रोजच्या ब्रेकफास्टमध्ये ‘या’ आरोग्यदायी पदार्थांचा करा समावेश; दिवसभर राहाल ऊर्जावान, जाणून घ्या काय खावे आणि काय टाळावे
सकाळचा नाश्ता हा दिवसातील सर्वात महत्त्वाचा आहार मानला जातो. रात्रीच्या दीर्घ उपवासानंतर शरीराला ऊर्जा, प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि खनिजांची गरज असते. त्यामुळे सकाळी योग्य आणि संतुलित नाश्ता केल्यास शरीराला दिवसभर आवश्यक ऊर्जा मिळते, काम करण्याची क्षमता वाढते आणि आरोग्यही उत्तम राहण्यास मदत होते. मात्र, अनेकजण वेळेअभावी नाश्ता टाळतात किंवा तळलेले, गोड आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ खाण्याला प्राधान्य देतात. अशा सवयींचा आरोग्यावर दीर्घकालीन विपरीत परिणाम होऊ शकतो.
आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, सकाळचा नाश्ता हा केवळ पोट भरण्यासाठी नसून शरीराला योग्य पोषण देण्यासाठी असावा. नाश्त्यामध्ये प्रथिने, फायबर, चांगले फॅट, कॅल्शियम आणि जीवनसत्त्वे असलेल्या पदार्थांचा समावेश केल्यास शरीर अधिक सक्रिय राहते आणि दिवसभर भूकही नियंत्रित राहते.
सकाळचा नाश्ता का महत्त्वाचा आहे?
सकाळी उठल्यानंतर शरीराची ऊर्जा कमी झालेली असते. अशावेळी योग्य आहार घेतल्यास शरीरातील ग्लुकोजची पातळी संतुलित राहते आणि मेंदूला आवश्यक ऊर्जा मिळते. नाश्ता केल्यामुळे एकाग्रता वाढते, कामाची क्षमता सुधारते आणि थकवा कमी जाणवतो.
Related News
राष्ट्रवादीच्या मिशन 2027 ची तयारी? प्रशांत किशोरांकडे सोपवणार निवडणुकीची कमान?
शिवसेना कुणाची? सुप्रीम कोर्टात डॉ. आंबेडकरांच्या विधानाचा उल्लेख; सुनावणीत मोठी टिप्पणी
किआचा मेगा प्लॅन! भारतात येणार EV, हायब्रिड आणि CNG कारची नवी फौज
अंतिम संस्काराचा व्हिडिओ पाठवा… 5100 रुपये पाठवले; वडिलांच्या चितेलाही तिन्ही मुली गैरहजर
हर्षित राणामुळे टीम इंडियाची नाचक्की? फिटनेसवरून बीसीसीआय संतापलं
तुमच्या कारमध्ये ABS आणि EBD आहे का? पावसाळ्यात जीव वाचवणारे सेफ्टी फीचर्स जाणून घ्या
EPFO चे मोठे गिफ्ट! आता जुन्या PF खात्यातील अडकलेले पैसे मिळणार झटपट
शिवसेना कोणाची? सुप्रीम कोर्टात कपिल सिब्बल यांचा निवडणूक आयोगाला थेट सवाल
’50 रुग्णांचा जीव गेला तर परत आणणार का?’ हायकोर्टाचा डॉक्टरांना थेट सवाल
याशिवाय नियमित पौष्टिक नाश्ता करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये वजन नियंत्रणात राहण्याची शक्यता अधिक असते. कारण सकाळी पोटभर आणि संतुलित आहार घेतल्यास दिवसभर जंक फूड किंवा अति खाण्याची इच्छा कमी होते.
नाश्त्यामध्ये कोणते पदार्थ असावेत?
आरोग्यदायी नाश्त्यामध्ये विविध पोषक घटकांचा समावेश असणे आवश्यक आहे. खालील पदार्थांचा नियमित आहारात समावेश केल्यास शरीराला अनेक फायदे मिळू शकतात.
अंडी
अंडी हा प्रथिनांचा उत्कृष्ट स्रोत मानला जातो. अंड्यांमधील प्रथिने स्नायू मजबूत करण्यास मदत करतात. तसेच अंडी खाल्ल्यानंतर बराच वेळ पोट भरल्यासारखे वाटते, त्यामुळे वारंवार भूक लागत नाही.
ओट्स
ओट्समध्ये भरपूर प्रमाणात फायबर असते. त्यामुळे पचनक्रिया सुधारते आणि रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित ठेवण्यास मदत होते. ओट्समध्ये दूध, फळे किंवा ड्रायफ्रूट्स मिसळून पौष्टिक नाश्ता तयार करता येतो.
