चिकन-मटण सोडा! या 8 घरगुती शाकाहारी पदार्थांमधून मिळवा भरपूर प्रोटीन; महागडे प्रोटीन शेकही पडतील फिके
आजच्या फिटनेसच्या युगात “प्रोटीन” हा शब्द प्रत्येकाच्या तोंडी ऐकायला मिळतो. जिममध्ये जाणारे असोत, वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणारे असोत किंवा निरोगी जीवनशैली स्वीकारू इच्छिणारे असोत, प्रत्येक जण प्रोटीनयुक्त आहार शोधत असतो. यामुळे बाजारात प्रोटीन शेक्स, प्रोटीन बार्स आणि विविध सप्लिमेंट्सची मोठी चलती आहे.
परंतु अनेकांना असे वाटते की, शरीराला आवश्यक प्रोटीन मिळवण्यासाठी महागडे सप्लिमेंट्स किंवा चिकन-मटण खाणेच आवश्यक आहे. हा समज पूर्णपणे चुकीचा आहे. भारतीय पारंपरिक आहारात असे अनेक पदार्थ आहेत, जे नैसर्गिक, स्वस्त आणि शरीरासाठी अत्यंत उपयुक्त प्रोटीन पुरवतात.
Related News
धक्कादायक! भारतात लहान वयात मोतीबिंदू वाढण्यामागची 5 कारणे, डॉक्टरांचा गंभीर इशारा
हार्दिक पांड्या आता बंगळुरूत! करिअर वाढवण्यासाठी उचललं मास्टरस्ट्रोक पाऊल ; 5 मोठी कारणं!
7 धोकादायक लक्षणे दिसतायत? व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता वेळीच ओळखा; हे 4 सुपरफूड्स खाल्ल्यास नसांचे नुकसान टाळा
साखर पूर्ण बंद? 5 जबरदस्त नैसर्गिक गोड पर्याय खा; वजन वाढणार नाही, शुगर क्रेविंगही होईल कंट्रोल
मटण खाल्ल्यानंतर पत्नीचा मृत्यू, पती आयसीयूमध्ये; नाशिकातील धक्कादायक घटना ; 2 मोठे अपडेट्स
Harsh Mahajan Health News: आंदोलनादरम्यान भाजप खासदार हर्ष महाजन यांना अचानक भोवळ; 7 मोठ्या घडामोडी, प्रकृतीबाबत दिलासादायक अपडेट
खासगी रुग्णालयांसाठी 5 कडक नियम! जादा बिल आकारल्यास फौजदारी कारवाई; आरोग्यमंत्र्यांची मोठी घोषणा
दिवसभर घरात राहणे ठरू शकते घातक! 7 गंभीर आजारांचा वाढतो धोका
सावधान! 7 गंभीर आजारांना आमंत्रण ठरू शकते न धुतलेली जीन्स; रोज धुणं गरजेचं आहे का? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे धक्कादायक नियम
Stevia vs Coconut Sugar vs Desi Khand: 3 गोड पर्यायांपैकी डायबिटीज आणि Weight Loss साठी सर्वात सुरक्षित कोणता? जाणून घ्या धक्कादायक सत्य
“धमाकेदार योगा डे लुक: अमृता फडणवीस यांचा 5 स्टायलिश फिटनेस ट्रेंड्स व्हायरल!”
40 नंतर हाडे बनवा पोलादी! 6 Powerful सवयी, कॅल्शियम-व्हिटॅमिन D कमतरतेची धोकादायक लक्षणे आणि ऑस्टिओपोरोसिसपासून बचाव
विशेष म्हणजे, डाळी आणि धान्यांचे योग्य कॉम्बिनेशन केल्यास शरीराला आवश्यक असलेले सर्व महत्त्वाचे अमिनो अॅसिड्स मिळतात. त्यामुळे शाकाहारी व्यक्तीदेखील कोणत्याही सप्लिमेंटशिवाय पुरेशा प्रमाणात दर्जेदार प्रोटीन मिळवू शकतात.
