10 सर्वात श्रीमंत मंदिरांची थक्क करणारी संपत्ती
अयोध्येतील श्रीराम मंदिराच्या दानपेटीतील कथित आर्थिक गैरव्यवहाराच्या प्रकरणाने देशभरात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. या प्रकरणाचा तपास विशेष तपास पथक (SIT) करत असून अनेक आरोपींना अटक करण्यात आली आहे. या घटनेनंतर देशातील मोठ्या मंदिरांमध्ये जमा होणाऱ्या दानाची रक्कम, त्यांची संपत्ती आणि व्यवस्थापन याबाबत सर्वसामान्यांच्या मनात उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
भारतातील अनेक मंदिरे ही केवळ श्रद्धेची केंद्रे नाहीत, तर आर्थिकदृष्ट्याही अत्यंत सक्षम धार्मिक संस्था आहेत. भक्तांकडून मिळणारे सोने, चांदी, रोकड, मौल्यवान दागिने, जमीन आणि विविध गुंतवणुकीमुळे काही मंदिरांची संपत्ती हजारो कोटींपासून लाखो कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. यातील बहुतांश मंदिरांचे ट्रस्ट शिक्षण, आरोग्य, अन्नदान आणि सामाजिक सेवेसाठीही मोठ्या प्रमाणात निधी खर्च करतात.
Related News
आर्णी पत्रकार संघाची नवी दमदार कार्यकारिणी गठीत; आबिद फानन अध्यक्ष, जाकीर सोलंकी सचिव
तुकाराम मुंढेंचा दणका! Domino’s नंतर Parle Agro गोदामावर 11 तास धाड; लाखोंचा माल जप्त
मुख्यमंत्र्यांनाही अटक करणाऱ्या ‘वाघीण’ IPS रूपा मौदगिल यांची धडाकेबाज कहाणी ; 20 वर्षांत 40 बदल्या!
महिलांच्या खात्यात आधी 20 हजार, नंतर 30 हजार? योगी सरकारच्या ‘गेमचेंजर’ प्लॅनची जोरदार चर्चा
शिवसेना फुटीच्या खटल्याला मोठे वळण! कपिल सिब्बलांचा शिंदेंना महाप्रश्न; ‘कुठल्या आधारावर राष्ट्रीय कार्यकारिणी जाहीर केली?’
‘मुगल-ए-आजम’ ठरला प्रचंड सुपरहिट, K. आसिफ यांच्या जिद्दीची कहाणी ;14 वर्षांची मेहनत फळाला आली;
मोशी कचरा डेपो दुर्घटनेनंतर गायकवाड कुटुंबावर दु:खाचा डोंगर; पतीनंतर पत्नीनेही उचललं टोकाचं पाऊल
सारा तेंडुलकरचा ग्लॅमरस ‘g7x era’ फोटोशूट; 5 कारणांनी शुभमन गिलसोबत पुन्हा जोडले नाव
‘तो तर धूर्त कोल्हा…’ कंगना रणौतने नसीरुद्दीन शाह यांना सुनावले; सोशल मीडियावर वाद पेटला
राहुल गांधींचा अमित शाहांवर जोरदार हल्लाबोल “लेक्चर नको, आधी राजीनामा द्या!”; जंतरमंतर गोळीबारावर थेट सवाल
गाईला मिळाला तब्बल 2 लाख 21 हजारांचा विक्रमी भाव! डीजेच्या तालावर मिरवणूक काढत शेतकऱ्याचा भावनिक निरोप
‘हर घर तिरंगा’साठी मोदींचं मोठं आवाहन; 3 खास संदेश देत म्हणाले, ‘हर मन में तिरंगा’!
