गडचिरोलीत वैद्यकीय कौशल्याची यशस्वी कामगिरी! आपत्कालीन सिझेरियनमध्येही माता वेदनामुक्त; 2.277 किलोच्या बाळाला जन्म
हेडरी, गडचिरोली | हेडरी येथील लॉयड्स काली अम्माल मेमोरियल रुग्णालयात (LKAMH) वैद्यकीय पथकाने आपत्कालीन सिझेरियन शस्त्रक्रिया यशस्वीरीत्या पार पाडत सुरक्षित मातृत्व सेवेचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे. विशेष म्हणजे, प्रसूतीदरम्यान यापूर्वी देण्यात आलेल्या एपिड्युरल अ‍ॅनेस्थेशियाचा प्रभाव आवश्यक पातळीपर्यंत वाढवून शस्त्रक्रिया करण्यात आली. त्यामुळे जनरल अ‍ॅनेस्थेशियाची गरज भासली नाही आणि मातेला शस्त्रक्रियेदरम्यान वेदनांचा त्रास झाला नाही. या प्रक्रियेदरम्यान महिलेने 2.277 किलो वजनाच्या बालकाला जन्म दिला.
नैसर्गिक प्रसूतीचा प्रयत्न सुरू असतानाच गुंतागुंत
हेडरी येथील लॉयड्स काली अम्माल मेमोरियल रुग्णालयात दाखल झालेल्या गर्भवती महिलेच्या प्रसूतीचे व्यवस्थापन सुरुवातीला नैसर्गिक प्रसूतीचा प्रयत्न करून करण्यात येत होते. प्रसूतीच्या वेदना कमी करण्यासाठी तिला एपिड्युरल अ‍ॅनाल्जेसिया देण्यात आले होते. या तंत्रामुळे प्रसूतीदरम्यान होणाऱ्या वेदना कमी करण्यास मदत होते आणि महिलेला अधिक आरामदायी अनुभव मिळू शकतो.
मात्र, वैद्यकीय तपासणीदरम्यान गर्भधारणेशी संबंधित काही गुंतागुंती समोर आल्या. गर्भजलाचे प्रमाण कमी असणे, गर्भातील बाळाच्या वाढीवर मर्यादा येणे आणि बाळाच्या मानेभोवती नाळेचा एक वेढा असणे, अशा परिस्थितीमुळे वैद्यकीय पथकासमोर आव्हान निर्माण झाले.
Related News
लोहखाणी नको, जंगलावर आधारित उद्योग हवेत; शेतकरी कामगार पक्षाची मुख्यमंत्र्यांकडे मागणी
DA Hike 2026 : दिवाळीपूर्वी केंद्रीय कर्मचाऱ्यांना मोठं गिफ्ट! महागाई भत्त्यात 3% वाढ
“मी प्रस्थापित गिळलाय!” रविराज साबळेंचा हुंकार; 20 हजारांहून अधिक मतांनी वेधलं लक्ष
ना रस्ता, ना पूल; पाण्यावर 40.74 किमी धावली बाईक! झांग शुए यांचा थक्क करणारा विश्वविक्रम
महाराष्ट्रातील भीषण दुष्काळावर शरद पवारांचा मोठा निर्णय! 85 व्या वर्षी शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाणार
स्पेनमध्ये भीषण रेल्वे दुर्घटना! 2 हायस्पीड ट्रेनची धडक; 50 जणांचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त
दिवाळीआधी भूमी पेडणेकरचं महाकाल दर्शन! 3 खास गोष्टींनी वेधलं चाहत्यांचं लक्ष
नव्या कारचा आनंद क्षणात मावळला! 24 तासांत गाडीवर ओरखडे, शेजाऱ्यांवर संशय
भारत- अमेरिका १० वर्षांची ‘पॉवरफुल’ संरक्षण भागीदारी; लष्करी तंत्रज्ञान आणि गुप्त माहितीवर महत्त्वाची चर्चा
स्मृती मानधनाला मोठा धक्का! ICC क्रमवारीत अव्वल स्थान गमावले; हरमनप्रीतला गुडन्यूज
प्रदीप पूर्णेकर प्रकरण पेटलं! नरेश म्हस्केंचा ठाकरे गटाला थेट इशारा; म्हणाले, “ठाण्यातून परत जाणार नाही!”
