मधुमेही रुग्णांसाठी फळांचे सेवन: कोणती फळे खावीत आणि कोणती टाळावीत? तज्ज्ञांचे सल्ले
मधुमेह ही आजारांची एक अशी स्थिती आहे, जी सुरुवातीला लक्षणरहित राहू शकते, पण एकदा ती उघडकीस आली की जीवनभर काळजी घेणे आवश्यक असते. जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) यांच्या अहवालानुसार, अंदाजे 90 टक्के लोकांना मधुमेह खूप उशिरा कळतो. या आजारामध्ये रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवणे अत्यंत महत्वाचे असते, आणि यासाठी फक्त औषधेच नाही तर आहारावरही विशेष लक्ष द्यावे लागते.
फळे ही पोषणाचे एक महत्वाचे स्रोत आहेत, पण मधुमेही रुग्णांसाठी योग्य फळांची निवड आणि योग्य प्रमाण महत्त्वाचे ठरते. अनेक लोकांचा गैरसमज असतो की मधुमेही रुग्णांनी फळे खाऊ नयेत, कारण त्यात साखर असते. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते, फळांमध्ये असलेली नैसर्गिक साखर (फ्रुक्टोज), फायबर, जीवनसत्त्वे आणि अँटिऑक्सिडंट्स शरीरासाठी फायदेशीर आहेत आणि रक्तातील साखर नियंत्रित करण्यात मदत करू शकतात.
मधुमेही रुग्णांनी खाल्ल्याने फायदेशीर ठरतील अशी फळे
ज्येष्ठ आहारतज्ज्ञांचा असा सल्ला आहे की मधुमेही रुग्णांनी खालील फळांचे सेवन करावे:
Related News
India AI Summit 2026 : Swiggy आणि Zeptoच्या सहकार्याने उत्तम जेवण सुविधा
RBI ने ठरवले 6 कठोर नियम : 10 महत्वाचे बदल RBI कर्ज वसुली नियमांमध्ये
Aliens Exist ? बराक ओबामांचे धक्कादायक विधान – 5 मोठे खुलासे ज्यांनी जग हादरले
मोबाईलचा अति वापर किती घातक? डोकेदुखीपासून सुटकेसाठी 7 प्रभावी आयुर्वेदिक उपाय
आवळा रस की लिंबू पाणी? व्हिटॅमिन सीसाठी कोणता पर्याय अधिक प्रभावी?
Belly Fat कमी करण्यासाठी 3 Powerful योगासन – हट्टी पोटाची चरबीवर Super Effective उपाय!
जामनगर विमानतळावर सारा तेंडुलकरचा एलिगंट लूक; अर्जुनच्या प्री-वेडिंग सोहळ्यांना सुरुवात
सफरचंद (Apple) – ग्लायसेमिक इंडेक्स (GI) कमी असल्यामुळे हळूहळू रक्तातील साखर वाढवते.
पेरू (Guava) – फायबरयुक्त असल्याने पचन सुधारते आणि रक्तातील साखरेवर नियंत्रण ठेवते.
नासपती (Pear) – नैसर्गिक साखरेसह फायबर देते, रक्तातील ग्लुकोज नियंत्रित करते.
पपई (Papaya) – हलके पचन होणारे आणि पोषक तत्वांनी समृद्ध.
संत्रा / मोसंबी (Orange / Sweet lime) – व्हिटॅमिन C आणि अँटिऑक्सिडंट्सयुक्त, रक्तातील साखरेवर नियंत्रित परिणाम.
बेर (Indian berry / Ber) – GI कमी असल्यामुळे रक्तातील साखरेवर स्थिर परिणाम.
किवी (Kiwi) – फायबर, जीवनसत्त्वे व अँटिऑक्सिडंट्सयुक्त, मधुमेहीसाठी सुरक्षित.
डाळिंब (Pomegranate) – रक्तवाहिन्यांसाठी फायदेशीर आणि नैसर्गिक साखर नियंत्रित करतो.
ही फळे नियमित, पण मर्यादित प्रमाणात खाणे महत्वाचे आहे. प्रत्येक फळाचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवल्यास रक्तातील साखरेवर प्रतिकूल परिणाम होणार नाही.
मधुमेही रुग्णांनी टाळावीत अशी फळे
तज्ज्ञांच्या मते, खालील फळे मधुमेही रुग्णांनी टाळावीत:
आंबा (Mango) – साखरेचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजवर जलद परिणाम करते.
केळी (Banana) – उच्च कार्बोहायड्रेट आणि GI असल्याने रक्तातील साखर झपाट्याने वाढू शकते.
चीकू (Sapota / Chikoo) – नैसर्गिक साखर जास्त असते, रक्तातील साखरेवर प्रभाव पडतो.
