55 कोटींचं ॲनालॉग पनीर नष्ट, 28 लाख किलो साठा जप्त; तुकाराम मुंढेंचा मोठा निर्णय, बनावट पनीर विकणाऱ्यांवर कठोर कारवाई
मुंबई : महाराष्ट्रात ॲनालॉग पनीरविरोधात FDA ची मोठी मोहीम
महाराष्ट्रात भेसळयुक्त अन्नपदार्थांविरोधातील कारवाईला आणखी वेग आला असून अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाने ॲनालॉग चीज अर्थात आर्टिफिशियल पनीरवर मोठी कारवाई केली आहे. राज्याचे अन्न व औषध प्रशासन आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी पत्रकार परिषदेत या मोहिमेची सविस्तर माहिती देताना सांगितले की, नागरिकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही. याच भूमिकेतून राज्यभरात ॲनालॉग पनीरच्या उत्पादन, साठवणूक, वाहतूक, वितरण आणि विक्रीवर एका वर्षासाठी बंदी घालण्यात आली आहे.
मुंढे यांनी सांगितले की, अनेक ठिकाणी दूधापासून तयार होणाऱ्या पनीरच्या नावाखाली नॉन-डेअरी पदार्थांपासून तयार केलेले ॲनालॉग पनीर विकले जात होते. हे उत्पादन ग्राहकांना योग्य माहिती न देता विकले जात असल्याने त्याचा आरोग्यावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे राज्य सरकारने 30 जुलै रोजी अधिसूचना जारी करून या उत्पादनांवर बंदी लागू केली.
308 नमुन्यांची तपासणी; 35 टक्के नमुने आढळले निकृष्ट
FDA ने राज्यभरातून पनीरचे 308 नमुने तपासणीसाठी घेतले होते. या तपासणीत तब्बल 35 टक्के नमुने निकृष्ट किंवा नियमबाह्य आढळल्याची माहिती मुंढे यांनी दिली. यानंतर विभागाने राज्यभर विशेष तपासणी मोहीम सुरू केली आहे. गोदामे, उत्पादन केंद्रे, वितरक तसेच हॉटेल आणि रेस्टॉरंटमध्येही अचानक तपासण्या केल्या जाणार आहेत.
Related News
त्यांनी स्पष्ट केले की, ग्राहकांना दूधापासून तयार झालेले पनीर मिळणे हा त्यांचा अधिकार आहे. त्यामुळे आता खाद्य व्यवसायिकांनी केवळ दुग्धजन्य पनीरच वापरावे. जर कुणी ॲनालॉग पनीर लपवून किंवा चुकीची माहिती देऊन विक्री करताना आढळले, तर त्यांच्यावर कठोर दंडात्मक कारवाई केली जाईल.
55.72 कोटी रुपयांचा साठा जप्त व नष्ट
25 मे ते 31 जुलै या कालावधीत FDA ने राज्यभर मोठी मोहीम राबवली. या मोहिमेत हजारो आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. एकूण 28 लाख 66 हजार 96 किलो संशयित अन्नसाठा जप्त करण्यात आला असून त्याची अंदाजे किंमत 55.72 कोटी रुपये आहे. नियमांनुसार हा साठा नष्ट करण्यात आला.
मुंढे यांनी सांगितले की, भेसळयुक्त आणि चुकीच्या पद्धतीने विक्री होणारे अन्नपदार्थ बाजारातून पूर्णपणे हद्दपार करण्यासाठी ही कारवाई सुरू राहणार आहे. ग्राहकांच्या आरोग्याला धोका पोहोचवणाऱ्या कोणत्याही उत्पादनाला राज्यात स्थान दिले जाणार नाही.
हजारो आस्थापनांवर कारवाई
FDA च्या विशेष मोहिमेत मोठ्या प्रमाणावर कारवाई करण्यात आली आहे. राज्यातील 3,136 आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. यापैकी 774 आस्थापनांना सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या. तसेच नियमांचे गंभीर उल्लंघन करणाऱ्या 165 आस्थापनांचे परवाने रद्द करण्यात आले.
याशिवाय राज्यातील 890 फूड आऊटलेट्स आणि हॉटेल्सची तपासणी करण्यात आली. त्यापैकी 329 हॉटेलांना सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या, तर 116 परवाने निलंबित करण्यात आले आहेत. तसेच गंभीर स्वरूपाचे उल्लंघन आढळलेल्या प्रकरणांमध्ये 11 एफआयआर दाखल करण्यात आले असून पुढील तपास सुरू आहे.
हॉटेलमध्येही ॲनालॉग पनीर वापरण्यास मनाई
मुंढे यांनी स्पष्ट केले की, अनेक हॉटेल आणि खाद्य व्यावसायिक ग्राहकांना माहिती न देता ॲनालॉग पनीरचा वापर करत असल्याचे आढळून आले. त्यामुळे आता कोणतेही हॉटेल किंवा रेस्टॉरंट असे पनीर वापरू शकणार नाही. या निर्णयाचे पालन सर्व उत्पादक, प्रक्रिया करणारे, वाहतूकदार, वितरक आणि विक्रेत्यांना बंधनकारक असेल.
त्यांच्या मते, पनीर हा मूळतः दुधापासून तयार होणारा पदार्थ आहे. मात्र ॲनालॉग पनीरमध्ये वनस्पतीजन्य चरबी आणि इतर नॉन-डेअरी घटकांचा वापर होत असल्याने त्याला पारंपरिक पनीर म्हणून विकणे चुकीचे आहे. ग्राहकांची दिशाभूल होऊ नये आणि आरोग्याचे संरक्षण व्हावे, यासाठी ही बंदी आवश्यक होती.
गुटखाबंदीप्रमाणेच कठोर शिक्षा
FDA ने इशारा दिला आहे की, बंदीनंतरही ॲनालॉग पनीरची विक्री, साठवणूक किंवा वितरण करताना कोणी आढळल्यास त्यांच्यावर गुटखाबंदी कायद्याप्रमाणे कठोर कारवाई केली जाईल. संबंधितांविरोधात गुन्हे दाखल करण्यापासून परवाने रद्द करण्यापर्यंतची कारवाई केली जाईल.
मुंढे यांनी नागरिकांनाही आवाहन केले की, पनीर खरेदी करताना त्याची गुणवत्ता आणि उत्पादनाची माहिती तपासावी. संशयास्पद पनीर विक्री होत असल्यास FDA कडे तक्रार नोंदवावी. नागरिकांच्या सहकार्यामुळेच भेसळमुक्त अन्नपुरवठा सुनिश्चित करता येईल.
FDA कारवाईचा आढावा
- नष्ट करण्यात आलेला साठा – 28 लाख 66 हजार 096 किलो
- नष्ट करण्यात आलेल्या साठ्याची किंमत – 55.72 कोटी रुपये
- तपासणी केलेली फूड आऊटलेट्स – 890
- सुधारणा नोटिसा – 329
- परवाने निलंबित – 116
- आस्थापनांची तपासणी – 3,136
- सुधारणा नोटिसा (एकूण) – 774
- परवाने रद्द – 165
- एफआयआर दाखल – 11
राज्यातील अन्नसुरक्षेला प्राधान्य देत FDA ने सुरू केलेली ही मोहीम पुढील काळातही सुरू राहणार असल्याचे तुकाराम मुंढे यांनी स्पष्ट केले. भेसळयुक्त अन्नपदार्थांविरोधातील ही कारवाई अधिक तीव्र करण्यात येणार असून नागरिकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नसल्याचा पुनरुच्चार त्यांनी केला.
