उन्हाळ्यात मुलांचा आहार कसा असावा? उष्माघात, संसर्ग आणि भूक कमी होण्यापासून संरक्षणासाठी तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन
उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या सुरू झाल्या की मुलांचा आनंद द्विगुणित होतो. खेळ, प्रवास, छंद आणि मित्रांसोबतचा वेळ यामुळे दिवस भराभर जातात. मात्र या काळात वाढते तापमान, घाम, शरीरातील पाण्याची कमतरता आणि भूक मंदावणे यांसारख्या समस्या मुलांच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकतात. अनेक पालकांची तक्रार असते की उन्हाळ्यात मुले नीट जेवत नाहीत. तज्ज्ञांच्या मते, ही बाब काही प्रमाणात नैसर्गिक असली तरी योग्य आहार आणि पुरेशी द्रवपदार्थांची काळजी घेतल्यास मुलांना उष्णतेच्या दुष्परिणामांपासून वाचवता येऊ शकते.
उन्हाळ्यात भूक का कमी होते?
उन्हाळ्यात शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी शरीराला अधिक मेहनत घ्यावी लागते. त्यामुळे जड आणि तेलकट पदार्थ खाण्याची इच्छा कमी होते. उष्ण हवामानामुळे पचनक्रियाही काही प्रमाणात मंदावते. परिणामी मुलांची भूक कमी झालेली दिसते. मात्र याचा अर्थ असा नाही की मुलांना पोषण मिळत नाही. योग्य आणि पोषक पदार्थ लहान-लहान प्रमाणात दिल्यास त्यांच्या शरीराला आवश्यक ऊर्जा आणि पोषकतत्त्वे मिळू शकतात.
सर्वप्रथम लक्ष द्या हायड्रेशनवर
उन्हाळ्यात मुलांच्या आरोग्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे शरीरात पुरेशा प्रमाणात पाणी राखणे. खेळण्यात मग्न असलेली मुले अनेकदा तहान लागल्याची जाणीव दुर्लक्षित करतात. त्यामुळे त्यांना तहान लागण्याची वाट न पाहता नियमित अंतराने पाणी आणि इतर द्रवपदार्थ द्यावेत.
Related News
हापूस, दशहरी की चौसा? गोडव्याच्या बाबतीत कोण आहे नंबर 1?
Gen Z इंटरनेटशिवाय कंटाळवाणी होत आहे का? तज्ज्ञांनी मांडले धक्कादायक मत
मानसशास्त्राचा खुलासा: कोणत्या लोकांना आयुष्यभर विसरता येत नाही?
Sugar-Free Chikoo Ice Cream : चवदार आणि पौष्टिक उन्हाळी ट्रीट
तुकाराम मुंडेंचा मोठा धडाका! 11 लाखांचे आंबे जप्त, 37 जण अटकेत
उन्हाळ्यात भूक लागली की काय खाल? हे हेल्दी स्नॅक्स ठरतील सर्वोत्तम पर्याय
आमचूर पावडर (Dry Mango Powder) चा असा करा वापर; साध्या पदार्थांनाही मिळेल चटपटीत स्वाद
IPL 2026 : RCB चॅम्पियन होताच अनुष्काने शेअर केला खास फोटो; विराटसाठी व्यक्त केलं प्रेम
उष्णतेच्या लाटेत कच्चा कांदा खावा की टाळावा? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे मत
Moringa Rice : चवदार आणि पौष्टिक दक्षिण भारतीय पदार्थाची वाढती लोकप्रियता
उन्हाळ्यातील थंडगार आनंद! आंबा शेकसाठी निवडा हे खास आंबे
धक्कादायक! 3 इंचांचा किडा निघाला आईस्क्रीममधून; कल्याणमध्ये संतप्त पालकांचा संताप
साधे पाणी, नारळपाणी, घरगुती लिंबूपाणी, ताक यांसारखे नैसर्गिक पेय उत्तम पर्याय ठरू शकतात. याशिवाय टरबूज, खरबूज, संत्री यांसारखी पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेली फळे शरीरातील द्रव आणि खनिजांची कमतरता भरून काढण्यास मदत करतात. विशेषतः कडक उन्हाच्या दिवसांमध्ये प्रत्येक एक ते दोन तासांनी काहीतरी हायड्रेटिंग पदार्थ देणे फायदेशीर ठरते.
भूक कमी असल्यास जबरदस्ती करू नका
उन्हाळ्यात मुलांनी कमी खाल्ले म्हणून त्यांना जबरदस्तीने जेवायला लावणे योग्य नाही. त्याऐवजी हलका आणि पौष्टिक आहार कमी प्रमाणात पण वारंवार देण्याचा प्रयत्न करावा.
दही-भात, भाज्यांचा पोहा, मऊ खिचडी, इडली-दही, दलियाची खीर, पनीर रॅप किंवा दह्यासोबत फळे असे पदार्थ पचायला हलके आणि पौष्टिक असतात. अशा पदार्थांमधून मुलांना आवश्यक प्रथिने, कार्बोहायड्रेट्स, जीवनसत्त्वे आणि खनिजे मिळू शकतात. त्यामुळे मुलांनी कमी प्रमाणात खाल्ले तरी त्यांचा पोषणाचा समतोल राखला जाऊ शकतो.
