संतुलित आहार, नियमित व्यायाम करूनही वजन कमी होत नसेल तर त्यामागे प्रथिनांची कमतरता, अपुरी झोप, ताण, हार्मोन्समधील बदल, PCOS, हायपोथायरॉईडीझम, इन्सुलिन रेझिस्टन्ससह 8 महत्त्वाची कारणं असू शकतात. जाणून घ्या डॉक्टरांनी सांगितलेले प्रभावी उपाय.
हेल्दी खाऊनही वजन कमी होत नाही? डॉक्टरांनी सांगितली 8 धक्कादायक कारणं आणि प्रभावी उपाय
आजकाल वजन कमी करण्यासाठी अनेकजण संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि जंक फूडपासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करतात. तरीही अनेकांना एकच प्रश्न सतावत असतो – “मी एवढी काळजी घेतो, तरी वजन का कमी होत नाही?” वजनकाट्यावरील आकडा जागेवरच स्थिर राहिल्याने अनेकजण निराश होतात, डाएट बदलतात किंवा अति व्यायाम करण्यास सुरुवात करतात. मात्र, वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते वजन कमी होणे ही केवळ कमी खाणे आणि जास्त व्यायाम करणे एवढ्यावर अवलंबून नसते. शरीरातील हार्मोन्स, झोप, मानसिक ताण, चयापचय, स्नायूंचे प्रमाण आणि काही वैद्यकीय आजारही यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
जर तुम्ही महिनोनमहिने हेल्दी आहार घेत असाल आणि नियमित व्यायाम करत असूनही वजन कमी होत नसेल, तर त्यामागील खरी कारणे समजून घेणे आवश्यक आहे.
Related News
पावसाळ्यात ‘या’ भाज्या खात असाल तर व्हा सावध! पोटाच्या गंभीर समस्या वाढू शकतात
चपात्या तव्यावरून काढताच कडक होतात? कणिक मळताना फक्त ‘हे’ 2 पदार्थ मिसळा
Monsoon Health Tips : पावसाळ्यात पचनशक्ती मजबूत ठेवण्यासाठी करा हे सोपे उपाय; पोटाच्या समस्या राहतील दूर
Parenting Tips : मुलांसाठी बनवा ओट्स-केळ्याचे हेल्दी पॅनकेक्स; चविष्ट नाश्त्यासोबत मिळेल भरपूर पोषण
जुई गडकरीचा धक्कादायक खुलासा: ट्रिपच्या आदल्या दिवशी ट्रॅव्हल एजंट फरार; वडिलांनी फक्त १५ हजारांत पूर्ण केलं वचन
लिव्हर कॅन्सरची 10 धोकादायक लक्षणे; फॅटी लिव्हरपासूनचा फरक, बचावाचे प्रभावी उपाय आणि यकृत मजबूत ठेवणारा आहार
कढी वारंवार फाटते? मग स्वयंपाक करताना ‘या’ 5 चुका अजिबात करू नका
एअर फ्रायरमध्ये बनवा ‘हे’ 6 टेस्टी कबाब; कमी तेलात मिळेल रेस्टॉरंटसारखी चव
Weight Loss Tips: दालचिनीचं पाणी पिण्याचे ‘हे’ 5 जबरदस्त फायदे जाणून घ्या
उरलेला भात फेकू नका! ‘या’ 5 झटपट आणि चविष्ट रेसिपी नक्की करून पाहा
1. प्रथिनांची कमतरता
वजन कमी करण्याच्या प्रयत्नात अनेकजण फक्त कॅलरीज कमी करतात, पण शरीराला आवश्यक असलेले प्रथिने कमी पडतात. प्रथिने स्नायू टिकवून ठेवण्यास मदत करतात. स्नायू जितके जास्त, तितक्या अधिक कॅलरीज शरीर विश्रांतीतही खर्च करते.आहारात डाळी, कडधान्ये, दूध, दही, पनीर, अंडी, मासे, चिकन किंवा सोयाबीन यांचा समावेश करणे आवश्यक आहे.
2. लपलेल्या कॅलरीजमुळे वाढते वजन
अनेकांना वाटते की ते कमी खात आहेत. पण चहा, कॉफीतील साखर, फळांचे पॅकेज्ड ज्यूस, बिस्किटे, ड्रायफ्रूट्स किंवा साखरयुक्त पेये यांमधून नकळत भरपूर कॅलरीज शरीरात जातात.दिवसभरातील प्रत्येक पदार्थाचा हिशोब ठेवणे वजन कमी करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
3. अपुरी झोप
दररोज 7 ते 8 तासांची झोप न घेतल्यास शरीरातील भूक नियंत्रित करणारे हार्मोन्स बिघडतात. त्यामुळे गोड, तेलकट आणि जास्त कॅलरीयुक्त पदार्थ खाण्याची इच्छा वाढते.झोपेचा अभाव चयापचय मंदावतो आणि वजन कमी होण्याचा वेग घटतो.
