60 मिनिटांचं स्क्रीनटाइम आणि 1 कॅन एनर्जी ड्रिंक; तुमच्या हृदयासाठी ठरू शकतं धोकादायक!
आजच्या डिजिटल युगात मोबाइल, लॅपटॉप आणि इंटरनेट हे प्रत्येकाच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग बनले आहेत. सकाळी उठल्यापासून रात्री झोपेपर्यंत अनेकजण स्क्रीनसमोर वेळ घालवत असतात. याचबरोबर कामाचा ताण, अपुरी झोप आणि सततची धावपळ यामुळे अनेक तरुण एनर्जी ड्रिंक्सचा आधार घेत आहेत. “फक्त एक कॅन घेतो”, “थोडी एनर्जी मिळते”, “रात्रभर जागण्यासाठी उपयोग होतो” अशा कारणांनी सुरू झालेली सवय अनेकांच्या आरोग्यासाठी गंभीर ठरत असल्याचा इशारा तज्ज्ञ डॉक्टरांनी दिला आहे.
विशेष म्हणजे 25 ते 45 वयोगटातील तरुणांमध्ये उच्च रक्तदाब, अनियमित हृदयाचे ठोके आणि हृदयविकाराची सुरुवातीची लक्षणे झपाट्याने वाढत असल्याचे डॉक्टरांचे निरीक्षण आहे. स्क्रीनटाइम, एनर्जी ड्रिंक्स आणि मानसिक ताणतणाव यांचा थेट परिणाम हृदय आणि रक्तवाहिन्यांवर होत असल्याने ही परिस्थिती चिंताजनक मानली जात आहे.
Related News
शाहरुख खानसारखा थाट, करोडोंची कमाई! ‘या’ मूलांकाचे लोक ठरतात सर्वात नशीबवान
सतत बसण्याची सवय ठरतेय धोकादायक! ऑपरेशनशिवाय मूळव्याध बरा करण्यासाठी डॉक्टरांनी सांगितले 7 प्रभावी उपाय
उन्हाळ्यात घामाने हैराण? ‘या’ 5 आयुर्वेदिक उपायांनी मिळेल त्वरित आराम;
7 Powerful Reasons : नाश्त्यासाठी पोहे की उपीट? वजन कमी करण्यासाठी कोणता पर्याय अधिक हेल्दी?
वडापावपासून इडलीपर्यंत… तुमच्या आवडत्या नाश्त्यात किती कॅलरीज?
महिलांनो सावधान! व्हाइट डिस्चार्जची ही 7 धोकादायक लक्षणे दुर्लक्षित करू नका
सिटिंग डिसीजचा धोकादायक इशारा! तासन्तास बसल्याने होऊ शकतात 7 गंभीर आजार
अमेरिकेतील सुपरमार्केट पाहून उडेल होश! भारताच्या किराणा दुकानांपेक्षा १० पट जास्त पर्याय
वेफर्स, बिस्किटे, चॉकलेटमधून शरीरात जातंय ‘स्लो पॉइझन’? 80% पॅकेज्ड फूडबद्दल धक्कादायक खुलासा
तरुणांमध्ये वाढतायत हृदयविकाराचे संकेत
पूर्वी हृदयविकार हा प्रामुख्याने वृद्धांमध्ये दिसणारा आजार मानला जात होता. मात्र आता परिस्थिती बदलली आहे. कमी वयातील तरुणांमध्येही उच्च रक्तदाब, हृदयाचे वेगाने ठोके वाढणे, छातीत अस्वस्थता आणि थकवा यासारख्या समस्या वाढताना दिसत आहेत.
मुंबईतील कार्डिओव्हॅस्कुलर सर्जन डॉ. बिपीनचंद्र भामरे यांच्या मते, दर आठवड्याला 25 ते 45 वयोगटातील अनेक रुग्ण हृदयाशी संबंधित तक्रारी घेऊन येत आहेत. या रुग्णांमध्ये सततचा ताण, झोपेची कमतरता, चुकीची जीवनशैली आणि एनर्जी ड्रिंक्सचे वाढते सेवन हे समान घटक आढळतात.
डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार, एनर्जी ड्रिंक्समध्ये कॅफिन, साखर आणि उत्तेजक घटकांचे प्रमाण खूप जास्त असते. त्यामुळे काही वेळासाठी शरीराला ऊर्जा मिळाल्यासारखे वाटते, पण त्याचवेळी हृदयाचे ठोके आणि रक्तदाब वाढतो. सतत असे ड्रिंक्स घेतल्यास हृदयावर अतिरिक्त ताण निर्माण होतो.