द्राक्ष (Grapes) – साखरेचे प्रमाण जास्त असल्याने मधुमेहीसाठी कमी योग्य.
सीताफळ (Custard apple / Sitaphal) – जास्त गोड असल्यामुळे टाळणे उत्तम.
फळांचा रस (Fruit juice) – ताजा असला तरीही रस फायबर काढून टाकतो, त्यामुळे साखर थेट रक्तप्रवाहात सोडली जाते.
फळांचा रस पिणे मधुमेही रुग्णांसाठी टाळण्यासारखे आहे. यामुळे रक्तातील साखर अचानक वाढते, जी हृदय, किडनी आणि इतर अवयवांसाठी हानिकारक ठरू शकते.
फळे खाण्याचा योग्य वेळ आणि पद्धत
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की फळांचे सेवन कधी करावे हे देखील महत्त्वाचे आहे. काही वेळा चुकीच्या वेळी फळे खाल्ल्याने रक्तातील साखरेवर प्रतिकूल परिणाम होतो.
सकाळी 11 ते 12 वाजेच्या दरम्यान किंवा
संध्याकाळी 4 ते 5 वाजेच्या दरम्यान
ही फळे खाण्यासाठी सर्वोत्तम वेळ आहे. सकाळी खूप लवकर किंवा रात्री उशिरा रिकाम्या पोटी फळे खाल्ल्याने रक्तातील साखर झपाट्याने वाढू शकते.
फळे खाल्ल्यास सोबत काय घ्यावे?
फळे खाण्याच्या पद्धतीत प्रोटिन किंवा नट्स घालणे फायदेशीर ठरते. उदाहरणार्थ:
एका सफरचंदासोबत ४–५ बदाम खाणे
एका पेरूसोबत थोडेसे शेंगदाणे घेणे
यामुळे शरीराला आवश्यक प्रोटिन मिळते आणि फळातील साखर हळूहळू शोषली जाते. फळांचे प्रमाण नियंत्रित करणे आणि योग्य संयोजन करणे हे मधुमेही रुग्णांसाठी अत्यंत महत्वाचे आहे.
मधुमेही रुग्णांसाठी फळांबद्दलचे महत्व
मधुमेही रुग्णांना फळे खाणे पूर्णपणे मनाई नाही, परंतु योग्य फळे, योग्य प्रमाण आणि योग्य वेळ यांचा विचार करून खाणे आवश्यक आहे.
फळांमध्ये नैसर्गिक साखर असल्यामुळे रक्तातील साखर थोडी वाढू शकते, परंतु त्याचवेळी फायबर, जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्सच्या मदतीने रक्तातील साखरेवर नियंत्रण राहते. याशिवाय, फळांमध्ये असलेले अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील जंतू आणि विषारी पदार्थ दूर करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे मधुमेही रुग्णांचे आरोग्य अधिक टिकाऊ राहते.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की चुकीची फळे, चुकीच्या वेळेला किंवा जास्त प्रमाणात खाल्ल्याने समस्या निर्माण होऊ शकतात. मात्र, योग्य पद्धतीने फळे खाल्ल्यास ती मधुमेह नियंत्रणासाठी अनुकूल ठरतात.
मधुमेह हा एक आजार आहे ज्यामध्ये जीवनशैलीतील बदल आणि आहाराचे व्यवस्थापन अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. फळांचे सेवन करताना खालील बाबी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत:
फळांचे प्रमाण मर्यादित ठेवावे.
फळे सकाळी 11–12 किंवा संध्याकाळी 4–5 या वेळेत खावीत.
फळे खाण्यासोबत प्रोटिन किंवा नट्स घ्यावे.
जास्त गोड किंवा रस फळांचे सेवन टाळावे.
संतुलित आणि विविध आहारासह फळांचा समावेश करावा.
सध्या, तज्ज्ञांचे मत स्पष्ट आहे की मधुमेही रुग्णांनी फळे योग्य प्रकारे खाल्ल्यास ती त्यांच्या आरोग्यास फायदेशीर ठरतात. त्यामुळे फळांचे सेवन टाळण्याऐवजी, योग्य प्रकारचे फळ, योग्य वेळ आणि योग्य प्रमाण यावर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
फळे खाल्ल्याने केवळ रक्तातील साखरेवर नियंत्रण राहत नाही, तर शरीराला आवश्यक जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटिऑक्सिडंट्स मिळतात, जे मधुमेही रुग्णांसाठी पोषणाचे एक महत्त्वाचे साधन ठरतात.
read also : https://ajinkyabharat.com/which-substitute-for-amla-juice-and-lemon-water-is-more-effective-for-vitamin-c/