दही किंवा ग्रीक योगर्ट
दही आणि ग्रीक योगर्टमध्ये कॅल्शियम, प्रथिने आणि प्रोबायोटिक्स असतात. हे पचनसंस्था निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. तसेच हाडे आणि स्नायूंना आवश्यक पोषण मिळते.
हंगामी फळे
केळी, सफरचंद, पेरू, संत्री, बेरी किंवा इतर हंगामी फळांमध्ये जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटीऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात असतात. सकाळच्या नाश्त्यात फळांचा समावेश केल्याने रोगप्रतिकारक शक्ती वाढण्यास मदत होते.
सुकामेवा आणि बिया
बदाम, अक्रोड, काजू, पिस्ते, चिया सीड्स, फ्लॅक्स सीड्स आणि भोपळ्याच्या बियांमध्ये आरोग्यदायी फॅट, फायबर आणि प्रथिने असतात. कमी प्रमाणात यांचा समावेश केल्यास हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.
संपूर्ण धान्याचे पदार्थ
संपूर्ण गव्हाचा ब्रेड, मल्टीग्रेन टोस्ट, ज्वारी, बाजरी किंवा ओट्सपासून बनवलेले पदार्थ शरीराला आवश्यक कार्बोहायड्रेट्स आणि फायबर देतात. त्यामुळे दीर्घकाळ ऊर्जा टिकून राहते.
भारतीय नाश्त्यामध्येही आरोग्यदायी पर्याय उपलब्ध
पौष्टिक नाश्ता म्हणजे फक्त विदेशी पदार्थ असा समज चुकीचा आहे. आपल्या पारंपरिक भारतीय आहारातही अनेक आरोग्यदायी पर्याय उपलब्ध आहेत.
- पोहे
- उपमा
- मूग डाळ चिल्ला
- इडली-सांबार
- ढोकळा
- थालिपीठ
- भाजीसह पराठा
- अंकुरलेली कडधान्ये
हे पदार्थ योग्य प्रमाणात आणि कमी तेलात तयार केल्यास ते आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतात.
नाश्त्यामध्ये कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?
सकाळी रिकाम्या पोटी जास्त साखर किंवा फॅट असलेले पदार्थ खाल्ल्यास शरीराला अपेक्षित पोषण मिळत नाही. त्यामुळे खालील पदार्थ शक्यतो टाळावेत.
- पेस्ट्री
- डोनट्स
- केक
- कुकीज
- जास्त साखर असलेली धान्ये
- शीतपेये
- पॅकेज्ड ज्यूस
- तळलेले पदार्थ
- जास्त तेलकट स्नॅक्स
हे पदार्थ शरीरात अतिरिक्त कॅलरी वाढवतात, पण आवश्यक पोषण देत नाहीत.
फक्त चहा किंवा कॉफीवर दिवसाची सुरुवात करणे योग्य आहे का?
अनेकजण सकाळी फक्त चहा किंवा कॉफी घेऊन कामाला सुरुवात करतात. मात्र ही सवय आरोग्यासाठी चांगली मानली जात नाही. रिकाम्या पोटी चहा किंवा कॉफी घेतल्याने काहींना अॅसिडिटी, पोटदुखी किंवा जळजळ होऊ शकते.
त्याऐवजी चहा किंवा कॉफीसोबत प्रथिने आणि फायबरयुक्त पदार्थ खाण्याचा प्रयत्न करावा. यामुळे शरीराला आवश्यक पोषण मिळते आणि ऊर्जा अधिक काळ टिकून राहते.
संतुलित नाश्त्याचे फायदे
योग्य नाश्त्यामुळे शरीराला अनेक आरोग्यदायी फायदे मिळू शकतात.
- दिवसभर ऊर्जा टिकून राहते.
- एकाग्रता आणि स्मरणशक्ती सुधारण्यास मदत होते.
- पचनक्रिया चांगली राहते.
- वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत मिळते.
- रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित राहण्यास मदत होते.
- रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत होण्यास मदत होते.
- वारंवार भूक लागण्याची समस्या कमी होते.
निरोगी जीवनशैलीसाठी सकाळचा पौष्टिक नाश्ता ही अत्यंत महत्त्वाची सवय आहे. अंडी, ओट्स, दही, हंगामी फळे, सुकामेवा, बिया आणि संपूर्ण धान्याचे पदार्थ यांचा नाश्त्यामध्ये समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक पोषण मिळते आणि दिवसभर ऊर्जा टिकून राहते. दुसरीकडे, जास्त साखर, तेलकट आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ शक्यतो टाळणे गरजेचे आहे. प्रत्येक व्यक्तीच्या वय, आरोग्यस्थिती आणि गरजेनुसार आहारात बदल असू शकतो. त्यामुळे विशेष आजार, मधुमेह किंवा इतर आरोग्यविषयक समस्या असल्यास योग्य आहारासाठी आहारतज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरते.