स्क्रीनटाइमचा हृदयावर कसा होतो परिणाम?
मोबाइल आणि लॅपटॉपचा अतिवापर हा केवळ डोळे किंवा मेंदूसाठीच नाही तर हृदयासाठीही धोकादायक ठरत आहे. अनेकजण दिवसातील 8 ते 10 तास स्क्रीनसमोर घालवतात. यामुळे शारीरिक हालचाल कमी होते, झोपेची गुणवत्ता बिघडते आणि मानसिक ताण वाढतो.
विशेषतः रात्री उशिरापर्यंत मोबाइल वापरणाऱ्यांमध्ये झोपेचे विकार वाढत आहेत. अपुरी झोप शरीरातील हार्मोन्सचे संतुलन बिघडवते. त्यामुळे रक्तदाब वाढण्याचा धोका निर्माण होतो. तज्ज्ञांच्या मते, झोपण्याच्या किमान एक तास आधी स्क्रीनपासून दूर राहणे आवश्यक आहे.
मोबाइलवरील सततच्या नोटिफिकेशन्स, सोशल मीडियावरील तुलना, कामाचा दबाव आणि माहितीचा ओव्हरलोड यामुळे मानसिक तणाव वाढतो. हा ताण थेट हृदयाच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम करतो.
एनर्जी ड्रिंक्समधील धोकादायक घटक
एनर्जी ड्रिंक्समध्ये प्रामुख्याने खालील घटक मोठ्या प्रमाणात आढळतात:
- कॅफिन
- साखर
- टॉरिन
- ग्वाराना
- कृत्रिम फ्लेवर्स
- उत्तेजक रसायने
हे घटक काही काळासाठी जागरूकता वाढवतात. मात्र त्याचा परिणाम रक्तदाब वाढणे, हृदयाचे ठोके अनियमित होणे आणि शरीरातील पाण्याची कमतरता निर्माण होणे अशा स्वरूपात दिसतो.
काही तरुण व्यायामाआधी, ऑफिसच्या कामासाठी किंवा रात्री जागण्यासाठी सतत एनर्जी ड्रिंक्स घेतात. पण दीर्घकाळ हे सेवन केल्यास त्याचे गंभीर दुष्परिणाम होऊ शकतात.
कोणती लक्षणे दुर्लक्षित करू नयेत?
डॉक्टरांच्या मते खालील लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते:
- सतत थकवा जाणवणे
- छातीत जडपणा
- धाप लागणे
- डोकेदुखी
- हृदयाचे ठोके वाढणे
- चक्कर येणे
- झोप न लागणे
- काम करताना दम लागणे
- ताणतणाव वाढणे
- अचानक घाम येणे
ही लक्षणे उच्च रक्तदाब किंवा हृदयविकाराच्या सुरुवातीची संकेत असू शकतात. त्यामुळे वेळेत तपासणी करणे आवश्यक आहे.
High BP म्हणजे Silent Killer का?
उच्च रक्तदाबाला “Silent Killer” म्हटले जाते कारण अनेक वेळा याची स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत. व्यक्तीला काहीच त्रास जाणवत नसला तरी शरीराच्या आत रक्तवाहिन्यांवर ताण वाढत असतो.
नियंत्रणात नसलेला रक्तदाब पुढे जाऊन खालील गंभीर समस्या निर्माण करू शकतो:
- हार्ट अटॅक
- स्ट्रोक
- हृदय निकामी होणे
- किडनीचे विकार
- रक्तवाहिन्यांमध्ये ब्लॉकेज
- मेंदूवरील परिणाम
म्हणूनच नियमित BP तपासणी अत्यंत गरजेची आहे.
तरुणांमध्ये ताणतणाव का वाढतोय?
आजची स्पर्धात्मक जीवनशैली ही तणावाचे मोठे कारण ठरत आहे. करिअरचा दबाव, आर्थिक चिंता, सोशल मीडियाचा प्रभाव आणि सतत ऑनलाइन राहण्याची सवय यामुळे मानसिक आरोग्यावर मोठा परिणाम होत आहे.
अनेक तरुण ताण कमी करण्यासाठी एनर्जी ड्रिंक्स किंवा जास्त कॅफिनयुक्त पेय घेतात. पण त्यामुळे शरीर अधिक उत्तेजित होते आणि हृदयाचे नुकसान वाढते.
तज्ज्ञांच्या मते, मानसिक तणाव दीर्घकाळ कायम राहिल्यास शरीरात Cortisol सारख्या हार्मोन्सचे प्रमाण वाढते. यामुळे रक्तदाब आणि हृदयविकाराचा धोका वाढतो.
