Raksha Bandhan 2026 : भावाला राखी बांधताना तीन गाठीच का बांधतात? जाणून घ्या या परंपरेमागचं खास महत्त्व
Raksha Bandhan 2026 : रक्षाबंधन हा सण म्हणजे भाऊ-बहिणीच्या प्रेमाचा, विश्वासाचा आणि अतूट नात्याचा उत्सव. श्रावण पौर्णिमेला साजरा होणाऱ्या या सणाची प्रत्येक कुटुंबात वेगवेगळी परंपरा पाहायला मिळते. कुठे औक्षण करून राखी बांधली जाते, तर कुठे भावाला गोड पदार्थ भरवून त्याच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना केली जाते. यंदा रक्षाबंधन 28 ऑगस्ट 2026 रोजी साजरं केलं जाणार आहे.
बाजारात सध्या विविध रंगांच्या, आकर्षक डिझाइनच्या आणि वेगवेगळ्या प्रकारच्या राख्या उपलब्ध झाल्या आहेत. मात्र राखीच्या या सुंदर धाग्यामागे केवळ प्रेमाची भावना नसून अनेक पारंपरिक समजुतीही जोडलेल्या आहेत. त्यापैकी एक महत्त्वाची परंपरा म्हणजे भावाच्या मनगटावर राखी बांधताना तीन गाठी बांधणे.
अनेकांना प्रश्न पडतो की राखीला तीनच गाठी का बांधल्या जातात? प्रत्येक गाठीचा काही विशेष अर्थ आहे का? चला तर मग जाणून घेऊया या पारंपरिक प्रथेचं महत्त्व.
Related News
Chanakya Niti : या 3 प्रकारच्या लोकांपासून नेहमी दूर राहा; आयुष्य उद्ध्वस्त होण्यापासून वाचेल!
खवड्या डोंगरावर हात जोडून आईची विनवणी; कुणालला वाचवण्याचे अखेरपर्यंत प्रयत्न, थरारक व्हिडिओ समोर
डोंगरावर संपलं अख्खं कुटुंब; आई-मुलाचा जुना व्हिडीओ पाहून नागरिक हळहळले
‘मराठी आली पाहिजेच, पण…’; रिक्षा-टॅक्सी चालकांच्या मराठीवर गिरीराज सिंहांचं मोठं वक्तव्य
साखरेचे भाव 72 रुपयांवर; चहा, जिलेबी आणि मिठाईच्या दरात 10-12% वाढीची शक्यता
खवड्या डोंगरावरून उडी मारणाऱ्या कुणालबाबत पोलिसांचा मोठा खुलासा; ‘आयफोन’ कारण नसल्याचे समोर
राहुल गांधींना बदनाम करण्यासाठीच भाजपचा डाव? पुण्याच्या राड्यावरून प्रणिती शिंदेंचा घणाघात
‘वारसाहक्काने मालमत्ता मिळते, पक्ष नाही’; रामदास कदमांचा उद्धव ठाकरेंना पुन्हा टोला
शिंदेंच्या या खासदाराला 100 टक्के मंत्रिपद? मोदींच्या कॅबिनेटमध्ये थेट एन्ट्रीची चर्चा!
Kareena Kapoor Pregnancy : करीनाच्या प्रेग्नन्सीच्या अफवांवर नणंद भडकली; म्हणाली, ‘जगा आणि जगू द्या!’
खवड्या डोंगर बनला ‘सुसाईड पॉइंट’! कुणालच्या आधीही 13 जणांनी गमावला जीव; धक्कादायक माहिती समोर
‘पॉझिटिव्ह कंटेट टाका, तरच पैसे’; राहुल गांधींच्या पुणे कार्यक्रमावर फडणवीसांचा मोठा दावा
रक्षाबंधन म्हणजे नेमकं काय?
रक्षाबंधन हा भाऊ-बहिणीच्या नात्याचा विशेष सण मानला जातो. या दिवशी बहीण भावाच्या मनगटावर राखी बांधते आणि त्याच्या सुखी, निरोगी व दीर्घायुषी आयुष्यासाठी प्रार्थना करते. भाऊही आपल्या बहिणीच्या सुख-दुःखात तिच्या पाठीशी उभं राहण्याचं वचन देतो.
मात्र बदलत्या काळानुसार रक्षाबंधनाचा अर्थही अधिक व्यापक झाला आहे. आज हा सण केवळ भावाने बहिणीचं संरक्षण करण्यापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. भाऊ आणि बहीण एकमेकांच्या सुख-दुःखात साथ देण्याचं, एकमेकांना आधार देण्याचं आणि आयुष्यभर नातं जपण्याचं प्रतीक म्हणून हा सण साजरा करतात.
राखीच्या तीन गाठींचं महत्त्व काय?
राखी बांधताना तीन गाठी बांधण्याची परंपरा अनेक कुटुंबांमध्ये पाहायला मिळते. धार्मिक आणि पारंपरिक मान्यतांनुसार या तीन गाठींना वेगवेगळे अर्थ जोडले जातात. या गाठी म्हणजे भाऊ-बहिणीच्या नात्यातील प्रेम, विश्वास, समृद्धी आणि संरक्षणाच्या भावनेचं प्रतीक मानल्या जातात.
