Frequent Urination: सतत लघवीला होतेय? 7 गंभीर आजारांचा असू शकतो इशारा, वेळेत उपचार न घेतल्यास ICUमध्ये जाण्याची वेळ येऊ शकते
वाढत्या वयानुसार वारंवार लघवीला जाणे ही अगदी सामान्य बाब आहे, असा समज अनेकांच्या मनात असतो. मात्र, तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या मते हा समज अनेकदा धोकादायक ठरू शकतो. कारण वारंवार लघवी होणे हे केवळ वाढत्या वयाचे लक्षण नसून अनेक गंभीर आजारांचे सुरुवातीचे संकेतही असू शकतात.
जर दिवसभरात वारंवार लघवीला जावे लागत असेल, रात्री अनेक वेळा झोपमोड होत असेल किंवा अचानक लघवीची तीव्र भावना निर्माण होत असेल, तर या लक्षणांकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका. योग्य वेळी तपासणी आणि उपचार न घेतल्यास संसर्ग वाढू शकतो, किडनीचे नुकसान होऊ शकते आणि काही गंभीर परिस्थितींमध्ये रुग्णाला अतिदक्षता विभागात (ICU) दाखल करण्याची वेळही येऊ शकते.
Related News
वारंवार लघवी होणे म्हणजे नेमके काय?
सामान्यतः एखादी व्यक्ती दिवसातून ४ ते ८ वेळा लघवी करते. मात्र दिवसातून ८ पेक्षा अधिक वेळा किंवा रात्री दोन-तीन वेळांपेक्षा जास्त वेळा लघवीसाठी उठावे लागत असेल, तर त्याकडे वैद्यकीय दृष्टिकोनातून पाहणे आवश्यक आहे.
हे लक्षण अनेकदा शरीरातील इतर गंभीर समस्यांचा इशारा असते.
वय वाढल्यावर वारंवार लघवी होणे सामान्य आहे का?
वय वाढल्यामुळे मूत्राशयामध्ये काही नैसर्गिक बदल होतात. मूत्राशयाची क्षमता कमी होऊ शकते आणि लघवी रोखून धरणारे स्नायू कमकुवत होतात. त्यामुळे विशेषतः रात्री लघवीची वारंवार भावना निर्माण होऊ शकते.
मात्र याचा अर्थ प्रत्येक वेळी हा त्रास सामान्य आहे, असे नाही. जर समस्या सतत वाढत असेल, लघवी करताना वेदना होत असतील किंवा इतर लक्षणे जाणवत असतील तर त्वरित युरोलॉजिस्टचा सल्ला घ्यावा.
1. प्रोस्टेट वाढणे
५० वर्षांवरील पुरुषांमध्ये प्रोस्टेट ग्रंथी वाढण्याची समस्या खूप सामान्य आहे.
यामध्ये दिसणारी लक्षणे –
- वारंवार लघवी होणे
- लघवीची धार कमी होणे
- लघवी पूर्ण झाली नसल्याची भावना
- रात्री अनेक वेळा उठावे लागणे
- लघवी सुरू होण्यास वेळ लागणे
वेळीच उपचार घेतल्यास शस्त्रक्रिया टाळता येऊ शकते.
2. ओव्हरॲक्टिव्ह ब्लॅडर
पुरुष आणि महिलांमध्ये समान प्रमाणात दिसणारा हा आजार आहे.
यामध्ये
- अचानक लघवीची तीव्र भावना
- लघवी आवरता न येणे
- वारंवार वॉशरूमला जाणे
- प्रवासात किंवा ऑफिसमध्ये अडचण निर्माण होणे
अशा समस्या दिसून येतात.
योग्य औषधे, व्यायाम आणि जीवनशैलीतील बदलांमुळे ही समस्या नियंत्रणात आणता येते.
3. डायबिटीज
मधुमेहाचे सुरुवातीचे लक्षण म्हणूनही वारंवार लघवी होऊ शकते.
रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढल्यावर किडनी अतिरिक्त साखर लघवीद्वारे बाहेर टाकण्याचा प्रयत्न करते. त्यामुळे लघवीचे प्रमाण वाढते.
यासोबत खालील लक्षणे दिसू शकतात—
- जास्त तहान लागणे
- वजन कमी होणे
- थकवा
- वारंवार भूक लागणे
अशा वेळी रक्तातील साखरेची तपासणी करणे आवश्यक असते.
4. युरिन इन्फेक्शन (UTI)
महिलांमध्ये विशेषतः युटीआयचे प्रमाण अधिक दिसते.
