फक्त एका ब्लड टेस्टने समजणार हार्ट अटॅकचा धोका, AI टूलची मोठी क्रांती
फक्त एका रक्त तपासणीतून हृदयरोगाचा धोका ओळखणार नवे AI तंत्रज्ञान
जगभरात हृदयविकारामुळे होणाऱ्या मृत्यूंचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. बदलती जीवनशैली, ताणतणाव, चुकीचा आहार, व्यायामाचा अभाव आणि वाढते प्रदूषण यामुळे तरुणांमध्येही हार्ट अटॅकच्या घटना वाढताना दिसत आहेत. अशा परिस्थितीत वैद्यकीय क्षेत्रातून एक अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे.
The University of Hong Kong मधील संशोधकांनी ‘कार्डिओमिक्सस्कोर’ (Cardiomicscore) नावाचे अत्याधुनिक AI-आधारित टूल विकसित केले आहे. हे टूल फक्त एका ब्लड टेस्टच्या आधारे पुढील 15 वर्षांत एखाद्या व्यक्तीला गंभीर हृदयविकार होण्याची शक्यता किती आहे, याचा अंदाज लावू शकते. विशेष म्हणजे छातीत दुखणे, श्वास लागणे किंवा थकवा यांसारखी कोणतीही लक्षणे दिसण्यापूर्वीच हा धोका ओळखता येणार आहे.
Related News
संजय राठोड यांच्या दालनातून 80 हजार गायब; मध्यरात्री कर्मचाऱ्यांची झडती
कडक उन्हात भाज्या राहतील ताज्या! FSSAI च्या 7 स्मार्ट ट्रिक्समुळे अन्न होणार नाही खराब
Ahilyanagar Crime: 16 आरोपी, आत्मदहनाचा प्रयत्न अन् मृत्यू; पाथर्डीतील धक्कादायक घटनेने महाराष्ट्र हादरला
देवासमध्ये 10 लाखांचा धक्कादायक घोटाळा ; 42 नवरदेव सजले, पण नवरीच गायब
5G आणि रोबोटिक्सचा क्रांतिकारी चमत्कार! भारतीय डॉक्टरने 3000 किमी दूर बसून केली शस्त्रक्रिया
राज्यात डिझेल टंचाईचा स्फोटक मुद्दा; शेतकऱ्यांसाठी 30% साठा राखीव ठेवण्याची मागणी
Satara Asgaon Accident : आंबेनळी घाटातील भीषण दुर्घटनेत 5 मित्रांचा अंत, आसगावच्या हृदयद्रावक दृश्याने महाराष्ट्र हादरला
Ramakant Dayma Death : 4 दशकं कलाविश्व गाजवणाऱ्या दमदार अभिनेत्याचं दुःखद निधन, चाहत्यांना मोठा धक्का
EPFO चा मोठा दिलासा! आता चुकीचा PF Member ID घरबसल्या करा De-Link; लाखो कर्मचाऱ्यांसाठी खुशखबर
MBA पत्नीला पोटगी का द्यावी?’ पतीचा सवाल फेटाळत न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण आदेश
महाराष्ट्रात देशातील पहिला ‘जल 7/12’ प्रयोग, पाण्याची उधळपट्टी थांबणार?
हा शोध वैद्यकीय क्षेत्रात “गेमचेंजर” ठरू शकतो, कारण यामुळे लाखो लोकांना वेळेआधीच सावध करता येईल आणि संभाव्य हार्ट अटॅक किंवा स्ट्रोक टाळण्यास मदत मिळू शकते.
हार्ट अटॅक ‘कार्डिओमिक्सस्कोर’ म्हणजे नेमकं काय?
कार्डिओमिक्सस्कोर हे एक AI-संचालित प्रेडिक्शन टूल आहे. संशोधकांनी डीप लर्निंग आणि मल्टीओमिक्स टेक्नॉलॉजीचा वापर करून हे सिस्टम विकसित केले आहे.
या तंत्रज्ञानात मानवी शरीरातील विविध जैविक घटकांचा अभ्यास केला जातो. त्यामध्ये प्रामुख्याने:
- Genomics
- Proteomics
- Metabolomics
या डेटाचा समावेश असतो.
