कोरोनाला जेरीस आणणाऱ्या Moderna ची कॅन्सरवर मोठी झेप; mRNA लसीने मेलेनोमाविरोधात दाखवला आश्वासक परिणाम, ठरणार गेमचेंजर?
कॅन्सरच्या उपचार क्षेत्रातून जगभरातील रुग्णांसाठी आशादायी बातमी समोर आली आहे. कोविड-19 विरुद्धच्या mRNA तंत्रज्ञानासाठी प्रसिद्ध झालेली अमेरिकन कंपनी Moderna आणि औषधनिर्माता Merck यांनी विकसित केलेल्या वैयक्तिकृत mRNA कॅन्सर लसीने मेलेनोमा अर्थात त्वचेच्या कर्करोगावरील तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणीत उत्साहवर्धक परिणाम दाखवले आहेत. या उपचारपद्धतीमुळे भविष्यात कॅन्सरच्या उपचाराकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विशेष म्हणजे ही पारंपरिक अर्थाने प्रत्येक रुग्णाला एकसारखी दिली जाणारी लस नाही. प्रत्येक रुग्णाच्या ट्यूमरची अनुवांशिक वैशिष्ट्ये तपासून त्यानुसार लस तयार करण्याचा या तंत्रज्ञानाचा प्रयत्न आहे. त्यामुळे या उपचाराला ‘पर्सनलाईज्ड कॅन्सर थेरपी’ म्हणून पाहिले जात आहे.
Moderna आणि Merck ची कॅन्सरविरोधातील नवी रणनीती
Moderna आणि Merck यांनी विकसित केलेल्या या उपचारपद्धतीमध्ये mRNA तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो. कोविडच्या काळात mRNA तंत्रज्ञानामुळे जगाचे लक्ष वेधून घेतल्यानंतर आता त्याच तंत्रज्ञानाचा वापर कॅन्सरच्या उपचारासाठी करण्याचे प्रयत्न वेगाने सुरू आहेत.
Related News
राज्यात सुट्ट्या खाद्यतेलावर बंदी? तुकाराम मुंढेंचा मोठा निर्णय; विक्रेत्यांना थेट इशारा
‘माज, दादागिरी तुमच्या राज्यात’; मराठीला विरोध करणाऱ्यांवर पुष्कर जोग भडकला
भीषण अपघात! विमान हेलिकॉप्टरला धडकलं; हवेतच विमानाचे तुकडे-तुकडे
Prithviraj Chavan : 2014 मध्येच मविआ सरकारचा प्रस्ताव! पृथ्वीराज चव्हाणांच्या गौप्यस्फोटाने राजकारणात खळबळ
पॅलेट गन पीडितासह राहुल गांधींचा पोलीस ठाण्याबाहेर ठिय्या; FIR नोंदवण्याची मागणी
दीपिकाने मागितला चित्रपटाच्या नफ्यात 10% वाटा? ‘स्पिरीट’च्या वादात निर्मात्यांचा मोठा आरोप
निलेश राणे रवींद्र चव्हाणांच्या पैशांवर निवडून आले; वैभव नाईकांचा जोरदार पलटवार
गुजरातच्या माधोपुरा बँकेकडे महाराष्ट्रातील नागरी बँकांचं नेतृत्व? संजय राऊतांचा गंभीर आरोप
श्वेता तिवारीचा राज ठाकरेंना थेट सवाल; ‘मराठी माणूस असण्याचा अर्थ आता हाच झाला आहे का?’
जयपूरमध्ये ‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या कार्यकर्त्यांना हुसकावलं; मारहाणीच्या आरोपाने गावात तणाव
इमरान खान यांची पुन्हा जेलमध्ये रवानगी; रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर अवघ्या 6 तासांत काय घडलं?
चंद्रकांत दादांच्या कामाचं ऑडिट भोवलं! राष्ट्रवादीच्या दोन नगरसेवकांचा निधी शून्य; महायुतीतील वाद चव्हाट्यावर
या पद्धतीमध्ये सर्वप्रथम रुग्णाच्या ट्यूमरचे विश्लेषण केले जाते. कॅन्सरच्या पेशींमध्ये कोणते विशिष्ट जेनेटिक बदल झाले आहेत, हे शोधले जाते. त्यानंतर त्या विशिष्ट बदलांना लक्ष्य करणारी वैयक्तिकृत लस तयार केली जाते.
या लसीचा मुख्य उद्देश शरीराच्या रोगप्रतिकारक यंत्रणेला कॅन्सरच्या पेशी ओळखण्यास आणि त्यांच्यावर हल्ला करण्यास प्रशिक्षित करणे हा आहे.
तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणीत 1,137 रुग्णांचा सहभाग
या उपचाराच्या प्रभावीतेचा अभ्यास करण्यासाठी करण्यात आलेल्या तिसऱ्या टप्प्यातील INTerpath-001 चाचणीत 1,137 रुग्णांचा समावेश करण्यात आला. हे रुग्ण गंभीर स्वरूपाच्या मेलेनोमाने ग्रस्त होते आणि त्यांचा ट्यूमर शस्त्रक्रियेद्वारे काढण्यात आला होता.
शस्त्रक्रियेनंतरही शरीरात कॅन्सरच्या काही अतिशय सूक्ष्म पेशी राहण्याची शक्यता असते. पुढील काळात याच पेशींमुळे कॅन्सर पुन्हा उद्भवू शकतो किंवा शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरू शकतो. त्यामुळे ऑपरेशननंतर कॅन्सर परत येऊ नये, हा या उपचारपद्धतीमागील महत्त्वाचा उद्देश आहे.