चिकन-मटण : कम्प्लीट प्रोटीन म्हणजे नेमके काय?
प्रथिने ही अमिनो अॅसिड्सपासून बनलेली असतात. आपल्या शरीराला ९ आवश्यक अमिनो अॅसिड्सची गरज असते. शरीर ही अमिनो अॅसिड्स स्वतः तयार करू शकत नाही, त्यामुळे ती अन्नातूनच मिळवावी लागतात.
धान्यांमध्ये लायसिन कमी असते, तर डाळी व कडधान्यांमध्ये मेथिओनिनचे प्रमाण कमी असते. परंतु जेव्हा हे दोन्ही पदार्थ एकत्र खाल्ले जातात, तेव्हा त्यातून शरीराला कम्प्लीट प्रोटीन मिळते.याच कारणामुळे भारतीय पारंपरिक थाळी जगातील सर्वाधिक संतुलित आहारांपैकी एक मानली जाते.
1. डाळ-भात
भारतीय घराघरात खाल्ला जाणारा डाळ-भात हा सर्वात उत्तम प्रोटीन कॉम्बिनेशन मानला जातो.यामध्ये शरीराला आवश्यक सर्व अमिनो अॅसिड्स मिळतात. स्नायू मजबूत ठेवण्यासाठी, रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवण्यासाठी आणि दिवसभर ऊर्जा टिकवण्यासाठी हा पदार्थ अत्यंत फायदेशीर ठरतो.
2. राजमा-चावल
राजमामध्ये वनस्पतीजन्य प्रोटीन, फायबर, आयर्न आणि इतर अनेक खनिजे भरपूर प्रमाणात असतात.राजमा आणि भात एकत्र खाल्ल्यास शरीराला कम्प्लीट प्रोटीन मिळते. हा आहार पोट जास्त वेळ भरलेले ठेवतो आणि वजन नियंत्रणात ठेवण्यासही मदत करतो.
3. इडली आणि डोसा
उडीद डाळ आणि तांदूळ यांच्या मिश्रणापासून बनवले जाणारे इडली आणि डोसा हे भारतातील सर्वात पौष्टिक नाश्त्यांपैकी एक आहेत.आंबवण्याच्या प्रक्रियेमुळे या पदार्थांमधील प्रथिनांची पचनक्षमता वाढते. त्यामुळे शरीर पोषक घटक अधिक प्रभावीपणे शोषून घेते.लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारातून बरे होणाऱ्या व्यक्तींसाठी हे पदार्थ आदर्श मानले जातात.
4. खिचडी
तांदूळ आणि मूग डाळ यांचे मिश्रण म्हणजे खिचडी.खिचडी पचायला हलकी असून शरीराला आवश्यक कार्बोहायड्रेट्स, प्रोटीन आणि फायबर पुरवते.आजारी व्यक्तींसाठी तर ती सर्वोत्तम आहार मानली जाते.
5. बाजरी आणि मूग डाळ
बाजरीमध्ये फायबर, आयर्न, मॅग्नेशियम आणि कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स मुबलक असतात.मूग डाळीसोबत बाजरीचे सेवन केल्यास शरीराला भरपूर ऊर्जा आणि दर्जेदार प्रोटीन मिळते.हे कॉम्बिनेशन विशेषतः मधुमेह असलेल्या व्यक्तींसाठी फायदेशीर मानले जाते.
6. चणा डाळ आणि गव्हाची पोळी
चणा डाळ प्रोटीन, फायबर आणि झिंकचा उत्तम स्रोत आहे.गव्हाच्या पोळीसोबत चणा डाळ खाल्ल्यास शरीराला संतुलित पोषण मिळते.हा आहार वजन नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आणि स्नायूंच्या विकासासाठी उपयुक्त ठरतो.
