हृदय सुदृढ ठेवायचंय? बदलत्या जीवनशैलीत ‘या’ सवयी अंगीकारा; हृदयविकाराचा धोका होईल कमी
वाढता ताण, चुकीचा आहार आणि निष्क्रिय जीवनशैली; हृदयासाठी ठरत आहेत धोकादायक
आजच्या धावपळीच्या आणि तणावपूर्ण जीवनशैलीमुळे हृदयाशी संबंधित आजारांचे प्रमाण चिंताजनक वेगाने वाढत आहे. पूर्वी वाढत्या वयात दिसणारे हृदयविकार आता तरुणांमध्येही आढळू लागले आहेत. अनियमित दिनचर्या, जंक फूडचे वाढते सेवन, व्यायामाचा अभाव, अपुरी झोप आणि मानसिक ताण यामुळे हृदयाच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होत आहेत. त्यामुळे हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी योग्य वेळी योग्य सवयी अंगीकारणे अत्यंत आवश्यक आहे.
हृदय हे शरीरातील सर्वात महत्त्वाच्या अवयवांपैकी एक असून ते संपूर्ण शरीरात रक्त आणि ऑक्सिजनचा पुरवठा करण्याचे काम करते. हृदय व्यवस्थित कार्यरत असेल तर शरीरातील इतर अवयवही सुरळीत काम करतात. मात्र अनेकजण हृदयाशी संबंधित समस्या निर्माण झाल्यानंतरच आरोग्याकडे लक्ष देतात. तज्ज्ञांच्या मते, सुरुवातीपासूनच निरोगी जीवनशैली स्वीकारल्यास भविष्यात हृदयविकाराचा झटका, कोरोनरी आर्टरी डिसीज, हार्ट फेल्युअर आणि स्ट्रोकसारख्या गंभीर आजारांचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो.
निरोगी हृदयासाठी संतुलित आहाराची भूमिका महत्त्वाची
नॅशनल हार्ट, लंग अँड ब्लड इन्स्टिट्यूट (NHLBI) नुसार, हृदयाचे आरोग्य चांगले राखण्यासाठी संतुलित आणि पोषक आहार अत्यंत आवश्यक आहे. रोजच्या आहारात ताज्या फळांचा, हिरव्या पालेभाज्यांचा, संपूर्ण धान्यांचा, कडधान्यांचा, शेंगांचा, सुकामेव्याचा आणि विविध बियांचा समावेश करावा. याशिवाय कमी फॅट असलेले दूध, दुग्धजन्य पदार्थ आणि ओमेगा-३ फॅटी अॅसिडयुक्त मासे यांचाही आहारात समावेश करणे फायदेशीर ठरते.
Related News
55 कोटींचं ॲनालॉग पनीर नष्ट; तुकाराम मुंढेंची राज्यभर मोठी कारवाई
डोळे निरोगी ठेवायचे आहेत? मग रोज करा या 10 सोप्या सवयींचे पालन
Broccoli फक्त सॅलडसाठी नाही! या 5 भन्नाट रेसिपी आरोग्यासोबत चवही वाढवतील
Gen Z ला आवडणाऱ्या एनर्जी ड्रिंकवर सरकारचा मोठा निर्णय; आता बदलणार बाटल्यांवरील लेबल
मेनोपॉजमध्ये महिलांनी आहाराची काळजी घ्या! हाडे, हृदय आणि हार्मोन्ससाठी ‘हे’ पदार्थ ठरतील फायदेशीर
सकाळची सुरुवात करा मूठभर अक्रोडांनी; हृदयापासून मेंदूपर्यंत मिळतील ‘हे’ 5 जबरदस्त फायदे
या पदार्थांमध्ये फायबर, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि आरोग्यदायी फॅट मुबलक प्रमाणात असतात. हे घटक शरीरातील वाईट कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यास, रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यास आणि हृदयाची कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत करतात.
नियमित व्यायाम आणि सक्रिय जीवनशैली ठेवा
फक्त योग्य आहार पुरेसा नसून नियमित शारीरिक हालचालही तितकीच आवश्यक आहे. दररोज किमान ३० ते ४५ मिनिटे चालणे, सायकलिंग, पोहणे किंवा हलका व्यायाम केल्याने हृदय अधिक मजबूत राहते. तसेच शरीराचे वजन नियंत्रित राहते आणि रक्ताभिसरण सुधारते.
