आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अनेकजण कामाचा ताण, प्रवासातील अडचणी किंवा सार्वजनिक शौचालयांचा अभाव यामुळे लघवी रोखून धरतात. सुरुवातीला ही सवय सामान्य वाटत असली तरी आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते ती शरीरासाठी धोकादायक ठरू शकते. जास्त वेळ लघवी रोखून ठेवल्यास किडनी, मूत्राशय आणि मूत्रमार्गाशी संबंधित अनेक गंभीर आजारांचा धोका वाढतो.
डॉक्टरांच्या मते, लघवी म्हणजे शरीरातील टाकाऊ आणि विषारी पदार्थ बाहेर टाकण्याची एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. जर हे पदार्थ वेळेवर बाहेर पडले नाहीत, तर त्याचा थेट परिणाम शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांवर होऊ शकतो. वैद्यकीय भाषेत लघवी दीर्घकाळ रोखून ठेवण्याला युरिनरी रिटेन्शन असे म्हटले जाते. ही समस्या वारंवार निर्माण झाल्यास भविष्यात मोठ्या आरोग्य समस्या निर्माण होण्याची शक्यता असते.
डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार, निरोगी व्यक्तीने दिवसातून साधारण ६ ते ७ वेळा लघवीला जाणे आवश्यक असते. दर तीन ते चार तासांनी लघवीला जाण्याची सवय शरीरासाठी चांगली मानली जाते.
Related News
Appendicitis Symptoms : अपेंडिक्सच्या वेदनांकडे दुर्लक्ष धोकादायक! शरीरात दिसणारी 10 गंभीर लक्षणे आणि फुटू नये म्हणून महत्त्वाचे नैसर्गिक उपाय
Night Fruit Weight Gain Truth: 7 Powerful Facts – रात्री फळे खाल्ल्याने वजन वाढते का?
Liver Health Alert : 500+ कामे करणाऱ्या यकृताकडे दुर्लक्ष धोकादायक ! 10 Powerful सवयी ठेवा लक्षात
Belly Fat कमी करण्यासाठी 3 Powerful योगासन – हट्टी पोटाची चरबीवर Super Effective उपाय!
Hangover Causes : दारू पिल्यानंतर हँगओव्हर का होतो? 7 धक्कादायक आणि Powerful कारणे जाणून घ्या
Food Delivery App Alert : ‘10 मिनिटांत जेवण’ की मोठा धोका? डॉक्टरांचा SHOCKING खुलासा – 7 गंभीर आरोग्य इशारे
Cancer Causes in India : धोकादायक सवयींमुळे वाढते कर्करोगाचे संकट – जाणून घ्या 7 Powerful प्रतिबंधात्मक उपाय
Brandy For Cough: धोकादायक समज की चमत्कारी उपाय ? डॉक्टरांचा शक्तिशाली इशारा – सत्य जाणून घ्या!
Chinese Fat Prison : धक्कादायक सत्य! 28 दिवसांच्या ‘फॅट जेल’मध्ये राहण्यासाठी लोक देतात $1000
Pickle Juice चा जबरदस्त फायदा! विराट कोहलीने प्यायलेल्या या ड्रिंकचे 7 शक्तिशाली लाभ, घरी बनवण्याची संपूर्ण पद्धत
मूत्राशयाची लवचिकता कमी होण्याचा धोका
मानवी शरीरातील मूत्राशय हे लवचिक फुग्यासारखे कार्य करते. लघवी साठली की ते विस्तारते आणि लघवी बाहेर टाकताना पुन्हा आकुंचन पावते. मात्र, वारंवार लघवी रोखून ठेवल्यास मूत्राशयावर अतिरिक्त ताण येतो.
दीर्घकाळ असे केल्यास मूत्राशयाचे स्नायू कमकुवत होऊ शकतात. परिणामी मूत्राशय पूर्णपणे रिकामे होत नाही. या अवस्थेला वैद्यकीय भाषेत अंडरॲक्टिव्ह ब्लॅडर असे म्हणतात. अशा स्थितीत लघवी पूर्णपणे बाहेर न पडल्याने संसर्ग आणि इतर समस्या निर्माण होऊ शकतात.
किडनी स्टोन आणि युरिक ॲसिड वाढण्याचा धोका
लघवीमध्ये शरीरातील अनेक टाकाऊ पदार्थ असतात. यामध्ये युरिया, क्रिएटिनिन, अमोनिया यांसारख्या घटकांचा समावेश होतो. जर लघवी जास्त वेळ शरीरात साठून राहिली तर या घटकांचे स्फटिकीकरण होण्याची प्रक्रिया सुरू होते.
