BRICS Summit : मोदी-पुतिन-जिनपिंग एकाच फ्रेममध्ये; जगाला नेमका संदेश काय?
ब्रिक्स शिखर परिषदेकडे सध्या संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. भारताच्या यजमानपदाखाली सुरू असलेल्या या महत्त्वपूर्ण परिषदेत जगातील अनेक प्रभावशाली नेते सहभागी झाले आहेत. त्यात भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन, चीनचे राष्ट्रपती शी जिनपिंग आणि इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेश्कियान यांचा समावेश आहे. शिखर परिषदेच्या पहिल्याच दिवशी समोर आलेल्या काही छायाचित्रांमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात नव्या चर्चेला सुरुवात झाली आहे.
विशेष म्हणजे, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्रपती शी जिनपिंग हे तिन्ही नेते एकाच फ्रेममध्ये दिसल्याने या भेटीकडे विशेष महत्त्वाने पाहिले जात आहे. रशिया-युक्रेन युद्ध, अमेरिका आणि रशियामधील वाढता तणाव, भारत-चीन संबंध आणि जागतिक व्यापाराच्या पार्श्वभूमीवर या तिन्ही नेत्यांची एकत्रित उपस्थिती ही केवळ औपचारिक भेट नसून त्यातून व्यापक राजकीय संदेश जात असल्याची चर्चा सुरू आहे.
भारताच्या यजमानपदाखाली ब्रिक्स परिषद
भारत यंदाच्या ब्रिक्स शिखर परिषदेचे यजमानपद भूषवत आहे. त्यामुळे या परिषदेत भारताची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. ब्रिक्सच्या माध्यमातून आर्थिक सहकार्याबरोबरच जागतिक राजकारण, व्यापार, सुरक्षा, विकास आणि बहुपक्षीय व्यवस्थेवरही चर्चा होत आहे.
Related News
‘अमृताताई हिंदू असतील तर बाहेर येतील’; हळदी-कुंकवावरून मनोज जरांगे पाटील यांचे मोठे वक्तव्य
Bigg Boss 20 : स्टार खूप, पण रॉकस्टार फक्त एक! सलमान खानने काझी तौकीरचं केलं भरभरून कौतुक
जिनपिंग यांची कार काळ्या कव्हरमध्ये का नेली? Hongqi N701 चं गुपित काय?
दूध उकळूनही लगेच खराब होतंय? ‘या’ चुका आजच टाळा!
SBI कडून छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी मोठी खुशखबर! UPI व्यवहारांच्या आधारे मिळणार कर्ज?
iPhone 18 Pro आणि Pro Max ची बुकिंग सुरू! किंमत, ऑफर्स आणि बुकिंगची संपूर्ण माहिती
कांगोमध्ये इबोलाचा कहर! हजारो रुग्ण, मृतांचा आकडा 3 हजारांपार; जगाची चिंता वाढली
Instagram चं नवं फीचर! टॅग केलेले आवडते फोटो आता थेट प्रोफाइल ग्रिडवर
‘Madhuri’ची अखेर घरवापसी! कोल्हापुरात परतताच अनंत अंबानी ‘X’वर ट्रेंड
FASTag वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! स्टिकर न बदलता आता बँक बदलता येणार
15 सप्टेंबरला मुंबईकडे कूच; जरांगे पाटलांनी जाहीर केला आंदोलनाचा A to Z प्लॅन
सीजेपी नेत्याचा सरकारवर गंभीर आरोप; सोशल मीडिया कंपन्यांवर दबाव असल्याचा दावा
या परिषदेसाठी रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्रपती शी जिनपिंग भारतात दाखल झाले आहेत. त्यांच्यासोबत इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेश्कियान यांची उपस्थितीही चर्चेचा विषय ठरली आहे.
