आता डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय कफ सिरप मिळणार नाही. केंद्र सरकारने कफ सिरप आणि इतर द्रवरूप औषधांच्या विक्रीसाठी नवे नियम लागू केले आहेत. जाणून घ्या या निर्णयामागील कारणे, ग्राहकांवर होणारा परिणाम आणि नवीन नियमांची संपूर्ण माहिती.
प्रिस्क्रिप्शनशिवाय कफ सिरप मिळणार नाही! केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय; जाणून घ्या काय बदलणार?
देशभरातील औषध विक्री व्यवस्थेत मोठा बदल करत केंद्र सरकारने कफ सिरपसह अनेक द्रवरूप औषधांच्या विक्रीसाठी कठोर नियम लागू केले आहेत. आता कोणत्याही मेडिकल स्टोअरमधून खोकल्यावरील सिरप किंवा इतर औषधी सिरप खरेदी करण्यासाठी डॉक्टरांचे वैध प्रिस्क्रिप्शन दाखवणे बंधनकारक असेल. या निर्णयामुळे वर्षानुवर्षे प्रिस्क्रिप्शनशिवाय सहज उपलब्ध असलेली अनेक औषधे आता थेट विकत घेणे शक्य राहणार नाही.
सरकारच्या या निर्णयामागे नागरिकांच्या आरोग्याचे संरक्षण, औषधांचा गैरवापर रोखणे आणि दूषित औषधांमुळे होणाऱ्या दुर्घटनांना आळा घालणे हा मुख्य उद्देश असल्याचे सांगितले जात आहे.
Related News
20 जूनपासून मोठा ऐतिहासिक पुनर्जन्म! डॉ. अमोल कोल्हेंचा दमदार निर्णय; ‘मी सावित्रीबाई ज्योतिराव फुले’ पुन्हा नव्या प्लॅटफॉर्मवर
स्लोवाकिया दौऱ्यातून मोदींचा मोठा डिप्लोमॅटिक मास्टरस्ट्रोक! भारतासाठी 11 करारांची भेट
5 मोठे निर्णय! रंगभूमीसाठी शर्मिला राजाराम शिंदेने नाकारल्या मोठ्या भूमिका; कारण ऐकून व्हाल थक्क
मेडिकलमध्ये आता थेट कफ सिरप मिळणार नाही; आरोग्य मंत्रालयाचा 1 नवा आदेश
22 जूनपर्यंत भारतात Telegram वर बंदी? NEET 2026 परीक्षेसाठी केंद्राचा कठोर निर्णय
पांढऱ्या पट्ट्यांविरोधात आंदोलन करणाऱ्या 15 मनसैनिकांवर गुन्हा; पोलिसांच्या धक्कादायक कारवाईने संताप
श्रीलंकेत सुपर ओव्हरनंतर मैदानात मोठा वाद; वैभव सूर्यवंशीचा संताप अनावर ,5 कारणांनी क्रिकेटविश्व हादरलं
शिर्डीतील भोंदूबाबा अशोक खरात अटकेत, 51 हजारांची फसवणूक; 5 मोठे कारनामे आले समोर
NEET पेपरसाठी अमरावतीत अभूतपूर्व सुरक्षा; हेलिकॉप्टर, 15 वाहनांचा ताफा आणि CISF जवानांची तैनाती
ठाकरे गटातील 9 खासदार वेगळा गट स्थापन करणार? सुषमा अंधारेंचा भाजपवर जोरदार हल्ला
5 महिन्यांनंतर भीमाशंकर मंदिर दर्शनासाठी खुले; दररोज फक्त 1000 भाविकांना मिळणार प्रवेश
6 धक्कादायक व्हिडिओनंतर ट्रक चालकाची आत्महत्या! मर्सिडीजमधील प्रवाशांवर गंभीर आरोप, आईची माफी मागत सोडला अखेरचा श्वास
दूषित कफ सिरप प्रकरणानंतर सरकारची मोठी कारवाई
गेल्या काही महिन्यांत मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये दूषित कफ सिरपमुळे लहान मुलांचा मृत्यू झाल्याच्या धक्कादायक घटना समोर आल्या होत्या. या घटनांनी संपूर्ण देश हादरला होता. औषधांच्या गुणवत्तेबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले होते.या घटनांनंतर औषध उत्पादन, तपासणी आणि विक्री प्रक्रियेत मोठे बदल करण्याची मागणी सातत्याने होत होती. त्यानंतर केंद्र सरकारने औषध नियम 1945 मध्ये दुरुस्ती करून द्रवरूप औषधांच्या विक्रीवर अधिक नियंत्रण आणण्याचा निर्णय घेतला.