यामध्ये—
- लघवी करताना जळजळ
- लघवीला दुर्गंधी
- ताप
- खालच्या पोटात वेदना
- वारंवार लघवीची भावना
अशी लक्षणे दिसतात.
वेळीच अँटिबायोटिक उपचार न घेतल्यास संसर्ग किडनीपर्यंत पोहोचू शकतो.
5. किडनी स्टोन
मूतखडे असल्यास—
- कंबरदुखी
- लघवीमध्ये रक्त
- तीव्र वेदना
- वारंवार लघवी
अशी लक्षणे दिसतात.
मोठे खडे उपचाराशिवाय राहिल्यास किडनीचे नुकसान होऊ शकते.
6. किडनीचे आजार
किडनी योग्य प्रकारे कार्य करत नसेल तर लघवीच्या प्रमाणात बदल होतो.किडनी निकामी होण्याची सुरुवात अनेकदा वारंवार लघवी, सूज, थकवा आणि रक्तदाब वाढण्यापासून होते.वेळीच तपासणी केल्यास डायलिसिसची वेळ टाळता येऊ शकते.
7. मेंदू आणि मज्जासंस्थेशी संबंधित आजार
स्ट्रोक, पार्किन्सन्स, मल्टिपल स्क्लेरोसिस यांसारखे आजार मूत्राशय नियंत्रित करणाऱ्या नसांवर परिणाम करतात.
यामुळे—
- अचानक लघवी होणे
- नियंत्रण कमी होणे
- वारंवार लघवी
अशा समस्या निर्माण होतात.
कोणती लक्षणे धोक्याची घंटा आहेत?
खालीलपैकी एकही लक्षण दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा—
- लघवीमध्ये रक्त
- तापासह लघवी
- तीव्र वेदना
- लघवी बंद होणे
- वजन अचानक कमी होणे
- सतत तहान लागणे
- रात्री अनेक वेळा उठणे
ICUमध्ये जाण्याची वेळ कधी येऊ शकते?
फक्त वारंवार लघवी झाल्यामुळे ICUमध्ये जावे लागते असे नाही. मात्र त्यामागील कारण गंभीर असेल आणि त्याकडे दुर्लक्ष झाले तर परिस्थिती धोकादायक होऊ शकते.
उदाहरणार्थ—
- गंभीर युरिन इन्फेक्शनमुळे सेप्सिस
- किडनी फेल्युअर
- अनियंत्रित डायबिटीज
- लघवी पूर्णपणे बंद होणे
- तीव्र इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन
या परिस्थितींमध्ये रुग्णाला अतिदक्षता विभागात दाखल करावे लागू शकते.
वारंवार लघवीची तपासणी कशी केली जाते?
डॉक्टर खालील तपासण्या सुचवू शकतात—
- युरिन टेस्ट
- ब्लड शुगर
- किडनी फंक्शन टेस्ट
- अल्ट्रासाऊंड
- PSA टेस्ट (पुरुषांसाठी)
- युरोफ्लोमेट्री
- सिस्टोस्कोपी (गरजेनुसार)
समस्या टाळण्यासाठी काय करावे?
- भरपूर पाणी प्या.
- रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवा.
- लघवी दाबून ठेवू नका.
- कॅफीन आणि अल्कोहोलचे सेवन कमी करा.
- नियमित व्यायाम करा.
- वजन नियंत्रणात ठेवा.
- संसर्गाची लक्षणे दिसताच उपचार घ्या.
- वर्षातून एकदा आरोग्य तपासणी करा.
वारंवार लघवी होणे ही किरकोळ समस्या आहे, असे समजणे चुकीचे ठरू शकते. काही वेळा ही समस्या वाढत्या वयामुळे असली तरी अनेकदा ती प्रोस्टेट, डायबिटीज, युरिन इन्फेक्शन, किडनीचे आजार किंवा मज्जासंस्थेशी संबंधित गंभीर आजारांचे सुरुवातीचे लक्षण असते.त्यामुळे स्वतः औषधे घेण्यापेक्षा तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे, आवश्यक तपासण्या करून घेणे आणि योग्य उपचार सुरू करणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे. वेळेत निदान झाल्यास बहुतेक आजारांवर प्रभावी उपचार उपलब्ध असून गंभीर गुंतागुंत टाळता येऊ शकते.
अस्वीकरण: हा लेख केवळ सामान्य माहितीच्या उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. कोणतीही आरोग्य समस्या असल्यास तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
