रशियाने त्यांच्या अत्याधुनिक ‘सरमत’ (Sarmat) अण्वस्त्रक्षम इंटरकॉन्टिनेंटल बॅलेस्टिक मिसाइलबाबत मोठा दावा करत जगाचे लक्ष वेधले आहे. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी या मिसाइलची क्षमता आणि रेंज याबाबत केलेल्या विधानामुळे अमेरिका आणि युरोपियन देशांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. सध्या या मिसाइलची अधिकृत रेंज सुमारे 18 हजार किलोमीटर असल्याचे सांगितले जाते. मात्र पुतिन यांच्या म्हणण्यानुसार, भविष्यात ही रेंज तब्बल 35 हजार किलोमीटरपर्यंत वाढवता येऊ शकते.
जर हा दावा प्रत्यक्षात उतरला, तर ‘सरमत’ हे जगातील सर्वाधिक लांब पल्ल्याचे आणि अत्यंत घातक अण्वस्त्रक्षम मिसाइल ठरू शकते. यामुळे जागतिक संरक्षण व्यवस्थेचे संतुलन बिघडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विशेष म्हणजे रशियाने नुकतीच या मिसाइलची यशस्वी चाचणी पूर्ण केल्याचा दावा केला असून, या वर्षाच्या अखेरपर्यंत ते युद्ध ड्युटीवर तैनात करण्याची तयारी सुरू असल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
‘सरमत’ मिसाइल इतकं धोकादायक का मानलं जातं?
‘सरमत’ हे रशियाचे अत्याधुनिक इंटरकॉन्टिनेंटल बॅलेस्टिक मिसाइल (ICBM) आहे. हे मिसाइल अण्वस्त्रे वाहून नेण्यास सक्षम असून, हजारो किलोमीटर दूर असलेल्या लक्ष्यांवर अचूक हल्ला करू शकते. रशियाचा दावा आहे की, हे मिसाइल पृथ्वीवरील कोणत्याही भागावर हल्ला करण्यास सक्षम आहे.
Related News
विशेष म्हणजे ‘सरमत’ मिसाइल पारंपरिक मार्गाऐवजी ध्रुवीय मार्गानेही लक्ष्य गाठू शकते. त्यामुळे अमेरिकेच्या मिसाइल डिफेन्स सिस्टिमला चकवा देण्याची त्याची क्षमता अधिक वाढते. यामुळेच अमेरिका आणि नाटो देशांमध्ये या मिसाइलबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे.
वोयेवोडा मिसाइलपेक्षाही अधिक शक्तिशाली
रशियाच्या स्ट्रेटेजिक मिसाइल फोर्सेसचे कमांडर सर्गेई काराकायेव यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ‘सरमत’ सिस्टिम ही जुन्या ‘वोयेवोडा’ मिसाइल प्रणालीपेक्षा अनेक पटींनी अधिक सक्षम आहे. मारक क्षमता, वजन वाहून नेण्याची ताकद, अण्वस्त्र क्षमता आणि शत्रूच्या संरक्षण यंत्रणेला भेदण्याची ताकद या सर्व बाबतीत ‘सरमत’ वरचढ असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.
रशियाने या मिसाइलची पहिली रेजिमेंट यावर्षीच्या अखेरपर्यंत तैनात करण्याची तयारी सुरू केली आहे. यामुळे युरोपियन देशांमध्ये लष्करी सतर्कता वाढण्याची शक्यता आहे.
पुतिन यांचे आणखी मोठे संकेत
‘सरमत’ मिसाइलच्या यशस्वी चाचणीनंतर व्लादिमीर पुतिन यांनी आणखी काही महत्वाच्या शस्त्रप्रणालींबाबतही मोठे संकेत दिले. त्यांनी ‘पोसायडन’ आणि ‘बुरवेस्टनिक’ या नव्या पिढीच्या अण्वस्त्र प्रणालीवरील काम अंतिम टप्प्यात असल्याचे सांगितले.
याशिवाय ‘ओरेश्निक’ मिसाइलला अण्वस्त्र क्षमता देण्याचाही उल्लेख पुतिन यांनी केला. त्यामुळे रशिया त्यांच्या संरक्षण व्यवस्थेचे आक्रमक आधुनिकीकरण करत असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.
पाश्चिमात्य देशांचा संशय
रशियाच्या या दाव्यांकडे पाश्चिमात्य सुरक्षा विश्लेषक मात्र सावधपणे पाहत आहेत. त्यांच्या मते, पुतिन यांनी केलेले अनेक दावे वाढवून-चढवून सांगितलेले असू शकतात. 2018 मध्ये जाहीर केलेल्या रशियाच्या आधुनिक अण्वस्त्र कार्यक्रमाचा हा भाग असल्याचे मानले जात आहे.
विशेष म्हणजे याआधी ‘सरमत’ मिसाइलच्या काही चाचण्या अयशस्वी ठरल्याची माहिती समोर आली होती. त्यामुळे 35 हजार किलोमीटर रेंजचा दावा प्रत्यक्षात कितपत शक्य आहे? यावर अनेक तज्ज्ञ प्रश्न उपस्थित करत आहेत.
तरीही, रशियाने सातत्याने अण्वस्त्र आणि लांब पल्ल्याच्या मिसाइल कार्यक्रमांवर भर दिल्याने जागतिक सुरक्षेच्या दृष्टीने चिंता वाढत आहे. विशेषतः अमेरिका, युरोप आणि नाटो देश रशियाच्या या हालचालींवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
जगातील कुठल्याही देशावर हल्ला शक्य?
जर ‘सरमत’ मिसाइलची रेंज खरोखरच 35 हजार किलोमीटरपर्यंत पोहोचली, तर पृथ्वीवरील जवळपास कोणताही देश त्याच्या टप्प्यात येऊ शकतो. त्यामुळे भविष्यातील युद्धनीती आणि अण्वस्त्र संतुलन पूर्णपणे बदलू शकते.
युद्धाच्या वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर रशियाच्या या घोषणेमुळे जागतिक राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. अमेरिका आणि युरोप यापुढे कोणती भूमिका घेतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
