ITR Filing 2026: 7 महत्त्वाचे नवीन नियम; कर्ज, वारसा हक्कातील पैसेही जाहीर करणे आवश्यक
मुंबई: आर्थिक वर्ष 2026-27 साठी आयकर विवरणपत्र (Income Tax Return – ITR) दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली असून यंदा करदात्यांसाठी एक महत्त्वाचा बदल करण्यात आला आहे. आयकर विभागाने ई-फायलिंग पोर्टल आणि ऑफलाइन JSON युटिलिटीमध्ये ‘Receipts Not in the Nature of Income’ नावाचा नवीन विभाग जोडला आहे. या बदलामुळे करदात्यांनी केवळ करपात्र उत्पन्नच नव्हे, तर उत्पन्न नसलेल्या काही आर्थिक प्राप्तींचीही माहिती द्यावी लागणार आहे.
पहिल्यांदाच ITR भरत असलेल्या करदात्यांना हा बदल गोंधळात टाकणारा वाटू शकतो. अनेकांच्या मनात प्रश्न निर्माण झाला आहे की, कर्जाची रक्कम, वारसा हक्कातून मिळालेली मालमत्ता, लग्नात मिळालेल्या भेटवस्तू किंवा इतर आर्थिक प्राप्तींचा तपशील आता आयकर विवरणपत्रात द्यावा लागणार का? याचे उत्तर होय असे आहे. मात्र, याचा अर्थ या रकमेवर कर भरावा लागेल, असा अजिबात नाही.
Related News
दररोज ₹100 ची बचत, 10 वर्षांत तयार होईल ₹5 लाखांचा दमदार फंड ; Post Office RD Scheme
7 कायदेशीर मार्ग! नातेवाईक जमीन वाटपास तयार नसले तरी मिळवा तुमचा हक्क
PM मोदींची 9.12 लाखांची गुंतवणूक! पोस्ट ऑफिस NSC योजनेत 5 वर्षांत मिळवा दमदार परतावा, जाणून घ्या 7 मोठे फायदे
Flexi Cap आणि Multi Cap फंडांपैकी कोणता पर्याय योग्य? 7 मोठे फरक!
ITR 2026: नव्या आयकर प्रणालीतील 5 जबरदस्त Tax Benefits! जाणून घ्या कसा वाचवाल हजारो रुपयांचा कर
SIP vs NPS 2026: ₹10,000 ची मासिक गुंतवणूक 20 वर्षांत बनवू शकते जवळपास ₹1 कोटींचा निधी;
5 Powerful Benefits of Section 80D: ITR Filing 2026 मध्ये 1 लाख रुपयांपर्यंत कर वाचवण्याची मोठी संधी
EPF मधून आज काढले 1 लाख? निवृत्तीनंतर तब्बल 11 लाखांचे धक्कादायक नुकसान, एक्सपर्टचे Powerful गणित
“ऑपरेशन तुडवा’वर उद्धव ठाकरेंचा धक्कादायक पलटवार! 7 मोठे खुलासे, काँग्रेस विलिनीकरण वादाला पूर्णविराम”
“मोठा बदल 2026: आयकर रिटर्न फॉर्ममध्ये धक्कादायक सुधारणा – करदात्यांसाठी 5 महत्त्वाचे नियम जाणून घ्या”
“डॉ. शिवाजी काळगे यांचा धक्कादायक खुलासा; 36 लाखांवरून 8.5 लाखांपर्यंत घसरण! खासदार झाल्याने मोठं आर्थिक नुकसान”
Home Loan Rule: 3/20/30/40 चा जबरदस्त फॉर्म्युला! EMI चे टेन्शन कमी करून लाखोंची बचत करा
काय आहे नवीन बदल?
आयकर विभागाने यंदा ITR फायलिंग प्रक्रिया अधिक पारदर्शक करण्यासाठी नवीन माहितीचा विभाग जोडला आहे. या विभागात अशा सर्व प्राप्तींची माहिती द्यावी लागेल ज्या कायद्याच्या दृष्टीने “उत्पन्न” म्हणून गणल्या जात नाहीत, परंतु त्या व्यक्तीच्या खात्यात मोठ्या प्रमाणात जमा झालेल्या असू शकतात.यामुळे करदात्यांच्या आर्थिक व्यवहारांचे अधिक स्पष्ट चित्र आयकर विभागाला मिळेल. भविष्यात कोणतीही चौकशी किंवा नोटीस आल्यास करदात्याकडे आधीपासूनच या व्यवहारांची नोंद उपलब्ध असेल.