चला जाणून घेऊया भारतातील टॉप-10 सर्वात श्रीमंत मंदिरांविषयी…
1. तिरुपती बालाजी मंदिर (आंध्र प्रदेश)
आंध्र प्रदेशातील तिरुमला पर्वतरांगांमध्ये वसलेले श्री वेंकटेश्वर अर्थात तिरुपती बालाजी मंदिर हे भारतातील सर्वात श्रीमंत मंदिर मानले जाते. मंदिराची एकूण संपत्ती सुमारे 3 लाख कोटी रुपयांपेक्षा अधिक असल्याचा अंदाज आहे. मंदिराकडे 10.3 टनांहून अधिक सोने, हजारो कोटी रुपयांच्या बँक ठेवी आणि मोठ्या प्रमाणावर जमीन आहे. प्रसाद विक्री, दर्शन तिकिटे, दान आणि गुंतवणुकीवरील व्याजातून मंदिराला दरवर्षी हजारो कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळते.
2. श्री पद्मनाभस्वामी मंदिर (केरळ)
केरळमधील तिरुवनंतपुरम येथील श्री पद्मनाभस्वामी मंदिर जगभरातील सर्वात रहस्यमय मंदिरांपैकी एक मानले जाते. मंदिरातील गुप्त भुयारांमध्ये सापडलेल्या प्राचीन सोन्याच्या नाण्या, दागिने, हिरे आणि मौल्यवान वस्तूंमुळे या मंदिराची अंदाजित संपत्ती सुमारे 1.2 लाख कोटी रुपये असल्याचे मानले जाते. या खजिन्यामुळे हे मंदिर जागतिक स्तरावर चर्चेत आले होते.
3. जगन्नाथ मंदिर (ओडिशा)
पुरी येथील भगवान जगन्नाथ मंदिर हे भारतातील सर्वात प्रसिद्ध धार्मिक स्थळांपैकी एक आहे. जगप्रसिद्ध रथयात्रेमुळे दरवर्षी लाखो भाविक येथे येतात. मंदिराकडे मोठ्या प्रमाणात जमीन, सोन्याचे दागिने आणि इतर मौल्यवान संपत्ती असून त्याची अंदाजित किंमत सुमारे 1.2 लाख कोटी रुपये आहे.
4. श्रीराम मंदिर (अयोध्या)
उत्तर प्रदेशातील अयोध्येतील नव्याने उभारलेले भव्य श्रीराम मंदिर अल्पावधीतच देशातील श्रीमंत मंदिरांच्या यादीत समाविष्ट झाले आहे. मंदिराची अंदाजित संपत्ती सुमारे 5,000 कोटी रुपये असल्याचे सांगितले जाते. दररोज लाखो भाविक दर्शनासाठी येत असल्याने दानामध्ये सातत्याने वाढ होत आहे.
5. काशी विश्वनाथ मंदिर (उत्तर प्रदेश)
वाराणसीतील बाबा काशी विश्वनाथ मंदिर हे हिंदू धर्मातील सर्वात पवित्र ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे. काशी विश्वनाथ कॉरिडॉर प्रकल्पानंतर भाविकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. मंदिराची अंदाजित संपत्ती सुमारे 3,000 कोटी रुपये असून, रोख दान, ऑनलाइन देणग्या आणि सोन्याच्या दागिन्यांचा त्यात मोठा वाटा आहे.
6. शिर्डी साईबाबा संस्थान (महाराष्ट्र)
अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शिर्डी साईबाबा मंदिर हे भारतातील सर्वात श्रीमंत धार्मिक ट्रस्टपैकी एक आहे. मंदिराची एकूण संपत्ती सुमारे 3,000 कोटी रुपये असल्याचे सांगितले जाते. संस्थान आरोग्य सेवा, शिक्षण, अन्नदान आणि विविध समाजोपयोगी प्रकल्पांसाठी मोठ्या प्रमाणात निधी खर्च करते.
7. माता वैष्णोदेवी मंदिर (जम्मू-काश्मीर)
त्रिकूट पर्वतावर वसलेले वैष्णोदेवी धाम हे भारतातील सर्वाधिक भेट दिल्या जाणाऱ्या धार्मिक स्थळांपैकी एक आहे. श्राइन बोर्डाच्या व्यवस्थापनाखाली चालणाऱ्या या मंदिराची अंदाजित संपत्ती सुमारे 2,500 कोटी रुपये आहे. दरवर्षी लाखो भाविक येथे दर्शनासाठी येतात.
