EPFO: नोकरी गेली? मग PF पैशांचं काय होणार? ईपीएफओचे नियम जाणून घ्या
खासगी क्षेत्रात नोकरी जाणे, नोकरी बदलणे किंवा काही काळासाठी करिअरमधून ब्रेक घेणे ही आजच्या काळात सामान्य बाब झाली आहे. अनेक कर्मचारी नोकरी सोडल्यानंतर आपल्या EPF खात्यात जमा असलेल्या पैशांचे काय होते, त्यावर व्याज मिळते का, पैसे कधी काढता येतात आणि त्यावर कर लागू होतो का, याबाबत संभ्रमात असतात. त्यामुळे नोकरी सोडल्यानंतर PF खात्याशी संबंधित नियम समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
कर्मचाऱ्यांच्या निवृत्तीच्या दृष्टीने EPF म्हणजेच कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी हा महत्त्वाचा बचतीचा पर्याय आहे. नोकरीदरम्यान कर्मचारी आणि कंपनीकडून या खात्यात योगदान जमा केले जाते. मात्र नोकरी सोडल्यानंतर लगेचच EPF खाते बंद होत नाही. खात्यातील जमा रक्कम आणि त्यावरील व्याजाबाबत विशिष्ट नियम आहेत.
नोकरी सोडल्यानंतर EPF खाते बंद होते का?
नोकरी सोडल्यानंतर कर्मचाऱ्यांचे EPF खाते तात्काळ बंद होत नाही. खात्यात आधीपासून जमा असलेली रक्कम तशीच राहते. कर्मचारी नवीन नोकरीला लागला आणि त्याच EPF खात्याचा वापर केला, तर नवीन कंपनीकडून होणारे योगदान त्याच खात्यात जमा होऊ शकते.
Related News
लग्न करणाऱ्यांना मिळणार 5 लाखांपर्यंत मदत! केंद्राची खास योजना, कोणाला मिळणार लाभ?
नेहा बोरा कोण आहेत? जंतर-मंतरपासून रांचीपर्यंत चर्चेत आलेल्या विद्यार्थी नेत्या; जाणून घ्या शिक्षण आणि राजकीय प्रवास
धक्कादायक! ममता बॅनर्जींच्या ताफ्यावर हल्ला; चिखलफेक, चप्पल-बूट भिरकावले, बंगालमध्ये खळबळ
Shubman Gill: दुखापतीनंतर शुभमन गिलचा मोठा निर्णय; श्रीलंकेविरुद्धच्या कसोटीआधी नेट्समध्ये उतरला!
‘माझ्याकडे फक्त 6 महिने होते’; अदनान सामीने सांगितला 120 किलो वजन कमी करण्याचा थरारक प्रवास
CJI Suryakant : सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांना विद्यार्थ्यांचा विरोध; पदवी घेण्यास नकार, विद्यापीठाला थेट पत्र
मोदींसोबत उद्या शरद पवारांच्या 8 खासदारांची बैठक; आज फडणवीस-जयंत पाटील एकाच विमानात, राजकारणात मोठा ट्विस्ट?
जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने नोकरी सोडून काही काळ करिअर ब्रेक घेतला, तरी त्याच्या EPF खात्यातील जमा रक्कम लगेच संपत नाही किंवा खाते तत्काळ निष्क्रिय होत नाही. त्यामुळे नोकरी गेल्यानंतर सर्वात आधी PF मधील पैसे काढण्याची घाई करण्याची गरज नसते.
नोकरी सोडल्यानंतर PF वर व्याज मिळते का?
EPF खात्यात जमा असलेल्या रकमेवर नियमांनुसार व्याज मिळत राहू शकते. विशेषतः कर्मचारी 58 वर्षांच्या वयापर्यंत पोहोचण्यापूर्वी नोकरी सोडतो, तरी खात्यातील शिल्लक रकमेवर व्याज मिळण्याची तरतूद आहे.
मात्र यामध्ये वयाशी संबंधित विशेष नियम लागू होतो. जर एखाद्या कर्मचाऱ्याने 55 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वयात नोकरी सोडली, तर खात्यावर जास्तीत जास्त तीन वर्षांपर्यंत व्याज मिळू शकते. त्यानंतर खाते निष्क्रिय मानले जाऊ शकते आणि पुढील कालावधीसाठी व्याज जमा होण्याचा नियम लागू होत नाही.
त्यामुळे नोकरी सोडल्यानंतर PF खात्याची स्थिती तपासणे आणि खाते निष्क्रिय होण्यापूर्वी आवश्यक निर्णय घेणे महत्त्वाचे ठरते.
करिअर ब्रेक घेतला तर PF मधून पैसे काढावेत का?