रक्तातील विशिष्ट प्रथिने (Proteins) आणि मेटाबोलाइट्स (Metabolites) यांचे विश्लेषण करून शरीरात भविष्यात होऊ शकणारे बदल ओळखले जातात. AI या माहितीचे विश्लेषण करून व्यक्तीला हृदयविकाराचा किती धोका आहे, हे सांगते.
15 वर्ष आधीच मिळणार हार्ट अटॅकचा इशारा
या AI टूलचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ते लक्षणे दिसण्याच्या खूप आधीच धोक्याचा अंदाज लावते.
सामान्यतः लोकांना हार्ट अटॅकचा धोका असल्याचे तेव्हा कळते जेव्हा:
- छातीत वेदना सुरू होतात
- चालताना धाप लागते
- अचानक थकवा जाणवतो
- रक्तदाब वाढतो
मात्र कार्डिओमिक्सस्कोर शरीरातील सूक्ष्म आण्विक बदल आधीच पकडते. त्यामुळे भविष्यातील गंभीर आजारांची शक्यता वेळेपूर्वीच समजू शकते.संशोधकांच्या मते, हे टूल हृदयविकार सुरू होण्याच्या जवळपास 15 वर्ष आधी संभाव्य धोका ओळखू शकते.
कोणते आजार शोधू शकते हे AI टूल?
कार्डिओमिक्सस्कोर हे केवळ हार्ट अटॅकपुरते मर्यादित नाही. हे एकाच वेळी 6 प्रमुख कार्डियोव्हॅस्क्युलर आजारांचा धोका ओळखू शकते.
त्यामध्ये समावेश:
- कोरोनरी आर्टरी डिसीज
- स्ट्रोक
- हार्ट फेल्युअर
- एट्रियल फायब्रिलेशन
- पेरिफेरल आर्टरी डिसीज
- व्हेनस थ्रोम्बोएम्बोलिझम
यामुळे डॉक्टरांना रुग्णाच्या संपूर्ण हृदयविकाराच्या जोखमीचे चित्र एकाच टेस्टमधून मिळू शकते.
संशोधन कसे करण्यात आले?
या अभ्यासासाठी संशोधकांनी UK Biobank मधील हजारो लोकांचा डेटा वापरला.
रक्ताच्या नमुन्यांमधून:
- 2,920 प्रथिनांचे विश्लेषण
- 168 मेटाबोलाइट्सचा अभ्यास
करण्यात आला.
यानंतर AI आणि डीप लर्निंग मॉडेलच्या मदतीने या जैविक सिग्नल्सचा अभ्यास करून भविष्यातील हृदयविकाराचा धोका ओळखण्यात आला.हे संशोधन प्रतिष्ठित वैज्ञानिक जर्नल Nature Communications मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.
AI वैद्यकीय क्षेत्रात कसा बदल घडवत आहे?
कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजेच Artificial Intelligence (AI) आता केवळ टेक्नॉलॉजी क्षेत्रापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. आरोग्य क्षेत्रातही AI मोठी क्रांती घडवत आहे.
आज AI चा वापर:
- रोग निदान
- मेडिकल इमेजिंग
- औषध संशोधन
- ऑपरेशन रोबोटिक्स
- वैयक्तिक उपचार योजना
यासाठी केला जात आहे.कार्डिओमिक्सस्कोरसारखी साधने भविष्यात “Preventive Healthcare” अधिक प्रभावी बनवू शकतात.
पारंपरिक चाचण्यांपेक्षा हे टूल वेगळं कसं?
सध्याच्या आरोग्य तपासणीत डॉक्टर खालील घटकांवर आधारित अंदाज लावतात:
- वय
- रक्तदाब
- कोलेस्टेरॉल
- धूम्रपानाची सवय
- मधुमेह
- वजन
मात्र या सर्व गोष्टी “दिसणाऱ्या” किंवा “उघड” जोखमी दर्शवतात.कार्डिओमिक्सस्कोर शरीरातील आण्विक पातळीवरील बदलांचा अभ्यास करते. त्यामुळे आजार सुरू होण्याआधीच धोका समजू शकतो.