ITR कर वाढणार का?
अनेकांना वाटते की नवीन कॉलम जोडल्यामुळे कराचा भार वाढेल. प्रत्यक्षात तसे नाही.हा विभाग केवळ माहिती देण्यासाठी आहे. या विभागात नमूद केलेल्या बहुतांश प्राप्ती आधीप्रमाणेच करमुक्त राहतील. त्यामुळे अंतिम कर दायित्वात कोणतीही वाढ होणार नाही.आयकर विभागाचा उद्देश कर वाढवणे नसून आर्थिक व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता वाढवणे हा आहे.
कोणत्या प्राप्तींची माहिती द्यावी लागेल?
नवीन विभागात खालील आर्थिक प्राप्तींचा तपशील विचारला जाऊ शकतो.
1. कर्ज (Loan)
जर तुम्ही बँक, सहकारी संस्था, एनबीएफसी किंवा एखाद्या व्यक्तीकडून कर्ज घेतले असेल, तर त्या कर्जाची माहिती द्यावी लागू शकते.कर्ज ही उत्पन्नाची बाब नसते. त्यामुळे त्यावर आयकर लागत नाही. मात्र, ती रक्कम खात्यात जमा झाल्यामुळे तिचा स्त्रोत स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.
2. वारसा हक्कातून मिळालेली मालमत्ता
पालक, आजी-आजोबा किंवा इतर नातेवाईकांकडून वारसा हक्काने मिळालेली मालमत्ता, रोख रक्कम किंवा इतर संपत्ती यांची माहितीही द्यावी लागू शकते.वारशाने मिळालेली संपत्ती करपात्र नसली तरी तिची माहिती आयकर विभागाकडे असणे आवश्यक मानले जात आहे.
3. मृत्युपत्रातून मिळालेली संपत्ती
एखाद्या व्यक्तीने मृत्युपत्राद्वारे (Will) तुमच्या नावावर मालमत्ता किंवा रक्कम ठेवली असल्यास तिची माहितीही या विभागात भरावी लागेल.
4. वैयक्तिक मालमत्ता विक्री
तुम्ही जुनी वैयक्तिक मालमत्ता विकून मोठी रक्कम मिळवली असल्यास त्याचाही तपशील विचारला जाऊ शकतो.
उदाहरणार्थ—
- जुनी कार
- दागिने
- फर्निचर
- इलेक्ट्रॉनिक वस्तू
यासंदर्भातील व्यवहार स्पष्ट ठेवणे आवश्यक आहे.
5. ग्रामीण भागातील शेतीची जमीन
आयकर कायद्यानुसार काही अटी पूर्ण करणाऱ्या ग्रामीण शेतीच्या जमिनीच्या विक्रीवर कर लागू होत नाही.मात्र, मोठी रक्कम प्राप्त झाल्यास तिची माहिती नवीन कॉलममध्ये देणे आवश्यक ठरू शकते.
6. लग्नातील भेटवस्तू
लग्नात नातेवाईकांकडून मिळालेल्या भेटवस्तूंवर सामान्यतः कर लागत नाही.तरीही मोठ्या मूल्याच्या भेटवस्तूंची माहिती देणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.
7. नातेवाईकांकडून मिळालेल्या भेटी
आयकर कायद्यानुसार विशिष्ट नातेवाईकांकडून मिळालेल्या भेटवस्तू करमुक्त असतात.तथापि, भविष्यातील चौकशी टाळण्यासाठी त्यांचा तपशील जाहीर करणे योग्य ठरेल.
नवीन कॉलमचा उद्देश काय?
आयकर विभागाकडे आता विविध स्त्रोतांतून आर्थिक व्यवहारांची माहिती उपलब्ध होत असते.