नागपूरला 2 भूकंपाचे धक्के! 15 मिनिटांत जमीन हादरली, नागरिकांमध्ये मोठी खळबळ
गर्भजलाचे प्रमाण कमी असण्याला वैद्यकीय भाषेत ‘ओलिगोहायड्राम्निओस’ (Oligohydramnios), तर गर्भातील बाळाची अपेक्षित वाढ न होण्याच्या स्थितीला ‘फेटल ग्रोथ रिस्ट्रिक्शन’ (Fetal Growth Restriction – FGR) असे म्हटले जाते. अशा परिस्थितींमध्ये गर्भवती महिला आणि गर्भातील बाळाच्या आरोग्यावर बारकाईने लक्ष ठेवणे आवश्यक असते.
बाळाच्या त्रासाची लक्षणे दिसताच तातडीचा निर्णय
प्रसूतीची प्रक्रिया सुरू असताना गर्भातील बाळाला त्रास होत असल्याची, म्हणजेच ‘फेटल डिस्ट्रेस’ (Fetal Distress) ची लक्षणे दिसू लागली. त्यामुळे परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन वैद्यकीय पथकाने तातडीने सिझेरियन शस्त्रक्रिया करण्याचा निर्णय घेतला.
अशा वेळी आई आणि बाळाची सुरक्षितता लक्षात घेऊन योग्य वेळी निर्णय घेणे महत्त्वाचे असते. या प्रकरणात नैसर्गिक प्रसूतीचा प्रयत्न थांबवून ‘लोअर सेगमेंट सिझेरियन सेक्शन’ (LSCS) ही शस्त्रक्रिया करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
या प्रक्रियेत यापूर्वीच देण्यात आलेल्या एपिड्युरल अ‍ॅनेस्थेशियाचा उपयोग करण्यात आला. शस्त्रक्रियेसाठी आवश्यक असलेली भूल मिळावी यासाठी त्याचा प्रभाव योग्य पातळीपर्यंत वाढविण्यात आला. परिणामी, जनरल अ‍ॅनेस्थेशिया देण्याची आवश्यकता पडली नाही. शस्त्रक्रियेदरम्यान माता आरामदायी स्थितीत राहिली आणि तिला वेदनांचा त्रास जाणवला नाही.
काय आहे एपिड्युरल अ‍ॅनेस्थेशिया?
एपिड्युरल अ‍ॅनेस्थेशिया हे प्रसूतीदरम्यान वेदना कमी करण्यासाठी वापरले जाणारे भूलतंत्र आहे. यामध्ये मणक्याच्या आसपासच्या एपिड्युरल जागेत औषध दिले जाते. त्यामुळे शरीराच्या खालच्या भागातील वेदनांची जाणीव कमी करण्यास मदत होते.
प्रसूतीदरम्यान वेदना कमी करण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या या तंत्राचा काही परिस्थितींमध्ये सिझेरियन शस्त्रक्रियेसाठी आवश्यक असलेल्या भूलपातळीपर्यंत विस्तार करता येऊ शकतो. मात्र, हा निर्णय रुग्णाची स्थिती, आधी दिलेल्या औषधांचा परिणाम, शस्त्रक्रियेची निकड आणि भूलतज्ज्ञांचे वैद्यकीय मूल्यमापन यांवर अवलंबून असतो.
या प्रकरणात एपिड्युरल अ‍ॅनेस्थेशियाचा योग्य वापर, वैद्यकीय परिस्थितीचे मूल्यमापन आणि वेळेवर घेतलेला निर्णय यांचा महत्त्वपूर्ण वाटा ठरला. विशेषतः आपत्कालीन परिस्थितीत उपलब्ध वैद्यकीय सुविधांचा योग्य समन्वय साधणे किती आवश्यक आहे, हे या घटनेतून स्पष्ट होते.