8. गुरुवायूर श्रीकृष्ण मंदिर (केरळ)
त्रिशूर जिल्ह्यातील गुरुवायूर मंदिराला दक्षिण भारतातील द्वारका असेही म्हटले जाते. मंदिराची संपत्ती सुमारे 2,000 कोटी रुपये असल्याचा अंदाज आहे. बँक ठेवी, जमीन, वनसंपत्ती आणि भक्तांकडून मिळणाऱ्या दानामुळे हे मंदिर आर्थिकदृष्ट्या सक्षम आहे. मंदिरात हत्तींचे मोठे अभयारण्यही आहे.
9. सोमनाथ मंदिर (गुजरात)
गुजरातमधील सोमनाथ ज्योतिर्लिंग मंदिराचा इतिहास अनेक आक्रमणांचा साक्षीदार आहे. अनेक वेळा लुटल्यानंतरही आज हे मंदिर संपन्न धार्मिक संस्थांमध्ये गणले जाते. मंदिराची अंदाजित संपत्ती सुमारे 1,100 कोटी रुपये आहे. ट्रस्टकडे मोठ्या प्रमाणात जमीन आणि इतर मालमत्ता आहे.
10. सिद्धिविनायक मंदिर (महाराष्ट्र)
मुंबईतील प्रभादेवी येथील श्री सिद्धिविनायक मंदिर हे देशातील सर्वाधिक लोकप्रिय गणेश मंदिरांपैकी एक आहे. मंदिराची अंदाजित संपत्ती 800 कोटी रुपयांपेक्षा अधिक असल्याचे मानले जाते. मंदिर ट्रस्ट आरोग्य, शिक्षण आणि विविध सामाजिक उपक्रमांवर मोठ्या प्रमाणात खर्च करतो.
मंदिरांची संपत्ती कशी वाढते?
भारतातील प्रमुख मंदिरांच्या उत्पन्नाचे मुख्य स्रोत म्हणजे भक्तांकडून मिळणाऱ्या देणग्या, सोन्या-चांदीचे दागिने, ऑनलाइन दान, प्रसाद विक्री, दर्शन शुल्क, ट्रस्टच्या गुंतवणुकीवरील व्याज आणि मंदिरांच्या नावावरील जमीन व मालमत्तांमधून मिळणारे उत्पन्न. अनेक मंदिरांनी आधुनिक आर्थिक व्यवस्थापन स्वीकारल्यामुळे त्यांची संपत्ती सातत्याने वाढत आहे.
समाजकार्यातही मोठा वाटा
या मंदिरांचे ट्रस्ट केवळ धार्मिक कार्यापुरते मर्यादित नसून शिक्षण, आरोग्य सेवा, अन्नदान, विद्यार्थी वसतिगृहे, रुग्णालये, गोशाळा आणि नैसर्गिक आपत्तीग्रस्तांना मदत अशा अनेक सामाजिक उपक्रमांवरही कोट्यवधी रुपयांचा खर्च करतात. त्यामुळे या संस्थांचा समाजकल्याणातही महत्त्वाचा वाटा आहे.
भारतातील ही दहा मंदिरे श्रद्धा, इतिहास, संस्कृती आणि आर्थिक व्यवस्थापन यांचे अनोखे उदाहरण आहेत. भक्तांच्या अखंड विश्वासामुळे या मंदिरांकडे हजारो कोटी रुपयांची संपत्ती जमा झाली आहे. मात्र, अयोध्येतील दानपेटी प्रकरणानंतर मंदिरांच्या निधीचे पारदर्शक व्यवस्थापन, लेखापरीक्षण आणि सुरक्षितता याविषयी नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे. धार्मिक संस्थांवरील श्रद्धा कायम राखण्यासाठी आर्थिक व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे या घटनेतून अधोरेखित झाले आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/linkedin-and-banana-1-smart-change-in-2-weeks-get-%e2%82%b9-1-89-crore-job-offer/