यामुळे किडनी स्टोन तयार होण्याचा धोका वाढतो. तज्ज्ञांच्या मते, लघवी रोखण्याची सवय असल्यास किडनी स्टोन होण्याची शक्यता जवळपास ५० टक्क्यांनी वाढू शकते. काही गंभीर परिस्थितीत मूत्राचा दाब उलट दिशेने किडनीकडे गेल्यास किडनीच्या कार्यक्षमतेवरही परिणाम होऊ शकतो.
पेल्विक फ्लोअर स्नायू कमकुवत होऊ शकतात
लघवी रोखून धरण्यासाठी शरीरातील पेल्विक फ्लोअर स्नायूंचा वापर केला जातो. हे स्नायू मूत्राशयावर नियंत्रण ठेवण्याचे काम करतात.
मात्र, सतत या स्नायूंवर ताण आल्यास ते हळूहळू कमकुवत होऊ शकतात. यामुळे भविष्यात युरीनरी इनकॉन्टिनन्स म्हणजेच लघवीवर नियंत्रण न राहण्याची समस्या निर्माण होऊ शकते.
अशा परिस्थितीत हसताना, खोकताना किंवा शिंकताना देखील नकळत लघवी होण्याची समस्या काही लोकांमध्ये दिसून येते. ही समस्या विशेषतः महिलांमध्ये अधिक प्रमाणात आढळते.
मूत्रमार्ग संसर्गाचा धोका वाढतो
लघवीमध्ये नैसर्गिकरित्या काही प्रमाणात बॅक्टेरिया असतात. सामान्य परिस्थितीत लघवी केल्यावर हे बॅक्टेरिया शरीराबाहेर फेकले जातात.मात्र, लघवी जास्त वेळ शरीरात साठवून ठेवल्यास हे बॅक्टेरिया मूत्राशयात वाढू लागतात. त्यामुळे युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (UTI) होण्याचा धोका वाढतोUTI झाल्यास लघवी करताना जळजळ होणे, ओटीपोटात वेदना होणे, ताप येणे, लघवीतून दुर्गंधी येणे अशा समस्या निर्माण होऊ शकतात. काही वेळा संसर्ग गंभीर झाल्यास त्यावर वैद्यकीय उपचार घ्यावे लागतात.
निरोगी राहण्यासाठी काय काळजी घ्यावी?
तज्ज्ञांच्या मते, योग्य सवयी अंगीकारल्यास लघवीशी संबंधित अनेक समस्या टाळता येऊ शकतात.सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे लघवी रोखून ठेवण्याची सवय टाळणे. कामात कितीही व्यस्त असलात तरी दर तीन ते चार तासांनी लघवीला जाण्याची सवय लावणे आवश्यक आहे.दिवसभरात २ ते ३ लिटर पाणी पिणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते. मात्र एकाच वेळी जास्त पाणी पिण्याऐवजी थोड्या थोड्या अंतराने पाणी पिणे अधिक चांगले मानले जाते.
याशिवाय पेल्विक फ्लोअर स्नायू मजबूत करण्यासाठी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने केगल व्यायाम करणे फायदेशीर ठरते. हा व्यायाम मूत्राशयावर नियंत्रण ठेवणाऱ्या स्नायूंना बळकट करतो.सार्वजनिक शौचालये वापरताना स्वच्छतेची विशेष काळजी घेणे देखील आवश्यक आहे. संसर्ग टाळण्यासाठी सॅनिटायझरचा वापर करणे, स्वच्छता राखणे आणि शक्य असल्यास टिश्यू पेपर किंवा डिस्पोजेबल सीट कव्हरचा वापर करणे योग्य ठरते.
डॉक्टरांचा महत्त्वाचा सल्ला
आरोग्यतज्ज्ञ डॉ. एल. एच. घोटेकर यांच्या मते, लघवी रोखणे म्हणजे शरीरातील कचरा पुन्हा शरीरातच साठवून ठेवण्यासारखे आहे. त्यामुळे केवळ मूत्रमार्गच नाही तर पचनसंस्था आणि रक्ताभिसरणावरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.त्यामुळे शरीराचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी लघवीची नैसर्गिक प्रक्रिया वेळेवर होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. योग्य पाणी पिण्याची सवय, नियमित लघवीला जाणे आणि स्वच्छता राखणे या छोट्या सवयी दीर्घकाळ निरोगी राहण्यासाठी अत्यंत आवश्यक ठरतात.
