गरजेच्या वेळी म्युच्युअल फंड, PPF, NPS की EPF? कुठून मिळतो सर्वात झटपट पैसा?
भविष्यासाठी आर्थिक नियोजन करताना गुंतवणुकीचा पर्याय निवडताना केवळ परतावा किती मिळेल, याचा विचार केला जातो. मात्र, अचानक आर्थिक अडचण निर्माण झाली तर त्या गुंतवणुकीतून पैसे किती लवकर काढता येतात, म्हणजेच Liquidity किती आहे, हे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे. वैद्यकीय आणीबाणी, घरातील मोठा खर्च, शिक्षण किंवा इतर तातडीच्या गरजांसाठी पैशांची आवश्यकता भासू शकते.
EPF, PPF, NPS आणि Mutual Fund हे भारतातील लोकप्रिय गुंतवणूक पर्याय आहेत. मात्र, या प्रत्येक योजनेचे पैसे काढण्याचे नियम वेगवेगळे आहेत. काही योजनांमधून काही दिवसांत पैसा मिळू शकतो, तर काही योजनांमध्ये लॉक-इन आणि अंशतः पैसे काढण्याच्या अटी लागू आहेत. त्यामुळे गरजेच्या वेळी कोणता पर्याय सर्वात उपयोगी ठरतो, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
म्युच्युअल फंडातून सर्वात लवकर पैसे मिळण्याची शक्यता
अचानक पैशांची गरज निर्माण झाल्यास ओपन-एंडेड म्युच्युअल फंड तुलनेने अधिक लिक्विड पर्याय ठरू शकतो. बहुतांश ओपन-एंडेड म्युच्युअल फंडांमध्ये लॉक-इन कालावधी नसतो. मात्र, ELSS सारख्या करबचत योजनांना लॉक-इन लागू असतो.
Related News
तिखट खाण्याची सवय आहे? सावधान! शरीराला होऊ शकतात ‘हे’ त्रास
गोविंदा करणार दुसरं लग्न? कुंडलीतील योग पाहून सुनिताला म्हणाला होता, ‘तयार राहा…’
धनुष्यबाण चोरणाऱ्या शिंदे, शाह अन् आयोगावर मकोका लावा; संजय राऊतांचा घणाघात
वनिता खरातसोबत मोठा ऑनलाइन स्कॅम; WhatsApp हॅक करून मित्रांकडे मागितले 62 हजार रुपये
मध्यरात्री 1 वाजता इमरान खान जेलबाहेर; थेट रुग्णालयात शिफ्ट, कडेकोट सुरक्षा
मोठी बातमी! 6 भारतीय क्रू मेंबर्स असलेल्या जहाजाचं सोमालियाच्या किनाऱ्यावर अपहरण; 10 जण समुद्री चाचांच्या ताब्यात
“हा खोका इथे कुणी ठेवला?” आदित्य ठाकरे म्हणाले; पत्रकाराच्या उत्तराने सगळेच हसले!
मुंबईत मध्यरात्री मोठी दुर्घटना! क्रेन कोसळून 8 ते 10 जण जखमी, जीवितहानी टळली
केसगळती थांबवायची आणि केसांची वाढ वाढवायची? आहारात आजच समाविष्ट करा ‘हे’ पदार्थ!
‘कॉकरोच जनता पार्टी’चं नाव बदला; रामदास आठवलेंचा अभिजीत दीपके यांना थेट सल्ला
FD की म्युच्युअल फंड? 5 लाख रुपये 5 वर्षांसाठी कुठे गुंतवले तर मिळेल अधिक फायदा? आकडे पाहा
धनुष्यबाण चिन्ह गोठवा! कपिल सिब्बलांनंतर देवदत्त कामतांचीही सुप्रीम कोर्टात मोठी मागणी
गुंतवणूकदाराने कामकाजाच्या दिवशी Redemption ची विनंती केल्यास, संबंधित योजनेच्या नियमांनुसार साधारणपणे T+1 ते T+3 दिवसांत पैसे बँक खात्यात जमा होऊ शकतात. काही लिक्विड म्युच्युअल फंडांमध्ये उपलब्ध सुविधेनुसार पैसे आणखी जलद मिळू शकतात.
मात्र, म्युच्युअल फंडातून पैसे काढताना बाजारातील चढ-उतार लक्षात घेणे गरजेचे आहे. विशेषतः इक्विटी म्युच्युअल फंडामध्ये गुंतवणूक केलेली रक्कम काढण्याच्या वेळी बाजार घसरलेला असल्यास अपेक्षेपेक्षा कमी रक्कम मिळू शकते. त्यामुळे आपत्कालीन निधीसाठी गुंतवणूक करताना फंडाचा प्रकार महत्त्वाचा ठरतो.
NPS मधून पैसे काढता येतात, पण नियम महत्त्वाचे
राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली (NPS) हा प्रामुख्याने निवृत्तीसाठी तयार करण्यात आलेला दीर्घकालीन गुंतवणूक पर्याय आहे. त्यामुळे म्युच्युअल फंडाच्या तुलनेत त्याची Liquidity कमी आहे.