काय आहे नवीन नियम?
सरकारने औषध नियम 1945 मधील अनुसूची ‘के’ (Schedule K) मध्ये महत्त्वाची दुरुस्ती केली आहे. या अनुसूचीत काही औषधे प्रिस्क्रिप्शनशिवाय विकण्यास परवानगी होती. मात्र आता त्यामधून ‘सिरप’ हा शब्द पूर्णपणे वगळण्यात आला आहे.
यामुळे खोकल्यावरील सिरप, काही तापावरील द्रवरूप औषधे तसेच इतर औषधी सिरप आता “ओव्हर-द-काउंटर” (OTC) श्रेणीत राहणार नाहीत.याचा अर्थ असा की ग्राहकांना आता अशा औषधांसाठी डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन सादर करणे बंधनकारक असेल.
अधिसूचना कधी लागू झाली?
या संदर्भातील मसुदा दुरुस्ती डिसेंबर 2025 मध्ये सार्वजनिक सूचनांसाठी प्रसिद्ध करण्यात आली होती. त्यानंतर नागरिक, आरोग्यतज्ज्ञ, औषध उत्पादक आणि फार्मासिस्ट यांच्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला.
अखेर 9 जून 2026 रोजी केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचना जारी करून हा निर्णय लागू केला.
कोणत्या औषधांवर परिणाम होणार?
नवीन नियमांमुळे मुख्यतः खालील प्रकारच्या द्रवरूप औषधांच्या विक्रीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
- कफ सिरप
- काही अँटीबायोटिक सिरप
- औषधी टॉनिक्स
- मुलांसाठी वापरले जाणारे काही औषधी सिरप
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याने दिली जाणारी द्रवरूप औषधे
कोणती औषधे प्रिस्क्रिप्शनशिवाय मिळतील आणि कोणती मिळणार नाहीत, याची अंमलबजावणी संबंधित औषधांच्या नियमानुसार केली जाईल.
ग्राहकांवर काय परिणाम होईल?
नवीन नियम लागू झाल्यानंतर सर्वसामान्य नागरिकांना काही बदल स्वीकारावे लागतील.
1. डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक
खोकला झाला म्हणून थेट मेडिकलमध्ये जाऊन सिरप घेण्याची पद्धत आता बदलणार आहे.
2. स्व-औषधोपचाराला आळा
अनेक नागरिक स्वतःच औषधे घेऊन उपचार करतात. त्यामुळे चुकीचे औषध घेतले जाण्याचा धोका वाढतो. नवीन नियमामुळे हा धोका कमी होईल.
3. मुलांच्या आरोग्याचे संरक्षण
लहान मुलांना चुकीच्या डोसमुळे गंभीर दुष्परिणाम होऊ शकतात. डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखालीच औषध मिळाल्याने हा धोका कमी होईल.
4. औषधांचा गैरवापर कमी होईल
काही कफ सिरपमध्ये अशी औषधे असतात ज्यांचा गैरवापर नशेसाठी केला जात असल्याच्या घटना अनेकदा समोर आल्या आहेत. नवीन नियमांमुळे अशा प्रकारांना आळा बसू शकतो.