7. मसूर डाळ आणि पोळी
मसूर डाळमध्ये प्रथिनांसोबत आयर्न, फोलेट आणि फायबर भरपूर असते.गव्हाच्या पोळीसोबत मसूर डाळ खाल्ल्यास शरीराला कम्प्लीट प्रोटीन मिळते.विशेषतः महिलांसाठी हा आहार अत्यंत उपयुक्त मानला जातो.
8. मिश्र डाळींची आमटी
तूर, मूग, मसूर आणि चणा डाळ यांचे मिश्रण करून बनवलेली आमटी ही प्रथिनांचा उत्कृष्ट स्रोत आहे.यासोबत भाकरी किंवा भात खाल्ल्यास शरीराला आवश्यक सर्व पोषक घटक सहज मिळतात.
शाकाहारी लोकांमध्ये प्रोटीनची कमतरता असते का?
हा सर्वात मोठा गैरसमज आहे.जर रोजच्या आहारात विविध डाळी, कडधान्ये, धान्ये, मिलेट्स, दूध, दही, ताक आणि सुकामेवा यांचा समावेश असेल तर शाकाहारी व्यक्तीलाही पुरेसे प्रोटीन सहज मिळू शकते.
महागडे प्रोटीन शेक आवश्यक आहेत का?
सर्वसामान्य व्यक्तीसाठी महागडे प्रोटीन शेक आवश्यक नसतात.जर संतुलित भारतीय आहार घेतला जात असेल, तर बहुतेक लोकांची प्रोटीनची गरज नैसर्गिक अन्नातून पूर्ण होते.विशेष वैद्यकीय कारणे, खेळाडू किंवा बॉडीबिल्डर्स यांच्या बाबतीत डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार सप्लिमेंट्सची गरज लागू शकते.
प्रोटीनचा दर्जा अधिक महत्त्वाचा
पोषणतज्ज्ञांच्या मते, केवळ किती ग्रॅम प्रोटीन घेतले यापेक्षा त्याचा दर्जा आणि दिवसभरात त्याचे योग्य वितरण अधिक महत्त्वाचे असते.सकाळ, दुपार आणि रात्रीच्या जेवणात प्रोटीनयुक्त पदार्थांचा समावेश केल्यास शरीराला त्याचा अधिक फायदा होतो.
संतुलित भारतीय थाळीच सर्वोत्तम
भारतीय थाळीमध्ये डाळ, भाजी, भात, पोळी, ताक, कोशिंबीर आणि कडधान्यांचा समावेश असल्यामुळे ती नैसर्गिकरित्या संतुलित पोषण देते.यामुळे प्रोटीनबरोबरच जीवनसत्त्वे, खनिजे, फायबर आणि ऊर्जा देखील मिळते.
या गोष्टी लक्षात ठेवा
- प्रत्येक जेवणात प्रोटीनचा समावेश करा.
- विविध प्रकारच्या डाळी आणि कडधान्ये खा.
- मिलेट्सचा वापर वाढवा.
- फक्त प्रोटीन शेकवर अवलंबून राहू नका.
- संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम यांचे संयोजन ठेवा.
फिटनेस आणि आरोग्यासाठी महागडे प्रोटीन सप्लिमेंट्स किंवा चिकन-मटण हा एकमेव पर्याय नाही. आपल्या घरातील डाळ-भात, राजमा-चावल, इडली-डोसा, खिचडी, बाजरी-मूग डाळ, चणा डाळ-पोळी आणि मसूर डाळ यांसारखे पारंपरिक पदार्थ शरीराला उच्च दर्जाचे कम्प्लीट प्रोटीन पुरवतात.
नैसर्गिक, संतुलित आणि परवडणारा भारतीय आहार हा दीर्घकाळ निरोगी राहण्याचा सर्वात प्रभावी मार्ग मानला जातो. योग्य आहारासोबत नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि निरोगी जीवनशैली अंगीकारल्यास शरीराला आवश्यक पोषण सहज मिळू शकते.
Disclaimer: हा लेख सामान्य माहितीच्या उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. कोणताही आहार किंवा सप्लिमेंट सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा पात्र आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