वैद्यकीय पथकाच्या समन्वयातून यशस्वी प्रसूती
या रुग्णाच्या उपचारांची जबाबदारी सल्लागार स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. प्रीती वर्मा (बुर्रीवार) यांनी सांभाळली. त्यांच्याकडे MBBS, MS OBGY, FRM, DRM आणि FMAS या शैक्षणिक व व्यावसायिक पात्रता आहेत. त्यांना रुग्णालयातील वैद्यकीय पथकाची मोलाची साथ लाभली.
आपत्कालीन सिझेरियनसारख्या प्रक्रियेत स्त्रीरोगतज्ज्ञ, भूलतज्ज्ञ, परिचारिका आणि इतर वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांमध्ये योग्य समन्वय असणे आवश्यक असते. विशेषतः गर्भातील बाळाच्या स्थितीत बदल झाल्यास परिस्थितीचे त्वरित मूल्यमापन करून पुढील उपचार ठरवावे लागतात.
या घटनेत वेळेवर घेतलेला वैद्यकीय निर्णय आणि उपलब्ध भूलतंत्राचा योग्य वापर यामुळे शस्त्रक्रिया यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आली. 2.277 किलो वजनाच्या बालकाचा जन्म हा या उपचारप्रक्रियेतील महत्त्वाचा टप्पा ठरला.
दुर्गम भागात दर्जेदार मातृत्व सेवा देण्यावर भर
गडचिरोली जिल्ह्यातील दुर्गम भागात आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देणे हे आजही महत्त्वाचे आव्हान आहे. विशेषतः गर्भधारणेदरम्यान गुंतागुंत निर्माण झाल्यास वेळेवर वैद्यकीय तपासणी, योग्य उपचार आणि आवश्यक सुविधा उपलब्ध असणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
हेडरी येथील लॉयड्स काली अम्माल मेमोरियल रुग्णालय आदिवासी समाजासह आरोग्यसेवांपासून वंचित घटकांपर्यंत दर्जेदार आरोग्य सुविधा पोहोचविण्यासाठी प्रयत्नशील आहे. प्रगत वैद्यकीय उपचारांसोबतच रुग्णांशी संवेदनशीलतेने वागणे, त्यांच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे आणि उपचारादरम्यान त्यांचा सन्मान राखणे, या बाबींवर रुग्णालयाचा भर आहे.
या यशस्वी प्रसूतीमुळे उच्च जोखमीच्या गर्भधारणेचे व्यवस्थापन करताना वैद्यकीय कौशल्य, योग्य भूलतंत्र, वेळेवर घेतलेले निर्णय आणि सांघिक कार्य यांचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.
सुरक्षित मातृत्व आणि रुग्णकेंद्रित उपचारांचे उदाहरण
प्रसूती हा महिलेच्या आयुष्यातील महत्त्वाचा टप्पा असतो. या काळात शारीरिक सुरक्षिततेसोबतच मानसिक आधार, वेदनांचे योग्य व्यवस्थापन आणि वैद्यकीय पथकावरील विश्वास यांनाही विशेष महत्त्व असते.
हेडरी येथील या घटनेत आपत्कालीन परिस्थितीत उपचारपद्धतीत आवश्यक बदल करून सिझेरियन शस्त्रक्रिया यशस्वीरीत्या करण्यात आली. मातेला वेदनांचा त्रास न होता प्रसूती पार पडल्याने रुग्णकेंद्रित वैद्यकीय सेवेचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
लॉयड्स काली अम्माल मेमोरियल रुग्णालयाच्या या कामगिरीतून सुरक्षित मातृत्व, सन्मानपूर्वक प्रसूती सेवा आणि संवेदनशील वैद्यकीय उपचारांप्रती असलेली बांधिलकी दिसून येते. दुर्गम भागातील महिलांना दर्जेदार आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने अशा वैद्यकीय सुविधांचे महत्त्व अधिक अधोरेखित होते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/sustainable-development/