यामध्ये—
- बँक व्यवहार
- TDS माहिती
- AIR/SFT रिपोर्ट
- मालमत्ता खरेदी-विक्री
- म्युच्युअल फंड
- शेअर बाजारातील व्यवहार
- उच्च मूल्याचे आर्थिक व्यवहार
यांचा समावेश होतो.अशा परिस्थितीत करदात्याने स्वतःच आर्थिक व्यवहारांची माहिती जाहीर केल्यास भविष्यातील विसंगती कमी होण्यास मदत होईल.
PDF फॉर्ममध्ये हा कॉलम का दिसत नाही?
अनेक करदात्यांनी अधिकृत PDF फॉर्ममध्ये हा विभाग नसल्याचे लक्षात आणून दिले आहे.याचे कारण म्हणजे हा बदल सध्या ई-फायलिंग पोर्टल आणि JSON युटिलिटीमध्येच लागू करण्यात आला आहे.म्हणून ऑनलाइन ITR भरताना हा विभाग स्क्रीनवर दिसेल.
माहिती लपवल्यास काय होऊ शकते?
मोठ्या आर्थिक व्यवहारांची माहिती न दिल्यास भविष्यात आयकर विभागाकडून स्पष्टीकरण मागितले जाऊ शकते.
विशेषतः खालील परिस्थितीत धोका वाढू शकतो—
- मोठी रोख रक्कम जमा
- मोठे बँक व्यवहार
- मालमत्ता खरेदी
- मोठी गुंतवणूक
- वारंवार उच्च मूल्याचे व्यवहार
माहिती अचूक दिल्यास अशा अडचणी टाळता येतात.
करदात्यांनी कोणती कागदपत्रे जपून ठेवावीत?
ITR भरण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे तयार ठेवणे उपयुक्त ठरेल.
- पॅन कार्ड
- आधार कार्ड
- फॉर्म 16
- वार्षिक माहिती विवरण (AIS)
- कर माहिती विवरण (TIS)
- बँक स्टेटमेंट
- कर्ज मंजुरीपत्र
- वारसा हक्काची कागदपत्रे
- भेटवस्तूंची नोंद
- मालमत्ता विक्रीचे दस्तऐवज
तज्ज्ञ काय सांगतात?
करतज्ज्ञांच्या मते, नवीन विभागामुळे करदात्यांना अतिरिक्त कर भरावा लागणार नाही.मात्र, आर्थिक व्यवहारांची पारदर्शक माहिती उपलब्ध झाल्यामुळे भविष्यातील नोटिसा, विसंगती आणि अनावश्यक चौकशी कमी होण्याची शक्यता आहे.जर एखाद्या व्यवहाराबाबत शंका असेल तर ITR भरताना चार्टर्ड अकाउंटंट किंवा कर सल्लागाराचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
ITR भरताना या चुका टाळा
- चुकीचा ITR फॉर्म निवडू नका.
- AIS आणि TIS मधील माहिती तपासा.
- सर्व बँक खात्यांचा तपशील जुळवा.
- करमुक्त उत्पन्न लपवू नका.
- कर्जाची चुकीची माहिती देऊ नका.
- ई-व्हेरिफिकेशन वेळेत पूर्ण करा.
- अंतिम सबमिशनपूर्वी सर्व माहिती पुन्हा तपासा.
यंदाच्या आयकर विवरणपत्रात समाविष्ट करण्यात आलेला ‘Receipts Not in the Nature of Income’ हा नवीन विभाग करदात्यांसाठी माहितीपूर्ण असला तरी त्याचा उद्देश कर वाढवणे नाही. उलट आर्थिक व्यवहार अधिक पारदर्शक करण्यासाठी आणि भविष्यातील करसंबंधित वाद कमी करण्यासाठी हा बदल करण्यात आला आहे.
कर्ज, वारसा हक्कातून मिळालेली मालमत्ता, लग्नातील भेटवस्तू, ग्रामीण शेतीच्या जमिनीची विक्री किंवा इतर करमुक्त आर्थिक प्राप्ती यांची अचूक माहिती दिल्यास आयकर विभागासमोर तुमचे आर्थिक व्यवहार स्पष्ट राहतील. त्यामुळे ITR दाखल करताना सर्व कागदपत्रांची पडताळणी करूनच अचूक माहिती भरावी.
