नाचणीचे बनवा ‘हे’ 5 सुपरहेल्दी नाश्त्याचे पदार्थ; दिवसभर मिळेल जबरदस्त ऊर्जा, आरोग्यही राहील मजबूत
मुंबई : बदलत्या जीवनशैलीमुळे आणि वाढत्या आरोग्यजागरूकतेमुळे लोक आता पारंपरिक धान्यांकडे पुन्हा वळत आहेत. त्यामध्ये नाचणी अर्थात रागी हे धान्य विशेष लोकप्रिय ठरत आहे. एकेकाळी ग्रामीण भागापुरते मर्यादित असलेले हे धान्य आज शहरांमध्येही हेल्दी डाएटचा महत्त्वाचा भाग बनले आहे. कॅल्शियम, फायबर, प्रथिने, लोह, मॅग्नेशियम, फॉस्फरस, पोटॅशियम आणि विविध जीवनसत्त्वांनी समृद्ध असलेली नाचणी शरीराला आवश्यक पोषण देण्यास मदत करते. त्यामुळे सकाळच्या नाश्त्यात नाचणीचा समावेश केल्यास शरीराला दीर्घकाळ ऊर्जा मिळण्यास, पचन सुधारण्यास आणि बराच वेळ पोट भरल्यासारखे वाटण्यास मदत होऊ शकते.
विशेष म्हणजे नाचणीमध्ये असलेले अँटीऑक्सिडंट्स शरीरातील पेशींना संरक्षण देण्यास मदत करतात. त्यामुळे संतुलित आहारामध्ये नाचणीचा समावेश करणे फायदेशीर मानले जाते. मात्र कोणत्याही पदार्थाप्रमाणे नाचणीचेही संतुलित प्रमाणात सेवन करणे गरजेचे आहे.
Related News
बीट कच्चं की शिजवून? जाणून घ्या 7 प्रभावी फायदे, डायबिटीज, किडनी स्टोन आणि गॅसबाबत तज्ज्ञांचा खुलासा
कोडाविषयीचे 10 मोठे गैरसमज दूर करा! योग्य उपचारांनी मिळू शकतो दिलासा, तज्ज्ञांचा महत्त्वपूर्ण सल्ला
मटणानंतर दही खाल्ल्याने विषबाधा होते का? 10 वैज्ञानिक तथ्ये, आयुर्वेदाचा दृष्टिकोन आणि सुरक्षित खाण्याचे प्रभावी नियम
44 व्या वर्षीही सुपरफिट एमएस धोनी ! नॉनव्हेज सोडून व्हेजिटेरियन झाल्यावर शरीरात होणारे 10 मोठे बदल
दारू की सिगारेट? AIIMS डॉक्टरांचा मोठा सल्ला; दिवसाला 2 सिगारेटही धोकादायक, जाणून घ्या 7 महत्त्वाच्या गोष्टी
पीरियडमध्ये रक्ताच्या गुठळ्या पडतात? ‘ही’ 7 धोक्याची लक्षणे अजिबात दुर्लक्षित करू नका
धक्कादायक! भारतात लहान वयात मोतीबिंदू वाढण्यामागची 5 कारणे, डॉक्टरांचा गंभीर इशारा
7 धोकादायक लक्षणे दिसतायत? व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता वेळीच ओळखा; हे 4 सुपरफूड्स खाल्ल्यास नसांचे नुकसान टाळा
साखर पूर्ण बंद? 5 जबरदस्त नैसर्गिक गोड पर्याय खा; वजन वाढणार नाही, शुगर क्रेविंगही होईल कंट्रोल
8 जबरदस्त हाय-प्रोटीन व्हेज फूड कॉम्बिनेशन्स! चिकन-मटणलाही टक्कर देणारे स्वस्त घरगुती पदार्थ, प्रोटीन शेकही पडतील फिके
दिवसभर घरात राहणे ठरू शकते घातक! 7 गंभीर आजारांचा वाढतो धोका
सावधान! 7 गंभीर आजारांना आमंत्रण ठरू शकते न धुतलेली जीन्स; रोज धुणं गरजेचं आहे का? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे धक्कादायक नियम
1. नाचणी डोसा
सकाळच्या नाश्त्यासाठी नाचणीचा डोसा हा उत्कृष्ट पर्याय ठरू शकतो. नाचणीचे पीठ, दही किंवा डोशाचे पीठ, आवश्यकतेनुसार पाणी आणि चवीनुसार मसाले एकत्र करून मिश्रण तयार करा. हे मिश्रण तव्यावर पातळ पसरवून दोन्ही बाजूंनी खरपूस भाजून घ्या.
नारळाची चटणी किंवा गरमागरम सांबारसोबत हा डोसा खायला अधिक स्वादिष्ट लागतो. फायबर आणि प्रथिनांनी समृद्ध असल्यामुळे हा नाश्ता पोट जास्त वेळ भरलेले ठेवण्यास मदत करतो.
2. रागी चीला
वेळ कमी असेल आणि पटकन काही पौष्टिक बनवायचे असेल तर रागी चीला हा उत्तम पर्याय आहे. नाचणीच्या पिठात बारीक चिरलेला कांदा, टोमॅटो, हिरवी मिरची, कोथिंबीर आणि आवश्यक मसाले मिसळून मिश्रण तयार करा.
