Pakistan-US Secret Report : काश्मीरवर अमेरिकेचे समर्थन मिळवण्यासाठी पाकिस्तानची धडपड, पण भारताबाबत अमेरिकेची स्पष्ट भूमिका
अमेरिका आणि पाकिस्तान यांच्यातील संबंध सुधारल्याचे चित्र गेल्या काही वर्षांत जगासमोर मांडले गेले. मात्र, वास्तवात परिस्थिती वेगळी असल्याचे आता समोर आलेल्या गुप्त रिपोर्टमधून स्पष्ट झाले आहे. काश्मीरच्या मुद्द्यावर पाकिस्तानने अमेरिकेची मदत मिळवण्याचा प्रयत्न केला, पण अमेरिकेने थेट पाकिस्तानलाच नकार दिल्याची धक्कादायक माहिती पुढे आली आहे. या खुलाशानंतर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी चर्चा सुरू झाली असून पाकिस्तानच्या भूमिकेवर अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
ड्रॉप साइट न्यूजने प्रसिद्ध केलेल्या गुप्त कागदपत्रांमधून 2022 मधील अमेरिका-पाकिस्तान चर्चेची माहिती उघड झाली आहे. या कागदपत्रांमध्ये पाकिस्तानचे तत्कालीन अमेरिकेतील राजदूत आसद मजीद खान आणि अमेरिकेचे वरिष्ठ अधिकारी डोनाल्ड लू यांच्यात झालेल्या बैठकीचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या बैठकीत पाकिस्तानने काश्मीर प्रश्नावर अमेरिकेचे उघड समर्थन मिळवण्याचा प्रयत्न केला होता.
पाकिस्तानची अमेरिकेकडे मोठी अपेक्षा
गुप्त दस्तऐवजांनुसार, 7 मार्च 2022 रोजी वॉशिंग्टनमध्ये आसद मजीद खान आणि डोनाल्ड लू यांच्यात महत्त्वाची बैठक झाली होती. या बैठकीत पाकिस्तानने अमेरिकेवर दुहेरी भूमिका घेत असल्याचा आरोप केला. पाकिस्तानचे म्हणणे होते की, अमेरिका अनेक जागतिक मुद्द्यांवर पाकिस्तानसोबत सहकार्य करते, मात्र काश्मीरच्या मुद्द्यावर भारताला नाराज होऊ नये म्हणून पाकिस्तानला पूर्ण समर्थन देत नाही.
Related News
पाकिस्तानने विशेषतः भारत-रशिया संबंध आणि युक्रेन युद्धाच्या संदर्भात अमेरिकेच्या भूमिकेवर नाराजी व्यक्त केली. भारताने युक्रेन युद्धात तटस्थ भूमिका घेतली असतानाही अमेरिकेने भारतावर कठोर दबाव टाकला नाही, पण पाकिस्तानवर मात्र सतत दबाव आणला जात असल्याची तक्रार पाकिस्तानने केली.
अमेरिकेने स्पष्ट केली भूमिका
बैठकीदरम्यान डोनाल्ड लू यांनी पाकिस्तानच्या आरोपांना थेट उत्तर दिले. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, अमेरिका भारताकडे केवळ दक्षिण आशियातील देश म्हणून पाहत नाही, तर चीनविरोधातील सामरिक भागीदार म्हणून भारताला महत्त्व देते. त्यामुळे भारताबाबत अमेरिकेची भूमिका वेगळी असणे स्वाभाविक आहे.
या वक्तव्यानंतर पाकिस्तानला मोठा धक्का बसल्याचे मानले जाते. कारण पाकिस्तानला अपेक्षा होती की, अमेरिका काश्मीरच्या मुद्द्यावर भारतावर दबाव आणेल. मात्र अमेरिकेने या विषयात थेट हस्तक्षेप करण्यास नकार दिल्याचे या रिपोर्टमधून स्पष्ट झाले.
