शिवजयंतीनिमित्त पुणे जिल्ह्यातील शिवनेरी गडावर प्रचंड गर्दीत चेंगराचेंगरी झाली. लहान मुले, महिला आणि नागरिक जखमी; प्रशासनाचे गर्दी नियोजनावर प्रश्नचिन्ह. वाचा 3000 लोकांमध्ये घडलेल्या घटनेची सविस्तर माहिती.
मध्यरात्री शिवनेरी गडावर चेंगराचेंगरी – महिला व मुलांसह 3000 लोक जखमी
1. शिवनेरी गडावर प्रचंड गर्दी – शिवजयंती उत्सवात आव्हान
शिवजयंतीनिमित्त पुणे जिल्ह्यातील जुन्नर तालुक्यातील प्रसिद्ध शिवनेरी गड येथे यंदा भाविकांची प्रचंड गर्दी झाली. राज्यभरातून लोक शिवजन्मस्थळाचे दर्शन घेण्यासाठी आणि शिवज्योत घेऊन येण्यासाठी गडावर आले होते. यामुळे गड परिसर रात्रीपासूनच गजबजलेला होता.
सुरुवातीला गर्दी नियंत्रणात होती; मात्र रात्रीचे तास जसजसे वाढले तसे नागरिकांची संख्या वाढत गेली. गडावर पोहचलेले लोक मोठ्या उत्साहात होते, शिवजयंतीचे पर्वोत्साह दर्शवत होते. या गर्दीत युवक, वृद्ध, महिला आणि लहान मुले यांचा समावेश होता.
Related News
गडाच्या अरुंद मार्गांवर, विशेषतः अंबरखाण्याच्या खालच्या हत्ती दरवाजा आणि गणेश दरवाजा परिसरात लोकांची घसरगुंडी झाली. येथे प्रवेश-निर्गमन मार्ग अत्यंत अरुंद असून, एकाच वेळी मोठ्या संख्येने भाविक पुढे सरकले, त्यातूनच चेंगराचेंगरीची घटना घडली.
2. चेंगराचेंगरीची कारणे
शिवनेरी गडावर घडलेली चेंगराचेंगरी अनेक कारणांमुळे झाली:
अतिवाढीची गर्दी: शिवजयंतीसारख्या मोठ्या उत्सवावेळी हजारो लोक गडावर पोहोचतात. यंदा अंदाजे 3000 लोकांपेक्षा जास्त उपस्थित होते.
अरुंद रस्ते आणि प्रवेश मार्ग: अंबरखाण्याचा हत्ती दरवाजा आणि गणेश दरवाजा हे अरुंद असल्याने लोकांची हालचाल नियंत्रित करणे अवघड झाले.
पुरेशा पोलीस बंदोबस्ताचा अभाव: गर्दी वाढत असताना पोलिसांना सर्व प्रवाहावर नियंत्रण ठेवता आले नाही.
अचानक लोकांची हालचाल: काही नागरिक पुढे सरकत असताना मागे लोक ओढले गेले, त्यामुळे घसरगुंडी निर्माण झाली.
या घटनेत लहान मुले, महिला आणि पुरुष यांचा समावेश असून अनेक नागरिक किरकोळ जखमी झाले.
3. जखमींवर तातडीने उपचार
शिवनेरी गडावर झालेल्या चेंगराचेंगरीच्या घटनेनंतर तात्काळ जुन्नर येथील शासकीय रुग्णालयात जखमींना हलवण्यात आले. या प्रसंगात लहान मुले, महिला तसेच वृद्ध नागरिकांचा मोठा समावेश होता. गडावर गर्दीत अडकलेल्या नागरिकांवर डॉक्टरांनी तत्काळ उपचार सुरू केले, आणि शासकीय रुग्णालयातील वैद्यकीय कर्मचारी आणि स्थानिक प्रशासनाने एकत्रितपणे तातडीची कार्यवाही केली.
सुदैवाने, या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, मात्र अनेक नागरिक किरकोळ जखमी झाले. काहींना पाय, हात व अंगठ्यांवर दुखापत झाली होती, तर काहींना अंगावर पडल्यामुळे थोडीफार जखम झाली होती. रुग्णालयातील डॉक्टर आणि नर्सांनी जखमींवर तत्काळ प्राथमिक उपचार केले आणि पुढील तपासणीसाठी काहींना वार्डमध्ये दाखल केले. यामुळे गंभीर अपघात टळला आणि जखमी नागरिकांना त्वरित सुरक्षितता मिळाली.
या घटनेत स्थानिक प्रशासनाचे योगदानही अत्यंत महत्वाचे ठरले. त्यांनी रुग्णवाहिका त्वरित गडावर पाठवून जखमींना रुग्णालयात आणले, तसेच गर्दीतून लोकांना वेगळे करून सुरक्षित ठिकाणी हलवले. प्रशासनाने परिस्थिती हाताळताना उच्चस्तरीय तत्परता दाखवली, जे भविष्यातील मोठ्या गर्दीच्या घटना टाळण्यासाठी एक महत्त्वाचा अनुभव ठरू शकतो.