NPS मध्ये काही विशिष्ट परिस्थितीत Partial Withdrawal करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. शिक्षण, मुलांचे लग्न, वैद्यकीय उपचार आणि इतर पात्र कारणांसाठी नियमांनुसार अंशतः पैसे काढता येतात. मात्र, किती रक्कम काढता येईल आणि कोणत्या परिस्थितीत काढता येईल, यासाठी PFRDA चे नियम लागू होतात.
NPS मधून पैसे काढण्याची प्रक्रिया आता ऑनलाइन पद्धतीने अधिक सुलभ झाली असली तरी, हा पर्याय रोजच्या किंवा तातडीच्या खर्चासाठी तयार केलेला नसून निवृत्तीच्या आर्थिक नियोजनासाठी अधिक उपयुक्त आहे.
EPF मध्ये संकटसमयी Partial Withdrawal ची सुविधा
नोकरदारांसाठी Employee Provident Fund (EPF) हा निवृत्तीच्या दृष्टीने महत्त्वाचा पर्याय आहे. मात्र, काही विशिष्ट कारणांसाठी EPF खात्यातून अंशतः पैसे काढण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.
वैद्यकीय उपचार, घर खरेदी किंवा बांधकाम, शिक्षण, विवाह आणि इतर पात्र कारणांसाठी EPF Advance मिळू शकतो. ऑनलाइन क्लेमची प्रक्रिया उपलब्ध झाल्यामुळे पूर्वीच्या तुलनेत पैसे मिळण्याची प्रक्रिया अधिक वेगवान झाली आहे.
मात्र, EPF मधील संपूर्ण जमा रक्कम नोकरी सुरू असताना सहजपणे काढता येत नाही. पैसे काढण्यासाठी संबंधित कारण, सेवा कालावधी आणि EPFO च्या लागू नियमांनुसार पात्रता तपासली जाते. त्यामुळे EPF हा आपत्कालीन निधीचा पूर्ण पर्याय मानण्यापेक्षा विशिष्ट परिस्थितीत मदत करणारा पर्याय आहे.
PPF मध्ये पैसे काढण्यावर दीर्घकालीन निर्बंध
Public Provident Fund (PPF) हा सुरक्षित आणि दीर्घकालीन बचतीसाठी लोकप्रिय पर्याय आहे. मात्र, तातडीने पैसे मिळवण्याच्या दृष्टीने PPF इतर पर्यायांच्या तुलनेत कमी लवचिक आहे.
PPF चा मूळ कालावधी 15 वर्षांचा असतो. नियमांनुसार ठराविक कालावधीनंतर अंशतः पैसे काढण्याची सुविधा उपलब्ध होते. त्यामुळे अचानक मोठ्या रकमेची गरज पडल्यास PPF मधून लगेच पूर्ण पैसा काढणे शक्य नसते.
PPF मध्ये कर्जाची सुविधाही उपलब्ध आहे. त्यामुळे तातडीच्या गरजेच्या वेळी पात्र असल्यास कर्ज हा पर्याय वापरता येऊ शकतो. मात्र, PPF चा मुख्य उद्देश दीर्घकालीन बचत आणि संपत्ती निर्मिती असल्याने त्याकडे आपत्कालीन खात्याप्रमाणे पाहणे योग्य ठरणार नाही.
गरजेच्या वेळी कोणता पर्याय किती उपयोगी?
तातडीने पैसा उपलब्ध होण्याच्या दृष्टीने साधारणपणे ओपन-एंडेड म्युच्युअल फंड अधिक लिक्विड ठरू शकतो. त्यानंतर परिस्थिती आणि पात्रतेनुसार EPF किंवा NPS मधून अंशतः पैसे काढण्याचा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो. PPF मध्ये दीर्घकालीन नियम असल्याने त्याची Liquidity तुलनेने कमी आहे.
मात्र, केवळ पैसे किती लवकर मिळतात यावर गुंतवणूक निवडणे योग्य नाही. प्रत्येक योजनेचा उद्देश वेगळा आहे. म्युच्युअल फंड संपत्ती निर्मितीसाठी, EPF आणि NPS निवृत्ती नियोजनासाठी, तर PPF सुरक्षित दीर्घकालीन बचतीसाठी उपयोगी ठरतो.
गुंतवणूक करताना Liquidity कडेही लक्ष द्या
आर्थिक नियोजन करताना Emergency Fund वेगळा तयार ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अचानक येणाऱ्या खर्चासाठी निवृत्तीची बचत किंवा दीर्घकालीन गुंतवणूक वारंवार मोडल्यास भविष्यातील आर्थिक उद्दिष्टांवर परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे गुंतवणूक करण्यापूर्वी तीन गोष्टींचा विचार करा—परतावा, जोखीम आणि Liquidity. तातडीच्या खर्चासाठी सहज उपलब्ध निधी, दीर्घकालीन उद्दिष्टांसाठी योग्य गुंतवणूक आणि निवृत्तीसाठी स्वतंत्र नियोजन असे संतुलन ठेवणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
थोडक्यात, तातडीच्या पैशांसाठी म्युच्युअल फंड तुलनेने पुढे असला, तरी EPF, PPF आणि NPS यांची उद्दिष्टे वेगळी आहेत. त्यामुळे एका योजनेत सर्व पैसे ठेवण्याऐवजी आपल्या आर्थिक गरजा, जोखीम क्षमता आणि भविष्यातील उद्दिष्टांनुसार योग्य Asset Allocation करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