4. मानसिक ताण
दीर्घकाळ ताणतणाव असल्यास शरीरात कॉर्टिसोल हार्मोनचे प्रमाण वाढते. यामुळे विशेषतः पोटाभोवती चरबी जमा होण्याची शक्यता वाढते.ताणामुळे अनेकजण भावनिक खाण्याकडे (Emotional Eating) वळतात. त्यामुळे योग, ध्यान, प्राणायाम आणि पुरेशी विश्रांती घेणे आवश्यक आहे.
5. व्यायामात सातत्य नसणे
आठवड्यातून फक्त एक-दोन दिवस खूप व्यायाम करून उर्वरित दिवस पूर्णपणे निष्क्रिय राहिल्यास अपेक्षित परिणाम मिळत नाहीत.रोज 30 ते 45 मिनिटे चालणे, सायकलिंग, स्ट्रेन्थ ट्रेनिंग किंवा हलका व्यायाम सातत्याने करणे अधिक फायदेशीर ठरते.
6. अति व्यायाम आणि क्रॅश डाएट
अनेकजण वजन पटकन कमी करण्यासाठी उपाशी राहतात किंवा क्षमतेपेक्षा जास्त व्यायाम करतात. त्यामुळे शरीर “सर्व्हायव्हल मोड”मध्ये जाते आणि कॅलरीजचा वापर कमी करते.यामुळे वजन काही काळानंतर एका ठिकाणी येऊन थांबते.
7. हार्मोन्समधील बदल आणि वैद्यकीय समस्या
काही वेळा वजन कमी न होण्यामागे शरीरातील आजार कारणीभूत असतात.
यामध्ये पुढील समस्या महत्त्वाच्या ठरतात.
- हायपोथायरॉईडीझम
- PCOS
- इन्सुलिन रेझिस्टन्स
- मधुमेह
- कुशिंग सिंड्रोम
तसेच काही औषधांमुळेही वजन वाढू शकते.अशा वेळी स्वतःहून डाएट बदलण्यापेक्षा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
8. फक्त वजनकाट्यावर अवलंबून राहू नका
नियमित व्यायामामुळे शरीरातील चरबी कमी होऊन स्नायू वाढतात. त्यामुळे वजनकाट्यावर फारसा फरक दिसत नसला तरी शरीर अधिक मजबूत आणि फिट होत असते.
वजनासोबतच खालील गोष्टींकडेही लक्ष द्या.
- कमरेचा घेर
- कपड्यांचे फिटिंग
- शरीरातील ऊर्जा
- स्टॅमिना
- रक्तदाब
- रक्तातील साखर
- कोलेस्टेरॉल
हे सर्व सुधारत असतील तर तुमची प्रगती योग्य दिशेने सुरू आहे.
वजन कमी करण्यासाठी डॉक्टरांचे महत्त्वाचे सल्ले
- दिवसातून पुरेसे प्रथिने घ्या.
- 7 ते 8 तासांची झोप घ्या.
- दररोज नियमित व्यायाम करा.
- पाणी भरपूर प्या.
- ताणतणाव कमी करा.
- साखरयुक्त पेये टाळा.
- क्रॅश डाएट करू नका.
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेऊ नका.
- वजनासोबत शरीरातील इतर बदलांवरही लक्ष ठेवा.
- आवश्यक असल्यास हार्मोनल तपासण्या करून घ्या
हेल्दी आहार आणि नियमित व्यायाम करूनही वजन कमी होत नसेल तर निराश होण्याची गरज नाही. प्रत्येक व्यक्तीचे शरीर वेगळे असते आणि वजनावर अनेक जैविक, मानसिक तसेच वैद्यकीय घटकांचा परिणाम होत असतो. योग्य आहार, पुरेशी झोप, नियमित व्यायाम, ताण नियंत्रण आणि गरज पडल्यास वैद्यकीय तपासणी यांच्या मदतीने वजन नियंत्रणात आणता येते. त्यामुळे केवळ वजनकाट्यावरील आकड्यावर लक्ष केंद्रित न करता संपूर्ण आरोग्य सुधारण्यावर भर देणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