डॉक्टर काय म्हणतात?
HKUMed मधील फार्माकोलॉजी आणि फार्मसी विभागाचे सहयोगी प्राध्यापक Zhang Qingpeng यांच्या मते:“हे AI टूल डॉक्टर आणि रुग्णांना वेळेआधीच सावध करू शकते. योग्य वेळी जीवनशैलीत बदल करून भविष्यातील गंभीर हृदयविकार टाळणे शक्य होईल.”
भारतासाठी हे तंत्रज्ञान किती महत्त्वाचे?
भारतामध्ये हृदयविकाराचे प्रमाण वेगाने वाढत आहे. विशेषतः:
- 30 ते 45 वयोगटातील तरुण
- आयटी क्षेत्रातील कर्मचारी
- ताणतणावाखाली काम करणारे लोक
- मधुमेह व BP रुग्ण
यांच्यात हार्ट अटॅकच्या घटना वाढल्या आहेत.अनेकदा लक्षणे दिसण्यापूर्वीच अचानक हार्ट अटॅक येतो. अशा परिस्थितीत कार्डिओमिक्सस्कोरसारखी चाचणी भारतात उपलब्ध झाल्यास लाखो लोकांना फायदा होऊ शकतो.
भविष्यातील हेल्थकेअर कसं असेल?
तज्ज्ञांच्या मते भविष्यात आरोग्यसेवा “Reactive” ऐवजी “Predictive” होणार आहे.
म्हणजे:
- आजार झाल्यावर उपचार करण्याऐवजी
- आजार होण्यापूर्वीच धोका ओळखून प्रतिबंधात्मक उपाय केले जातील.
AI आधारित हेल्थ मॉनिटरिंग, स्मार्ट वॉच, बायोमार्कर टेस्ट आणि वैयक्तिक हेल्थ डेटा यांच्या मदतीने भविष्यात वैद्यकीय सेवा अधिक अचूक होणार आहे.
जीवनशैलीत बदल अजूनही महत्त्वाचे
AI टूल कितीही प्रगत असले तरी आरोग्य टिकवण्यासाठी चांगली जीवनशैली महत्त्वाचीच राहणार आहे.
हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी:
- दररोज व्यायाम करा
- संतुलित आहार घ्या
- धूम्रपान टाळा
- पुरेशी झोप घ्या
- ताणतणाव कमी करा
- नियमित हेल्थ चेकअप करा
भारतात हे टूल कधी उपलब्ध होणार?
सध्या हे संशोधन प्राथमिक टप्प्यात आहे. भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर क्लिनिकल ट्रायल्स झाल्यानंतर विविध देशांमध्ये हे तंत्रज्ञान उपलब्ध होऊ शकते.आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, येत्या काही वर्षांत AI आधारित प्रेडिक्टिव्ह हेल्थ टेस्ट सामान्य लोकांसाठीही उपलब्ध होण्याची शक्यता आहे.
कार्डिओमिक्सस्कोर हे AI तंत्रज्ञान वैद्यकीय क्षेत्रासाठी मोठी क्रांती ठरू शकते. एका साध्या ब्लड टेस्टद्वारे भविष्यातील हृदयविकाराचा धोका 15 वर्ष आधी समजू शकणे ही आरोग्य विज्ञानातील अत्यंत मोठी झेप मानली जात आहे.
यामुळे:
- लाखो जीव वाचू शकतात
- वेळेवर उपचार शक्य होऊ शकतात
- लोकांना जीवनशैली बदलण्याची संधी मिळू शकते
- हार्ट अटॅक आणि स्ट्रोकचे प्रमाण कमी होऊ शकते
AI आणि आधुनिक वैद्यकीय संशोधनाच्या मदतीने भविष्यात आरोग्यसेवा अधिक स्मार्ट, वेगवान आणि अचूक होणार असल्याचे या संशोधनातून स्पष्ट होत आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/oakter-studio-ac-5000-low-price-powerful-cooling-inverter-type-ac/