चाचणीमध्ये वैयक्तिकृत mRNA लस Merck च्या इम्युनोथेरपी औषध pembrolizumab अर्थात Keytruda सोबत वापरण्यात आली. या संयोजनामुळे कॅन्सर पुन्हा होण्याचा आणि शरीराच्या इतर भागात पसरण्याचा धोका कमी करण्याच्या दृष्टीने आशादायी परिणाम दिसून आले आहेत.
प्रत्येक रुग्णासाठी वेगळी लस कशी तयार होते?
या उपचारपद्धतीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ‘एकच लस सर्वांसाठी’ अशी संकल्पना येथे नाही.
रुग्णाच्या ट्यूमरचा नमुना घेतल्यानंतर त्याच्या कॅन्सर पेशींमध्ये असलेले विशिष्ट अनुवांशिक बदल शोधले जातात. या बदलांवर आधारित संभाव्य लक्ष्य निश्चित केले जाते. त्यानंतर रुग्णाच्या ट्यूमरशी संबंधित माहिती लक्षात घेऊन mRNA आधारित वैयक्तिकृत उपचार तयार करण्याचा प्रयत्न केला जातो.
सोप्या भाषेत सांगायचे झाले तर, कॅन्सरच्या पेशींवर शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणा अधिक अचूकपणे हल्ला करू शकेल, यासाठी तिला आधीपासून ‘काय शोधायचे’ याचे प्रशिक्षण देण्याची ही पद्धत आहे.
कॅन्सर पुन्हा होण्यापासून रोखण्याची आशा
कॅन्सरवर शस्त्रक्रिया झाल्यानंतरही काही रुग्णांमध्ये रोग पुन्हा उद्भवण्याची शक्यता असते. कारण शरीरात उरलेल्या सूक्ष्म कॅन्सर पेशी नेहमीच्या तपासण्यांमध्ये दिसून येत नाहीत.
वैयक्तिकृत कॅन्सर लसीचे उद्दिष्ट अशा पेशींना रोगप्रतिकारक यंत्रणेच्या मदतीने शोधून त्यांच्यावर हल्ला करण्यास शरीराला सक्षम करणे आहे. त्यामुळे ऑपरेशननंतर कॅन्सर पुन्हा होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी या उपचाराकडे महत्त्वाचे पाऊल म्हणून पाहिले जात आहे.
कॅन्सर उपचारपद्धतीत मोठा बदल होण्याची शक्यता
सध्या कॅन्सरचा उपचार करताना कॅन्सरचा प्रकार, त्याची स्टेज आणि रुग्णाची एकूण स्थिती यांसारख्या अनेक घटकांचा विचार केला जातो. मात्र वैयक्तिकृत mRNA उपचारामध्ये रुग्णाच्या स्वतःच्या ट्यूमरमधील विशिष्ट जैविक आणि अनुवांशिक वैशिष्ट्यांवर अधिक भर दिला जातो.
यामुळे भविष्यात ‘एका प्रकारच्या कॅन्सरसाठी एकच उपचार’ या पद्धतीऐवजी प्रत्येक रुग्णाच्या कॅन्सरच्या वैशिष्ट्यांनुसार उपचार देण्याची दिशा अधिक मजबूत होऊ शकते.
mRNA तंत्रज्ञानाचा कॅन्सर उपचारातील नवा अध्याय
कोविड-19 महामारीदरम्यान mRNA तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर झाल्यानंतर या तंत्रज्ञानाच्या इतर वैद्यकीय उपयोगांवर संशोधनाला वेग आला. त्यापैकी कॅन्सरविरोधी उपचार हा सर्वाधिक महत्त्वाच्या क्षेत्रांपैकी एक आहे.
Moderna आणि Merck यांच्या चाचणीतील परिणाम सकारात्मक ठरल्यास भविष्यात इतर प्रकारच्या कॅन्सरसाठीही अशाच वैयक्तिकृत उपचारपद्धती विकसित करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.
मात्र ‘कॅन्सरवर पूर्ण इलाज’ असे म्हणणे योग्य ठरणार नाही
या बातमीमुळे कॅन्सरच्या रुग्णांमध्ये निश्चितच आशा निर्माण झाली आहे. मात्र या टप्प्यावर या लसीला सर्व प्रकारच्या कॅन्सरवरील अंतिम किंवा पूर्ण इलाज मानणे योग्य ठरणार नाही.
सध्याचे सकारात्मक निष्कर्ष विशेषतः मेलेनोमा आणि विशिष्ट उपचार परिस्थितीशी संबंधित आहेत. या तंत्रज्ञानाची उपलब्धता, उत्पादनासाठी लागणारा वेळ, खर्च, विविध प्रकारच्या कॅन्सरमध्ये त्याची परिणामकारकता आणि दीर्घकालीन सुरक्षितता यांसारख्या अनेक प्रश्नांची उत्तरे पुढील संशोधनातून स्पष्ट होणे आवश्यक आहे.
तरीही, प्रत्येक रुग्णाच्या कॅन्सरच्या अनुवांशिक वैशिष्ट्यांनुसार उपचार तयार करण्याची संकल्पना कॅन्सर उपचारांच्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. कोविडच्या काळात जगभर प्रसिद्ध झालेले mRNA तंत्रज्ञान आता कॅन्सरविरोधातील लढाईत नवा अध्याय लिहू शकते का, याकडे वैद्यकीय क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/popcornla-junk-food-samjhtaay-thamba-hay-health-benefits-vachoon-whal-thak/