परिषदेच्या पार्श्वभूमीवर शुक्रवारी समोर आलेल्या एका छायाचित्राने विशेष लक्ष वेधून घेतले होते. या छायाचित्रात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इराणचे राष्ट्रपती मसूद पेझेश्कियान यांचा हात हातात घेतलेला दिसत होता, तर रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन देखील या फ्रेममध्ये दिसत होते. या छायाचित्राकडे भारताच्या वाढत्या राजनैतिक प्रभावाच्या दृष्टीने पाहिले जात आहे.
मोदी-पुतिन-जिनपिंग एकाच फ्रेममध्ये
दरम्यान, ब्रिक्स शिखर परिषदेच्या पहिल्याच दिवशी समोर आलेल्या आणखी एका छायाचित्राने आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे लक्ष वेधून घेतले आहे. या छायाचित्रात भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्रपती शी जिनपिंग हे तिन्ही नेते एकत्र दिसत आहेत.
जगातील तीन महत्त्वाच्या शक्तींचे प्रतिनिधित्व करणारे हे नेते एकाच व्यासपीठावर दिसणे ही निश्चितच महत्त्वाची बाब आहे. भारत आणि रशियामधील पारंपरिक संबंध, चीनसोबतचे भारताचे गुंतागुंतीचे संबंध आणि अमेरिका-रशिया तणाव या सर्व पार्श्वभूमीवर या भेटीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
भारतासाठी ही बाब आणखी महत्त्वाची आहे कारण नवी दिल्लीने नेहमीच आपल्या परराष्ट्र धोरणात रणनीतिक स्वायत्ततेवर भर दिला आहे. म्हणजेच कोणत्याही एका देशाच्या दबावाखाली न राहता भारताने आपल्या राष्ट्रीय हितानुसार परराष्ट्र धोरण ठरवण्याची भूमिका कायम ठेवली आहे.
अमेरिकेला अप्रत्यक्ष संदेश?
रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यापासून अमेरिका आणि रशियामधील संबंध अत्यंत तणावपूर्ण आहेत. अमेरिकेकडून रशियावर विविध आर्थिक निर्बंध लादण्यात आले आहेत. तसेच रशियासोबत व्यापार करणाऱ्या देशांवरही दबाव आणण्याची भूमिका अमेरिकेकडून वेळोवेळी घेण्यात आली आहे.
अशा परिस्थितीत भारताने रशिया आणि चीन या दोन्ही देशांच्या प्रमुख नेत्यांसोबत एकाच व्यासपीठावर उपस्थित राहणे महत्त्वाचे ठरते. त्यामुळे या छायाचित्रातून अमेरिकेला भारताचा अप्रत्यक्ष संदेश असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू झाली आहे.
मात्र, याचा अर्थ भारत अमेरिकेच्या विरोधात उभा आहे असा थेट निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. भारताचे अमेरिका, रशिया आणि इतर प्रमुख देशांशी स्वतंत्र आणि व्यापक संबंध आहेत. भारत आपल्या राष्ट्रीय हिताला प्राधान्य देत विविध देशांशी संबंध संतुलित ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
रशिया-युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर महत्त्व
रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्धाला बराच काळ लोटला आहे. युद्ध थांबवण्यासाठी अमेरिकेसह अनेक देशांकडून प्रयत्न करण्यात आले आहेत. मात्र, संघर्ष अद्याप पूर्णपणे संपलेला नाही.
या परिस्थितीत भारताची भूमिका विशेष लक्षवेधी राहिली आहे. भारताने सातत्याने संवाद आणि कूटनीतीच्या माध्यमातून समस्येचे समाधान करण्याची भूमिका मांडली आहे. भारताचे रशियासोबत संरक्षण, ऊर्जा आणि व्यापार क्षेत्रात महत्त्वाचे संबंध आहेत, तर दुसरीकडे अमेरिका आणि युरोपीय देशांसोबतही भारताचे आर्थिक व सामरिक संबंध वाढत आहेत.
त्यामुळे ब्रिक्सच्या व्यासपीठावर मोदी, पुतिन आणि जिनपिंग यांची एकत्रित उपस्थिती ही भारताच्या बहुआयामी परराष्ट्र धोरणाचे प्रतीक म्हणून पाहिली जात आहे.
