PCOS म्हणजे नेमकं काय? तो फक्त लठ्ठ किंवा विवाहित महिलांनाच होतो का? स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी सांगितलेल्या PCOS बाबतच्या 8 मोठ्या गैरसमजुती जाणून घ्या. लक्षणे, कारणे, उपचार आणि प्रतिबंधाची संपूर्ण माहिती.
PCOS म्हणजे नेमकं काय? महिलांनी दुर्लक्ष करू नये असा हार्मोनल विकार
आजच्या बदलत्या जीवनशैलीत महिलांमध्ये हार्मोनल विकारांचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. त्यामध्ये Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) हा सर्वाधिक आढळणारा विकार मानला जातो. अनेक मुली आणि महिलांना हा आजार असतो, मात्र योग्य माहिती नसल्यामुळे त्याचे निदान उशिरा होते.PCOS विषयी समाजात अनेक गैरसमज पसरलेले आहेत. काहींना वाटते की हा आजार फक्त लठ्ठ महिलांनाच होतो, तर काहींचा समज असतो की लग्न झाल्यानंतरच हा त्रास सुरू होतो. मात्र स्त्रीरोगतज्ज्ञांच्या मते हे सर्व गैरसमज आहेत.
PCOS म्हणजे काय?
PCOS म्हणजे Polycystic Ovary Syndrome हा महिलांमधील हार्मोनल असंतुलनामुळे होणारा विकार आहे. या स्थितीत अंडाशयामध्ये पुरुष हार्मोन (Androgen) चे प्रमाण वाढते. त्यामुळे अंडोत्सर्जन (Ovulation) नियमित होत नाही.यामुळे अंडाशयामध्ये लहान-लहान सिस्ट तयार होऊ शकतात. प्रत्येक महिलेमध्ये सिस्ट असतीलच असे नाही, पण हार्मोनल बिघाड हे त्यामागचे मुख्य कारण असते.
Related News
सापांपासून बचावाचा सर्वात सोपा उपाय! आदिवासींची 1 प्रभावी ट्रिक; घराजवळही फिरकणार नाही साप
Law Stories : पत्नीला पाळी येत नाही म्हणून घटस्फोट? कोर्टाचा 1 ऐतिहासिक आणि धक्कादायक निर्णय, जाणून घ्या संपूर्ण प्रकरण
सावधान! 7 गंभीर आजारांना आमंत्रण ठरू शकते न धुतलेली जीन्स; रोज धुणं गरजेचं आहे का? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे धक्कादायक नियम
10 वर्षांपूर्वी घेतलेला प्रेरणादायी निर्णय! सुनील लहरींच्या वडिलांनी मृत्यूनंतर मेडिकल विद्यार्थ्यांसाठी दान केली स्वतःची बॉडी
केंद्राचा धडाकेबाज निर्णय! 16 औषधांवर तात्काळ बंदी; मधुमेह, पोटदुखी आणि अँटिबायोटिक औषधांचाही समावेश
KDMC रुग्णालयातील 1 गंभीर हलगर्जीपणामुळे नवजात बाळाचा मृत्यू? हत्येचा गुन्हा दाखल करण्याची मागणी
समोसा-कचोरीसाठी पायाने तुडवला मैदा; FDAची 3 मोठी कारवाई, हॉटेलला नोटीस
7 महत्त्वाची तथ्ये! नवजात मुलींना रक्तस्त्राव का होतो? स्युडो मेंस्ट्रुएशनमागील धक्कादायक पण दिलासादायक सत्य
7 दिवसांपासून MRI-CT Scan सुरू, सोनू निगमच्या तब्येतीबाबत धक्कादायक खुलासा
Von Willebrand Disease : महिलांनो सावधान! रक्तस्त्रावाची 7 धोकादायक लक्षणे ओळखा; दुर्लक्ष केल्यास जीवावर बेतू शकतो हा गंभीर आजार
गर्भाशयातील फायब्रॉईड्सचे 10 महत्त्वाचे सत्य: कॅन्सर नाही, पण ही धोकादायक लक्षणे अजिबात दुर्लक्षित करू नका!
PCOS होण्यामागील प्रमुख कारणे
तज्ज्ञांच्या मते खालील कारणांमुळे PCOS होण्याची शक्यता वाढते.
- हार्मोनल असंतुलन
- इन्सुलिन रेसिस्टन्स
- अनुवांशिक कारणे
- वाढलेला ताण
- झोपेची कमतरता
- लठ्ठपणा
- फास्टफूड आणि जंकफूडचे वाढते सेवन
- व्यायामाचा अभाव
- चुकीची जीवनशैली
PCOS ची सामान्य लक्षणे
महिलांनी खालील लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.
- मासिक पाळी अनियमित होणे
- चेहऱ्यावर मुरुम
- चेहरा किंवा शरीरावर जास्त केस येणे
- डोक्यावरील केस गळणे
- वजन वाढणे
- गर्भधारणा होण्यास अडचण
- थकवा
- मूड स्विंग्स
- त्वचेवर काळपट डाग
- मान आणि बगलेजवळ काळसरपणा
PCOS बाबतच्या 8 मोठ्या गैरसमजुती
1. फक्त लठ्ठ महिलांनाच PCOS होतो
हा सर्वात मोठा गैरसमज आहे.अनेक सडपातळ महिलांनाही PCOS होऊ शकतो. शरीराचे वजन हा एकमेव निकष नाही.