दही ठरू शकते उन्हाळ्यातील सुपरफूड
घरचे ताजे दही हे उन्हाळ्यातील सर्वात उपयुक्त खाद्यपदार्थांपैकी एक मानले जाते. दह्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, पाणी आणि पचनासाठी उपयुक्त प्रोबायोटिक्स असतात. हे चांगले जिवाणू आतड्यांचे आरोग्य सुधारण्यास आणि पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यास मदत करतात.
दही अनेक प्रकारे मुलांच्या आहारात समाविष्ट करता येते. दही-भात, फळांसोबत दही, काकडीचे रायते, दह्याचे डिप्स किंवा स्मूदीज हे पर्याय मुलांना आवडू शकतात. थंडावा देणारे आणि पचनास मदत करणारे दही उन्हाळ्यातील रोजच्या आहाराचा भाग असावे, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
फळांना द्या ‘हायड्रेशन स्नॅक’चे स्थान
उन्हाळ्यात मिळणारी फळे ही निसर्गाची खास देणगी मानली जातात. टरबूज, खरबूज, आंबा, पपई, संत्री आणि डाळिंब यांसारखी फळे शरीराला पाणी, ऊर्जा आणि आवश्यक खनिजे पुरवतात.
खेळून आल्यावर चिप्स, बिस्किटे किंवा पॅकेज्ड स्नॅक्स देण्याऐवजी फळे देण्याची सवय लावल्यास मुलांचे आरोग्य चांगले राहू शकते. फळांमधील नैसर्गिक साखर शरीराला त्वरित ऊर्जा देते, तर फायबर पचनास मदत करते.
उन्हाळ्यात संसर्गाचा धोका अधिक
उष्ण हवामानामुळे अन्नपदार्थ लवकर खराब होण्याची शक्यता वाढते. विशेषतः दुग्धजन्य पदार्थ, कापलेली फळे आणि शिजवलेले अन्न जास्त वेळ बाहेर ठेवल्यास त्यामध्ये जीवाणू वाढू शकतात. त्यामुळे मुलांच्या आहाराबाबत अधिक काळजी घेणे गरजेचे आहे.
फळे आणि भाज्या नीट धुवून वापराव्यात. जेवढे आवश्यक असेल तेवढेच फळ कापावे. उरलेले अन्न त्वरित फ्रीजमध्ये ठेवावे. रस्त्यावरील कापलेली फळे, ज्यूस किंवा बर्फ वापरलेली पेये देताना सावधगिरी बाळगावी. लहान मुलांमध्ये अन्नातून होणारे संसर्ग लवकर होऊ शकतात, त्यामुळे स्वच्छता हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
नैसर्गिक थंडावा देणारे पदार्थ आहारात समाविष्ट करा
काकडी, दुधी भोपळा, झुकिनी, पालक, लेट्यूस यांसारख्या भाज्या शरीराला थंडावा देण्यास मदत करतात. याशिवाय पारंपरिक भारतीय पेये आणि पदार्थही उन्हाळ्यात अत्यंत उपयुक्त ठरतात.
नारळपाणी, बडीशेप पाणी, भिजवलेले सब्जा बियाणे, आम पन्हे, बेल सरबत आणि पुदिन्याचा वापर केलेली पेये शरीराला ताजेतवाने ठेवतात. आयुर्वेदानुसार सकाळी भिजवलेल्या मनुका किंवा बडीशेप खाल्ल्याने शरीरातील उष्णता कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
थंड पेये आणि तळलेले पदार्थ मर्यादित प्रमाणात
उन्हाळ्यात मुले आईस्क्रीम, कोल्ड ड्रिंक्स आणि तळलेले पदार्थ खाण्याचा हट्ट करतात. मात्र अशा पदार्थांचे अति सेवन केल्यास भूक आणखी कमी होऊ शकते आणि पोटाच्या तक्रारी वाढू शकतात.
याऐवजी घरच्या घरी तयार केलेले फ्रूट पॉप्सिकल्स, फ्रोजन योगर्ट किंवा ताज्या फळांपासून बनवलेले डेझर्ट्स हा अधिक आरोग्यदायी पर्याय ठरू शकतो. चव आणि आरोग्य यांचा समतोल साधणे हे पालकांसाठी महत्त्वाचे आहे.
मुलांच्या आहाराकडे सकारात्मक दृष्टीकोनातून पाहा
उन्हाळ्यात मुलांनी किती खाल्ले यापेक्षा त्यांनी काय खाल्ले याकडे अधिक लक्ष देणे गरजेचे आहे. पुरेसे पाणी, ताजी फळे, दही आणि हलका पण पौष्टिक आहार मिळत असेल तर मुलांचे आरोग्य चांगले राहू शकते.
तज्ज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यातील आदर्श आहार फार गुंतागुंतीचा नसतो. थंड दही-भात, रसाळ टरबूज, ताजे नारळपाणी आणि आंब्याची चव यामध्येच मुलांच्या निरोगी आणि आनंदी बालपणाचे रहस्य दडलेले असते.
उन्हाळ्याच्या दिवसांमध्ये योग्य आहाराच्या सवयी लावल्यास मुलांना उष्माघात, निर्जलीकरण, संसर्ग आणि भूक मंदावण्याच्या समस्यांपासून मोठ्या प्रमाणात संरक्षण मिळू शकते. त्यामुळे पालकांनी या साध्या पण प्रभावी उपायांकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/sugar-free-chikoo-ice-cream-chavdar-and-nutritious-unhali-treat/