जास्त वेळ एकाच जागी बसून काम करणाऱ्या व्यक्तींनी प्रत्येक तासाला काही मिनिटे चालण्याची किंवा स्ट्रेचिंग करण्याची सवय लावावी. निष्क्रिय जीवनशैलीमुळे हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो.
पुरेशी झोप आणि तणाव नियंत्रणही तितकेच गरजेचे
रोज सात ते आठ तासांची दर्जेदार झोप हृदयाच्या आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. अपुरी झोप घेतल्यास उच्च रक्तदाब, लठ्ठपणा आणि मधुमेहाचा धोका वाढतो. या सर्व गोष्टींचा थेट परिणाम हृदयावर होऊ शकतो.
त्याचबरोबर मानसिक ताण कमी करण्यासाठी योग, ध्यान, प्राणायाम किंवा आवडीचे छंद जोपासणे फायदेशीर ठरते. सततचा ताण शरीरात हार्मोन्सचे असंतुलन निर्माण करून हृदयावर अतिरिक्त ताण आणू शकतो.
रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल आणि मधुमेह नियंत्रणात ठेवणे आवश्यक
जर तुम्हाला उच्च रक्तदाब, वाढलेले कोलेस्ट्रॉल किंवा मधुमेहाची समस्या असेल तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. या तिन्ही समस्या हृदयविकारासाठी प्रमुख कारणांपैकी मानल्या जातात.
नियमित आरोग्य तपासणी करून रक्तदाब, साखरेची पातळी आणि कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण तपासत राहावे. डॉक्टरांनी दिलेल्या औषधांचे नियमित सेवन करणे आणि जीवनशैलीत आवश्यक बदल करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
या सवयी तातडीने टाळा
हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी काही वाईट सवयींपासून दूर राहणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. धूम्रपान आणि तंबाखूचे सेवन हृदयासाठी अत्यंत घातक मानले जाते. त्यामुळे रक्तवाहिन्या अरुंद होतात आणि हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
याशिवाय जास्त प्रमाणात मीठ, साखर, तळलेले पदार्थ, फास्ट फूड आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्नपदार्थांचे सेवन कमी करावे. मद्यपान करत असल्यास त्याचे प्रमाण मर्यादित ठेवावे किंवा शक्यतो पूर्णपणे टाळावे.
‘ही’ लक्षणे दिसल्यास अजिबात दुर्लक्ष करू नका
हृदयाशी संबंधित काही लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते. छातीत दुखणे, छातीवर दाब किंवा जडपणा जाणवणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, कमी श्रमातही थकवा येणे, चक्कर येणे, हृदयाचे ठोके अनियमित किंवा वेगाने धडधडणे, तसेच पायांमध्ये सूज येणे ही गंभीर लक्षणे असू शकतात.
अशी कोणतीही लक्षणे दिसल्यास स्वतःहून औषधे घेण्याऐवजी तातडीने हृदयरोग तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. वेळेवर निदान आणि उपचार मिळाल्यास गंभीर गुंतागुंत टाळता येऊ शकते.
हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी लक्षात ठेवा या महत्त्वाच्या गोष्टी
- दररोज संतुलित आणि पौष्टिक आहार घ्या.
- किमान ३० मिनिटे नियमित व्यायाम करा.
- धूम्रपान, तंबाखू आणि अतिरिक्त मद्यपान टाळा.
- मीठ, साखर आणि तळलेले पदार्थ कमी खा.
- सात ते आठ तासांची पुरेशी झोप घ्या.
- मानसिक ताण कमी करण्यासाठी योग आणि ध्यानाचा अवलंब करा.
- रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल आणि मधुमेह नियमित तपासा.
- हृदयाशी संबंधित कोणतीही लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
बदलत्या जीवनशैलीमुळे हृदयविकाराचे प्रमाण वाढत असले तरी काही साध्या आणि सकारात्मक सवयी अंगीकारून हृदय दीर्घकाळ निरोगी ठेवता येऊ शकते. संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप, तणावावर नियंत्रण आणि नियमित आरोग्य तपासणी या गोष्टी प्रत्येकाने आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनवणे गरजेचे आहे. लक्षात ठेवा, हृदय निरोगी असेल तरच संपूर्ण शरीर निरोगी राहू शकते. त्यामुळे आजपासूनच आरोग्यदायी जीवनशैलीची सुरुवात करा आणि आपल्या हृदयाची योग्य काळजी घ्या.