2. PCOS म्हणजे कायमचे वंध्यत्व
अनेक महिलांना वाटते की PCOS झाला म्हणजे आई होण्याची शक्यता संपली.हे पूर्णपणे चुकीचे आहे.योग्य औषधोपचार, वजन नियंत्रण, संतुलित आहार आणि नियमित व्यायामामुळे अनेक महिलांना नैसर्गिकरित्या गर्भधारणा होते.
3. अनियमित पाळी म्हणजेच PCOS
मासिक पाळी अनियमित होणे हे एक लक्षण असले तरी ते एकमेव लक्षण नाही.
याशिवाय,
- मुरुम
- वजन वाढणे
- केस गळणे
- चेहऱ्यावर केस येणे
- मानसिक ताण
ही देखील महत्त्वाची लक्षणे आहेत.
4. PCOS हा फक्त प्रजननाशी संबंधित आजार आहे
हा गैरसमज अत्यंत धोकादायक आहे.
PCOS मुळे पुढील गंभीर आजारांचा धोका वाढू शकतो.
- टाईप 2 मधुमेह
- उच्च रक्तदाब
- हृदयविकार
- कोलेस्टेरॉल वाढणे
- फॅटी लिव्हर
- स्लीप अॅपनिया
5. PCOS पूर्णपणे बरा होतो
सध्या PCOS साठी कायमस्वरूपी इलाज उपलब्ध नाही.परंतु योग्य उपचारांद्वारे हा विकार प्रभावीपणे नियंत्रणात ठेवता येतो.
6. गर्भनिरोधक गोळ्याच एकमेव उपचार आहेत
डॉक्टर काही रुग्णांना गर्भनिरोधक गोळ्या देतात.
मात्र उपचार फक्त त्यावरच अवलंबून नसतात.
यामध्ये
- आहार
- व्यायाम
- वजन कमी करणे
- हार्मोनल औषधे
- इन्सुलिन नियंत्रित करणारी औषधे
यांचाही समावेश असतो.
7. PCOS मुळे मानसिक आरोग्यावर परिणाम होत नाही
संशोधनानुसार PCOS असलेल्या अनेक महिलांमध्ये
- नैराश्य
- चिंता
- आत्मविश्वास कमी होणे
- ताण
या समस्या सामान्यपेक्षा जास्त दिसतात.
8. PCOS फक्त विवाहित किंवा मोठ्या महिलांनाच होतो
हा देखील चुकीचा समज आहे.आजकाल किशोरवयीन मुलींमध्येही PCOS चे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे.पहिली पाळी सुरू झाल्यानंतर काही वर्षांतही हा विकार दिसू शकतो.
PCOS ची तपासणी कशी केली जाते?
डॉक्टर खालील चाचण्या सुचवू शकतात.
- सोनोग्राफी
- हार्मोनल तपासणी
- रक्तातील साखर
- इन्सुलिन लेव्हल
- थायरॉईड तपासणी
- लिपिड प्रोफाइल
जीवनशैलीत हे बदल करा
PCOS नियंत्रणात ठेवण्यासाठी पुढील गोष्टी उपयुक्त ठरतात.
संतुलित आहार
- जास्त भाज्या
- फळे
- प्रथिने
- संपूर्ण धान्य
नियमित व्यायाम
दररोज किमान ३० ते ४५ मिनिटे चालणे, योगा किंवा कार्डिओ करा.
वजन नियंत्रण
फक्त ५ ते १० टक्के वजन कमी केले तरी मासिक पाळी नियमित होण्यास मदत होते.
पुरेशी झोप
दररोज ७ ते ८ तास झोप आवश्यक आहे.
तणाव कमी करा
ध्यान, योगा आणि श्वसनाचे व्यायाम फायदेशीर ठरू शकतात.
कधी डॉक्टरांकडे जावे?
खालीलपैकी कोणतेही लक्षण दिसल्यास त्वरित स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
- सलग तीन महिने पाळी न येणे
- चेहऱ्यावर अचानक जास्त केस येणे
- वजन झपाट्याने वाढणे
- गर्भधारणेत अडचण
- तीव्र मुरुम
- केस मोठ्या प्रमाणात गळणे
PCOS रोखता येतो का?
अनुवांशिक कारणे टाळता येत नसली तरी निरोगी जीवनशैलीमुळे धोका कमी करता येतो.
- नियमित व्यायाम
- संतुलित आहार
- वजन नियंत्रण
- पुरेशी झोप
- तणाव नियंत्रण
या गोष्टी दीर्घकाळ फायदेशीर ठरतात.PCOS हा फक्त लठ्ठ किंवा विवाहित महिलांचा आजार नाही. किशोरवयीन मुलींपासून सडपातळ महिलांपर्यंत कोणालाही हा हार्मोनल विकार होऊ शकतो. समाजातील चुकीच्या समजुतींमुळे अनेक महिलांचे निदान उशिरा होते. मात्र वेळेवर तपासणी, योग्य उपचार, संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम यांच्या मदतीने PCOS प्रभावीपणे नियंत्रणात ठेवता येतो. त्यामुळे शरीरात होणाऱ्या बदलांकडे दुर्लक्ष न करता तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे हेच उत्तम आरोग्याचे गमक आहे.