डॉक्टरांनी दिलेले महत्त्वाचे सल्ले
हृदयाचे संरक्षण करण्यासाठी डॉक्टरांनी काही महत्त्वाचे उपाय सांगितले आहेत:
1. एनर्जी ड्रिंक्स टाळा
दररोज किंवा वारंवार एनर्जी ड्रिंक्स घेणे टाळावे. त्याऐवजी पाणी, नारळपाणी, ताक किंवा नैसर्गिक पेये घ्यावीत.
2. स्क्रीन टाइम कमी करा
मोबाइल आणि लॅपटॉपचा वापर मर्यादित ठेवणे आवश्यक आहे. प्रत्येक 30 ते 40 मिनिटांनी ब्रेक घ्यावा.
3. पुरेशी झोप घ्या
दररोज किमान 7 ते 8 तास झोप घेणे गरजेचे आहे.
4. नियमित व्यायाम करा
दररोज चालणे, योग, सायकलिंग किंवा हलका व्यायाम हृदयासाठी फायदेशीर ठरतो.
5. ध्यान आणि मेडिटेशन करा
ताण कमी करण्यासाठी मेडिटेशन आणि प्राणायाम अत्यंत प्रभावी आहेत.
6. संतुलित आहार घ्या
जंक फूड, जास्त मीठ आणि साखर कमी करावी. फळे, भाज्या आणि प्रथिनयुक्त आहार घ्यावा.
7. नियमित तपासणी करा
BP, शुगर आणि कोलेस्टेरॉलची वेळोवेळी तपासणी करणे आवश्यक आहे.
सोशल मीडिया आणि मानसिक आरोग्य
अनेक अभ्यासांमध्ये असे दिसून आले आहे की सोशल मीडियाचा अतिवापर चिंता आणि नैराश्य वाढवू शकतो. सतत इतरांशी तुलना, लाइक्स आणि फॉलोअर्सची चिंता यामुळे मानसिक ताण वाढतो.
याचा परिणाम अप्रत्यक्षपणे हृदयावरही होतो. त्यामुळे डिजिटल डिटॉक्स करणे आजच्या काळाची गरज बनली आहे.
ऑफिस कल्चर आणि आरोग्याचा प्रश्न
Work From Home आणि कॉर्पोरेट संस्कृतीमुळे अनेक कर्मचारी दिवसभर बसून काम करतात. शारीरिक हालचाल कमी झाल्यामुळे वजन वाढणे, BP वाढणे आणि हृदयविकाराचा धोका निर्माण होतो.
तज्ज्ञांच्या मते, कामादरम्यान दर तासाला थोडावेळ चालणे, स्ट्रेचिंग करणे आणि स्क्रीनपासून डोळ्यांना विश्रांती देणे महत्त्वाचे आहे.
तरुणांनी वेळेत सावध होण्याची गरज
हृदयविकार हा अचानक निर्माण होणारा आजार नाही. चुकीची जीवनशैली, ताणतणाव आणि दुर्लक्ष यामुळे तो हळूहळू वाढतो. त्यामुळे लक्षणे दिसण्याची वाट न पाहता आत्तापासूनच जीवनशैलीत बदल करणे गरजेचे आहे.
विशेषतः तरुणांनी “मी अजून तरुण आहे, मला काही होणार नाही” हा गैरसमज दूर करणे आवश्यक आहे. कारण आजकाल कमी वयात हार्ट अटॅकच्या घटना वाढताना दिसत आहेत.
एनर्जी ड्रिंक्स, वाढता स्क्रीनटाइम आणि सततचा ताणतणाव हे आधुनिक जीवनशैलीचे भाग झाले असले तरी त्याचा परिणाम थेट हृदयावर होत आहे. काही क्षणांची ऊर्जा आणि मनोरंजन पुढे जाऊन गंभीर आरोग्य समस्यांना कारणीभूत ठरू शकते.
तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या मते, संतुलित जीवनशैली, योग्य झोप, नियमित व्यायाम आणि मानसिक आरोग्याची काळजी घेतल्यास हृदयाचे संरक्षण शक्य आहे. वेळेत घेतलेली काळजी भविष्यातील मोठा धोका टाळू शकते.म्हणूनच आजपासूनच स्क्रीनटाइम कमी करा, एनर्जी ड्रिंक्सपासून अंतर ठेवा आणि आपल्या हृदयाच्या आरोग्याला प्राधान्य द्या.