4. प्रशासनाचे नियोजन आणि प्रश्नचिन्ह
घटनेनंतर स्पष्ट झाले की, प्रशासनाच्या पूर्वतयारीवर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. शिवजयंतीसारख्या मोठ्या उत्सवासाठी पुरेसा पोलीस बंदोबस्त, प्रवेश-निर्गमन मार्गांचे नियोजन आणि गर्दी नियंत्रणाची पूर्वतयारी अगोदरच करणे अत्यावश्यक आहे.
स्थानीय नागरिकांनी आणि उपस्थित भाविकांनी आरोप केला की, पुरेशा पोलीस बंदोबस्ताचा अभाव होता. गर्दी नियंत्रणासाठी काही प्रयत्न केले गेले, पण लोकसंख्या एवढी मोठी होती की प्रशासन अपयशी ठरले. अंबरखाण्याचा हत्ती दरवाजा आणि गणेश दरवाजा या अरुंद मार्गांवर नागरिकांची घसरगुंडी सुरू झाली आणि प्रशासनाला या हालचालींवर ताबा ठेवता आला नाही.
भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी प्रशासनाने पूर्वसूचना, आरक्षित मार्ग, वैकल्पिक मार्ग योजना आणि तत्पर आपत्कालीन यंत्रणा तयार ठेवणे गरजेचे आहे. शिवजयंतीसारख्या उत्सवांसाठी ही शिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते, कारण लोकांच्या सुरक्षिततेसाठी योजना आणि तत्परता ही पहिली प्राथमिकता असली पाहिजे.
5. गर्दीची परिस्थिती आणि नागरिकांचा अनुभव
गडावर आलेल्या भाविकांनी सांगितले की, रात्रीच्या तासांत अंबरखाण्याचा हत्ती दरवाजा आणि गणेश दरवाजा पूर्णपणे लोकांनी भरलेले होते. या अरुंद मार्गांवर लोकांची हालचाल नियंत्रित करणे शक्य झाले नाही.
काही नागरिक म्हणाले, “एकमेकांच्या पायाखाली लोक पडत होते; काही वेळा धावताना अंगठे-खांदे दुखले.” काही लोकांनी हात धरून लहान मुलांना पुढे सरकवण्याचा प्रयत्न केला, पण गर्दीचा ताण अनियंत्रित होता.
गडावर उपस्थित वरिष्ठ नागरिक आणि संघटनात्मक कार्यकर्ते गर्दी नियंत्रणासाठी प्रयत्न करत होते. त्यांनी लोकांना शिस्तीत राहण्यासाठी प्रयत्न केले, परंतु लोकसंख्या एवढी होती की परिस्थिती हाताबाहेर गेली. या घटनेने भाविकांना धास्ती आणि असुरक्षिततेचा अनुभव दिला.
6. प्रशासनाचे पुढील पावले
घटनेनंतर प्रशासनाने त्वरित खालील पावले उचलली:
जखमींवर तात्काळ उपचार आणि पुढील तपासणी सुरू केली.
गडावर पोलिस बंदोबस्त वाढवून आपत्कालीन रुग्णवाहिका स्थापन केली.
भविष्यातील गर्दी नियोजनासाठी प्रवेश-निर्गमन मार्गांचे सुधारित मॅपिंग तयार केले.
मोठ्या उत्सवांदरम्यान सुरक्षिततेसाठी नवीन धोरण लागू करण्याचा निर्णय घेतला.
या पावलांमुळे भविष्यात अशा उत्सवांदरम्यान सुरक्षा आणि व्यवस्थित गर्दी नियंत्रण सुनिश्चित करता येईल.
7. शिका घेतलेले धडे
शिवनेरी गडावर घडलेली घटना भविष्यातील सुरक्षा उपाययोजनांसाठी महत्त्वाची शिका ठरू शकते.
मोठ्या उत्सवावेळी लोकसंख्या आणि गडावर असलेली रचना याचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे.
गर्दी नियोजनासाठी पूर्वसूचना आणि प्रवाह नियोजन; रस्ता विभागणी करून नागरिकांची हालचाल नियंत्रित करणे.
लहान मुलं, वृद्ध आणि महिलांसाठी विशेष मार्ग किंवा प्रवेश बिंदू तयार करणे.
आपत्कालीन वैद्यकीय टीम सतत उपलब्ध ठेवणे, जेणेकरून तातडीने उपचार मिळू शकतील.
या शिकांनी भविष्यातील उत्सवांचे आयोजन अधिक सुरक्षित बनवता येईल आणि नागरिकांच्या जीवितहानीची शक्यता कमी करता येईल.
शिवजयंती हा उत्सव लोकांच्या आनंदाचा आणि धार्मिक श्रद्धेचा ठसा आहे, पण यंदा शिवनेरी गडावर 3000 लोकांमध्ये चेंगराचेंगरी झाली. लहान मुलांसह महिला आणि अन्य नागरिक जखमी झाले. प्रशासनाच्या नियोजनावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले, जे भविष्यातील उत्सवांसाठी महत्त्वाची शिका आहे.
भविष्यात अशा उत्सवांदरम्यान सुरक्षितता, पोलीस बंदोबस्त आणि गर्दी नियोजन सर्वोच्च प्राथमिकता असावी. या घटनेत गंभीर जीवितहानी टळली हेच सुदैव मानले पाहिजे.