पहिली गाठ : भाऊ-बहिणीच्या प्रेमाचं प्रतीक
राखीची पहिली गाठ ही भाऊ-बहिणीच्या अतूट नात्याशी जोडली जाते. लहानपणापासून एकत्र वाढताना भावंडांमध्ये अनेक गोड आठवणी निर्माण होतात. कधी एकमेकांसोबत खेळणं, कधी छोट्या-छोट्या कारणांवरून भांडणं, तर काही क्षणांत पुन्हा एकत्र येणं, असा भावंडांचा प्रवास असतो.
पहिली गाठ या नात्यातील प्रेम, जिव्हाळा आणि भावनिक बंध कायम राहावेत, अशी भावना व्यक्त करते. काळ बदलला, परिस्थिती बदलली किंवा दोघे वेगवेगळ्या ठिकाणी राहू लागले तरी बालपणापासून जपलेलं हे नातं कायम घट्ट राहावं, असा त्यामागचा भाव असतो.
दुसरी गाठ : सुख, समृद्धी आणि प्रगतीची इच्छा
राखीची दुसरी गाठ ही भावाच्या आणि बहिणीच्या आयुष्यात सुख, शांती, आरोग्य आणि समृद्धी नांदावी, या शुभेच्छांशी जोडली जाते.
रक्षाबंधनाच्या दिवशी बहीण भावाच्या उत्तम आरोग्यासाठी आणि यशासाठी प्रार्थना करते. त्याचप्रमाणे भाऊही आपल्या बहिणीला आयुष्यात प्रत्येक क्षेत्रात यश मिळावं, तिचं आयुष्य सुखी आणि आनंदी असावं, अशी मनापासून इच्छा व्यक्त करतो.
त्यामुळे दुसरी गाठ ही केवळ एका व्यक्तीसाठी नसून संपूर्ण कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीची आणि भावंडांच्या प्रगतीची भावना दर्शवते.
तिसरी गाठ : विश्वास आणि आयुष्यभराच्या साथीचं प्रतीक
राखीची तिसरी गाठ ही विश्वास, सुरक्षितता आणि दीर्घायुष्याशी जोडली जाते. पारंपरिक समजुतीनुसार भाऊ आपल्या बहिणीच्या सुख-दुःखात तिच्या पाठीशी राहण्याचं वचन देतो.
मात्र आजच्या काळात या गाठीचा अर्थ आणखी व्यापकपणे पाहिला जातो. केवळ भाऊ बहिणीचं संरक्षण करेल, एवढाच त्याचा अर्थ नसून दोघांनीही एकमेकांना आयुष्यभर आधार द्यावा, संकटाच्या काळात साथ द्यावी आणि परस्परांवरील विश्वास कायम ठेवावा, अशी भावना त्यामागे आहे.
तीन गाठी म्हणजे तीन शुभ संकल्प
राखीच्या तीन गाठींकडे तीन वेगवेगळे शुभ संकल्प म्हणूनही पाहिलं जातं. पहिली गाठ प्रेम आणि नातं, दुसरी सुख-समृद्धी आणि प्रगती, तर तिसरी विश्वास, सुरक्षितता आणि दीर्घायुष्य यांचं प्रतीक मानली जाते.
म्हणूनच राखीचा छोटासा धागा दिसायला साधा असला तरी त्यामागे भावंडांच्या नात्याशी जोडलेल्या अनेक भावना असतात. राखी बांधण्याच्या या कृतीत प्रेम, आशीर्वाद, शुभेच्छा आणि एकमेकांना साथ देण्याचा संकल्प सामावलेला असतो.
रक्षाबंधनाची परंपरा काळानुसार बदलली
पूर्वी रक्षाबंधनाच्या दिवशी बहीण भावाच्या हातावर पारंपरिक राखी बांधायची आणि भाऊ तिला भेटवस्तू देत असे. आता या सणाचं स्वरूप बदलताना दिसत आहे. अनेक ठिकाणी भाऊ बहिणीला राखी बांधतो, बहिणीही भावाला भेटवस्तू देते आणि दोघे एकमेकांसाठी शुभेच्छा व्यक्त करतात.
दूर राहणारे भाऊ-बहीण व्हिडीओ कॉलच्या माध्यमातून रक्षाबंधन साजरं करतात. काही जण पोस्ट किंवा कुरिअरच्या माध्यमातून राखी पाठवतात. त्यामुळे अंतर कितीही असलं तरी भावंडांमधील प्रेम व्यक्त करण्यासाठी हा सण आजही तितकाच खास आहे.
राखीचा धागा जपतो नात्याची आठवण
राखीचा धागा काही दिवसांनी जुना होतो, तुटतो किंवा काढून ठेवला जातो. मात्र त्यामागची भावना कायम राहते. तीन गाठींची ही परंपरा आपल्याला भाऊ-बहिणीच्या नात्यातील प्रेम, विश्वास आणि परस्पर सहकार्याची आठवण करून देते.
यंदा 28 ऑगस्ट 2026 रोजी रक्षाबंधन साजरं करताना भावाच्या मनगटावर राखी बांधण्याबरोबरच या तीन गाठींचा भावार्थही लक्षात ठेवता येईल. कारण राखी ही केवळ धाग्याची नसते; ती दोन जीवांमधील जिव्हाळा, विश्वास आणि आयुष्यभराच्या नात्याची सुंदर आठवण असते.
टीप : राखीला तीन गाठी बांधण्याची प्रथा सर्व कुटुंबांमध्ये किंवा सर्व धार्मिक परंपरांमध्ये समान नाही. गाठींचे अर्थही प्रादेशिक आणि कौटुंबिक परंपरेनुसार वेगवेगळे सांगितले जाऊ शकतात.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/price-of-sugar-is-rs-72-price-of-tea/