भारताची कायम ठाम भूमिका
भारताने नेहमीच काश्मीर हा अंतर्गत विषय असल्याचे स्पष्ट केले आहे. भारताचे म्हणणे आहे की, जम्मू-काश्मीरसंबंधी कोणतीही चर्चा ही केवळ भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील द्विपक्षीय विषय आहे. कोणत्याही तिसऱ्या देशाला या मुद्द्यात हस्तक्षेप करण्याचा अधिकार नाही.
भारताने अनेकदा संयुक्त राष्ट्रांसह जागतिक मंचांवर ही भूमिका मांडली आहे. त्यामुळे पाकिस्तानला आंतरराष्ट्रीय समर्थन मिळवण्यात सतत अपयश येत असल्याचे दिसून येते.
चीनचा मुद्दाही चर्चेत
गुप्त कागदपत्रांमध्ये चीनचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. अमेरिकेने स्पष्ट केले की, इंडो-पॅसिफिक रणनीतीमध्ये भारताचे महत्त्व वाढले आहे. चीनच्या वाढत्या प्रभावाला रोखण्यासाठी अमेरिका भारताला महत्त्वाचा भागीदार मानते. त्यामुळे पाकिस्तानच्या अपेक्षेनुसार अमेरिका भारताविरोधात भूमिका घेणार नाही, हे या चर्चेतून स्पष्ट झाले.
विशेष म्हणजे, पाकिस्तान आणि चीन यांचे संबंध अधिक मजबूत होत असताना अमेरिका भारताशी संरक्षण, व्यापार आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात सहकार्य वाढवत आहे. त्यामुळे पाकिस्तानची चिंता वाढल्याचे सांगितले जाते.
पाकिस्तानमध्ये राजकीय खळबळ
हा रिपोर्ट समोर आल्यानंतर पाकिस्तानमध्येही राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. विरोधकांनी तत्कालीन सरकारवर अमेरिकेसमोर पाकिस्तानची भूमिका कमकुवत ठेवल्याचा आरोप केला आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, पाकिस्तानने काश्मीर मुद्द्याचे आंतरराष्ट्रीयीकरण करण्यासाठी सतत प्रयत्न केले, मात्र त्यात यश आले नाही.
राजकीय तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, भारताची आर्थिक आणि सामरिक ताकद वाढल्यामुळे जगातील मोठे देश आता भारताशी संबंध बिघडवू इच्छित नाहीत. त्यामुळे पाकिस्तानला अपेक्षित समर्थन मिळत नाही.
भारत-अमेरिका संबंध अधिक मजबूत
गेल्या काही वर्षांत भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. संरक्षण, व्यापार, तंत्रज्ञान, ऊर्जा आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सहकार्यामुळे दोन्ही देश अधिक जवळ आले आहेत. QUAD सारख्या गटांमधूनही भारत आणि अमेरिका एकत्र काम करत आहेत.
याच पार्श्वभूमीवर अमेरिका पाकिस्तानपेक्षा भारताला अधिक महत्त्व देत असल्याचे या गुप्त रिपोर्टमधून पुन्हा स्पष्ट झाले आहे.
जागतिक राजकारणात पाकिस्तान एकाकी?
विश्लेषकांच्या मते, काश्मीर मुद्द्यावर आंतरराष्ट्रीय समर्थन मिळवण्यात पाकिस्तानला सतत अपयश येत असल्याने पाकिस्तानची कूटनीतिक अडचण वाढत आहे. अनेक इस्लामिक देशांनीही या मुद्द्यावर उघडपणे पाकिस्तानची बाजू घेतलेली दिसत नाही.
त्याउलट भारताने आर्थिक विकास, परराष्ट्र धोरण आणि सामरिक भागीदारीच्या जोरावर जागतिक स्तरावर आपली प्रतिमा अधिक मजबूत केली आहे. त्यामुळे पाकिस्तानची नाराजी वाढत असल्याचे दिसत आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/wafers-biscuit/