चीनसोबतच्या संबंधांवरही लक्ष
भारत आणि चीन यांच्यातील संबंध गेल्या काही वर्षांत अनेक आव्हानांना सामोरे गेले आहेत. सीमावाद आणि लष्करी तणावामुळे दोन्ही देशांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता. मात्र, त्याचवेळी दोन्ही देश आर्थिक आणि बहुपक्षीय व्यासपीठांवर एकत्र काम करताना दिसतात.
ब्रिक्स हे त्याचे महत्त्वाचे उदाहरण आहे. शी जिनपिंग आणि नरेंद्र मोदी यांची एकाच मंचावर उपस्थिती ही भारत-चीन संबंधांच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची मानली जात आहे.
ब्रिक्सच्या माध्यमातून भारत एकीकडे चीन आणि रशियासोबत संवाद कायम ठेवत आहे, तर दुसरीकडे अमेरिका आणि युरोपसोबतही आपले संबंध मजबूत करत आहे. त्यामुळे भारताचे परराष्ट्र धोरण कोणत्याही एका गटापुरते मर्यादित नसल्याचे या परिषदेतून पुन्हा अधोरेखित होत आहे.
भारताची रणनीतिक स्वायत्तता चर्चेत
मोदी-पुतिन-जिनपिंग यांच्या एकत्रित छायाचित्रामुळे सर्वाधिक चर्चेत आलेला मुद्दा म्हणजे भारताची रणनीतिक स्वायत्तता. भारत कोणत्याही एका महासत्तेच्या गटात पूर्णपणे सामील न होता विविध शक्तिशाली देशांशी स्वतंत्र संबंध ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे.
ब्रिक्सच्या माध्यमातून भारत ग्लोबल साऊथचा आवाज अधिक प्रभावी करण्याचा प्रयत्न करत असल्याचेही मानले जाते. जागतिक अर्थव्यवस्था, व्यापार, विकास, ऊर्जा सुरक्षा आणि बहुपक्षीय संस्थांमध्ये सुधारणा यांसारख्या विषयांवर ब्रिक्स देशांची भूमिका महत्त्वाची ठरत आहे.
त्यामुळे या परिषदेतून केवळ आर्थिक सहकार्याचाच संदेश जाणार नाही, तर बदलत्या जागतिक व्यवस्थेत भारताची भूमिका किती महत्त्वाची आहे, हेही अधोरेखित होण्याची शक्यता आहे.
जगाचे लक्ष भारताकडे
ब्रिक्स शिखर परिषदेत भारत, रशिया आणि चीनच्या प्रमुख नेत्यांची एकत्रित उपस्थिती ही सध्याच्या बदलत्या जागतिक समीकरणांचे महत्त्वपूर्ण चित्र मानली जात आहे. या छायाचित्राचा अर्थ वेगवेगळ्या देशांकडून वेगवेगळ्या पद्धतीने लावला जाऊ शकतो.
मात्र, एक गोष्ट स्पष्ट आहे—भारत आपल्या परराष्ट्र धोरणात स्वतंत्र भूमिका कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे. अमेरिका, रशिया, चीन, युरोप आणि ग्लोबल साऊथमधील देशांसोबत संबंध ठेवताना भारत आपल्या राष्ट्रीय हिताला केंद्रस्थानी ठेवत आहे.
त्यामुळे ब्रिक्स शिखर परिषदेच्या व्यासपीठावर मोदी-पुतिन-जिनपिंग यांची एकत्रित उपस्थिती ही केवळ एक छायाचित्र न राहता बदलत्या जागतिक राजकारणाचे प्रतीक ठरत आहे. आता या परिषदेत कोणते महत्त्वाचे निर्णय घेतले जातात आणि भारत या व्यासपीठावरून जगाला नेमका कोणता संदेश देतो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/xi-jinping/