मेडिकल स्टोअर्ससाठी काय बदल?
फार्मासिस्टना आता कोणतेही संबंधित सिरप विकताना वैध डॉक्टरांचे प्रिस्क्रिप्शन तपासावे लागेल.जर नियमांचे उल्लंघन झाले तर संबंधित मेडिकल स्टोअरवर कारवाई होऊ शकते.यामध्ये परवाना निलंबित करणे, दंड किंवा इतर कायदेशीर कारवाईचा समावेश असू शकतो.
सरकारचा उद्देश काय?
आरोग्य मंत्रालयाच्या मते या निर्णयामागील प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत.
- सुरक्षित औषध वापराला प्रोत्साहन
- दूषित औषधांमुळे होणारे मृत्यू रोखणे
- औषधांचा गैरवापर कमी करणे
- औषध विक्री प्रणाली अधिक पारदर्शक करणे
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषध सेवनाला प्रतिबंध
आरोग्यतज्ज्ञांचे मत
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते हा निर्णय दीर्घकालीन दृष्टीने सकारात्मक ठरू शकतो.अनेक वेळा सामान्य खोकला हा व्हायरल संसर्गामुळे असतो आणि त्यासाठी विशिष्ट कफ सिरपची आवश्यकता नसते. मात्र रुग्ण स्वतःहून विविध औषधे घेत असल्याने चुकीचे उपचार होतात.डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य औषध घेतल्यास उपचार अधिक सुरक्षित आणि परिणामकारक ठरतील.
काही नागरिकांची चिंता
या निर्णयाचे स्वागत होत असले तरी काही नागरिकांनी चिंता व्यक्त केली आहे.विशेषतः ग्रामीण भागात डॉक्टर सहज उपलब्ध नसल्याने साध्या खोकल्यासाठीही प्रिस्क्रिप्शन घेणे वेळखाऊ आणि खर्चिक ठरू शकते.यामुळे प्राथमिक आरोग्य सेवांवर अतिरिक्त ताण येण्याची शक्यता देखील काही तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
पुढे काय?
सरकारच्या या निर्णयामुळे औषध विक्री व्यवस्थेत मोठे बदल होणार आहेत. ग्राहकांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेण्याची सवय बदलावी लागेल. तसेच मेडिकल स्टोअर्सनाही नवीन नियमांचे काटेकोर पालन करावे लागणार आहे.दूषित औषधे, चुकीचा वापर आणि औषधांच्या गैरवापरावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी हा निर्णय महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
केंद्र सरकारने कफ सिरप आणि इतर द्रवरूप औषधांच्या विक्रीवर आणलेले नवीन निर्बंध हे केवळ नियमांमधील बदल नसून सार्वजनिक आरोग्य अधिक सुरक्षित करण्याच्या दिशेने उचललेले महत्त्वाचे पाऊल आहे. मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये दूषित कफ सिरपमुळे घडलेल्या दुर्दैवी घटनांनंतर औषधांच्या गुणवत्तेवर आणि वितरण व्यवस्थेवर अधिक कठोर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे स्पष्ट झाले होते.
नवीन नियमांमुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेण्याची प्रवृत्ती कमी होईल, औषधांचा गैरवापर रोखण्यास मदत मिळेल आणि विशेषतः लहान मुलांच्या आरोग्याचे संरक्षण होईल. दुसरीकडे, ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी डॉक्टरांकडे जाण्याची अतिरिक्त गरज निर्माण होणार असल्याने आरोग्य सेवांची उपलब्धता वाढवणेही तितकेच महत्त्वाचे ठरणार आहे. एकूणच, नागरिकांनीही जबाबदारीने औषधांचा वापर करून नव्या नियमांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
READ ALSO : https://ajinkyabharat.com/by-2027-mumbaila-ninth-jogeshwari-terminus-76-84-kotincha-project-55-completed/