तव्यावर थोडे तेल लावून पॅनकेकप्रमाणे चीला भाजून घ्या. हा पदार्थ फायबर, प्रथिने आणि जीवनसत्त्वांनी भरपूर असल्यामुळे सकाळच्या नाश्त्यासाठी आदर्श मानला जातो.
3. नाचणीची लापशी
पारंपरिक आणि पौष्टिक असा नाश्ता हवा असेल तर नाचणीची लापशी हा उत्तम पर्याय आहे. नाचणीचे पीठ दूध किंवा पाण्यामध्ये मिसळून मंद आचेवर शिजवा. चवीसाठी गूळ, वेलची आणि बदाम किंवा अक्रोडाचे तुकडे घालू शकता.
हा पदार्थ मुलांपासून ज्येष्ठांपर्यंत सर्वांसाठी योग्य मानला जातो. यामधून शरीराला कॅल्शियम, लोह आणि ऊर्जा मिळण्यास मदत होऊ शकते.
4. नाचणी इडली
पारंपरिक इडलीला अधिक पौष्टिक बनवायचे असेल तर त्यामध्ये नाचणीचे पीठ मिसळा. हे पीठ व्यवस्थित आंबवल्यानंतर इडलीच्या साच्यात ओतून वाफवून घ्या.
सांबार आणि नारळाच्या चटणीसोबत सर्व्ह केलेली नाचणी इडली हलकी, सहज पचणारी आणि पौष्टिक असते. विशेषतः मुलांच्या डब्यासाठी आणि ज्येष्ठांसाठी हा चांगला पर्याय ठरू शकतो.
5. नाचणी उपमा
उपम्याला वेगळी आणि पौष्टिक चव द्यायची असेल तर नाचणीचा वापर करा. प्रथम नाचणीचे पीठ हलके भाजून घ्या. त्यानंतर कढईत मोहरी, कढीपत्ता, कांदा, गाजर, वाटाणे आणि इतर भाज्या परतून घ्या. त्यात भाजलेले नाचणीचे पीठ आणि आवश्यकतेनुसार पाणी घालून शिजवा.
हा उपमा फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी समृद्ध असून दीर्घकाळ ऊर्जा टिकवून ठेवण्यास मदत करू शकतो.
नाचणी अधिक पौष्टिक कशी बनवावी?
नाचणीमध्ये प्रथिनांचे प्रमाण वाढवण्यासाठी दूध, दही, पनीर, मोड आलेली कडधान्ये किंवा शेंगदाणे यांचा समावेश करता येतो. यामुळे नाश्ता अधिक संतुलित बनतो.
याशिवाय केळी, सफरचंद किंवा हंगामी फळे घालून त्याची चव आणि पौष्टिकता वाढवता येते. बदाम, अक्रोड, काजू, चिया सीड्स, जवस आणि भोपळ्याच्या बिया यांसारखे ड्रायफ्रूट्स आणि बिया घातल्यास आरोग्यदायी फॅट्स आणि अतिरिक्त पोषक घटक मिळतात.
गाजर, पालक, ढोबळी मिरची, वाटाणे यांसारख्या भाज्यांचा वापर केल्यास जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि फायबरचे प्रमाणही वाढते.
नाचणीचे आरोग्यदायी फायदे
नाचणीमध्ये मोठ्या प्रमाणात कॅल्शियम असल्यामुळे हाडे आणि दात मजबूत ठेवण्यास मदत होऊ शकते. त्यातील फायबर पचनसंस्था सुरळीत ठेवण्यास आणि बद्धकोष्ठतेची समस्या कमी करण्यास उपयुक्त ठरते.
नाचणीचा ग्लायसेमिक इंडेक्स तुलनेने कमी असल्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून तिचा विचार केला जातो. तसेच पोट अधिक वेळ भरलेले राहिल्यामुळे वारंवार भूक लागण्याची शक्यता कमी होते. त्यामुळे वजन नियंत्रणासाठी प्रयत्न करणाऱ्यांमध्येही नाचणी लोकप्रिय होत आहे.
नाचणी खाताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
नाचणी आरोग्यासाठी फायदेशीर असली तरी तिचे सेवन प्रमाणात करणे महत्त्वाचे आहे. फायबरचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे आवश्यक आहे.
नाचणीसोबत प्रथिनयुक्त पदार्थ आणि भाज्यांचा समावेश केल्यास आहार अधिक संतुलित होतो. तसेच ज्यांना किडनीशी संबंधित समस्या किंवा इतर गंभीर आरोग्यविषयक अडचणी आहेत त्यांनी नियमितपणे नाचणीचा आहारात समावेश करण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
संतुलित आहारासाठी उत्तम पर्याय
सकाळचा नाश्ता हा दिवसातील सर्वात महत्त्वाचा आहार मानला जातो. अशा वेळी नाचणीसारख्या पोषणमूल्यांनी समृद्ध धान्याचा आहारात समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक ऊर्जा आणि पोषक घटक मिळण्यास मदत होऊ शकते. नाचणी डोसा, चीला, लापशी, इडली आणि उपमा हे पाच पदार्थ चव आणि आरोग्य यांचा उत्तम समतोल साधणारे पर्याय आहेत. नियमित व्यायाम, संतुलित आहार आणि योग्य जीवनशैलीसोबत नाचणीचा समावेश केल्यास आरोग्य अधिक चांगले राखण्यास मदत होऊ शकते.