नोकरी गेल्यानंतर किंवा करिअरमध्ये ब्रेक घेतल्यानंतर आर्थिक अडचण निर्माण झाल्यास PF मधील रक्कम काढण्याचा विचार अनेक कर्मचारी करतात. मात्र निवृत्तीच्या दृष्टीने EPF ही दीर्घकालीन बचत असल्याने गरज नसताना संपूर्ण किंवा मोठी रक्कम काढणे टाळणे आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरू शकते.
नोकरी गमावल्यानंतर EPF मधून 75 टक्के रक्कम काढण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. उर्वरित 25 टक्के रक्कम सलग 12 महिने बेरोजगारीची स्थिती राहिल्यानंतर काढण्याचा पर्याय असल्याचे नियमांमध्ये नमूद आहे.
मात्र पैसे काढण्यापूर्वी भविष्यातील आर्थिक गरजा लक्षात घेणे आवश्यक आहे. आज PF मधून पैसे काढल्यास तात्पुरता आर्थिक आधार मिळू शकतो; पण त्याचवेळी निवृत्तीच्या काळासाठी जमा होणारी बचत कमी होऊ शकते. त्यामुळे अत्यावश्यक परिस्थिती नसल्यास PF मधील रक्कम कायम ठेवणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते.
पाच वर्षांपूर्वी PF काढल्यास कर लागू शकतो
EPF मधील रक्कम काढताना करासंबंधीचे नियमही महत्त्वाचे आहेत. सलग पाच वर्षांची पात्र सेवा पूर्ण होण्यापूर्वी EPF मधील रक्कम काढल्यास काही परिस्थितींमध्ये त्या रकमेवर कर लागू होऊ शकतो.
मात्र पाच वर्षांची पात्र सेवा पूर्ण झाल्यानंतर निवृत्ती, राजीनामा, आजारपण, दिव्यांगता, कंपनी बंद होणे किंवा नियमांमध्ये नमूद केलेल्या इतर कारणांमुळे PF रक्कम काढल्यास कराच्या दृष्टीने वेगवेगळे नियम लागू होतात.
विशेष म्हणजे, नोकरी बदलताना PF काढण्याऐवजी तेच EPF खाते नवीन नोकरीशी जोडल्यास बचत पुढे सुरू ठेवता येते. त्यामुळे नोकरी बदलताना PF ट्रान्सफर करण्याचा पर्यायही कर्मचाऱ्यांनी विचारात घ्यावा.
EPF क्लेमला उशीर झाल्यास काय कराल?
EPF मधून पैसे काढण्यासाठी ऑनलाइन क्लेम करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. सामान्यतः ऑनलाइन EPF क्लेमची प्रक्रिया काही दिवसांत पूर्ण होऊ शकते. मात्र त्यासाठी कर्मचाऱ्याची KYC प्रक्रिया पूर्ण असणे, आधार आणि इतर आवश्यक माहिती योग्य असणे महत्त्वाचे आहे.
जर क्लेम दाखल करूनही बराच काळ प्रक्रिया झाली नाही, तर कर्मचारी संबंधित तक्रार नोंदवू शकतात. 20 दिवसांच्या आत EPF क्लेमची प्रक्रिया पूर्ण न झाल्यास EPFiGMS पोर्टलवर तक्रार दाखल करण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे.
क्लेममध्ये अनावश्यक विलंब होत असल्यास कर्मचाऱ्यांनी आपली KYC माहिती, बँक खाते आणि इतर तपशील योग्य आहेत की नाही, हे आधी तपासावे. त्यानंतरही समस्या कायम राहिल्यास EPFO कडे तक्रार करता येते.
PF काढण्यापूर्वी हे लक्षात ठेवा
नोकरी गेल्यानंतर आर्थिक गरज भासणे स्वाभाविक आहे. मात्र EPF ही निवृत्तीच्या काळासाठी तयार होणारी महत्त्वाची बचत असल्यामुळे पैसे काढण्याचा निर्णय विचारपूर्वक घ्यावा. नवीन नोकरी लवकर मिळण्याची शक्यता असल्यास PF खाते सुरू ठेवणे किंवा नवीन नियोक्त्याशी खाते जोडणे हा पर्याय अधिक उपयुक्त ठरू शकतो.
त्याचबरोबर PF काढण्यापूर्वी सेवेचा कालावधी, कराचे नियम, बेरोजगारीचा कालावधी आणि भविष्यातील आर्थिक गरजा लक्षात घेणे गरजेचे आहे. नियम वेळोवेळी बदलू शकतात, त्यामुळे प्रत्यक्ष क्लेम करण्यापूर्वी EPFOच्या अधिकृत नियमांची पडताळणी करणे महत्त्वाचे आहे.
एकूणच, नोकरी गेली म्हणून EPF खाते लगेच बंद होत नाही. खात्यातील शिल्लक रक्कम, व्याज, पैसे काढण्याची पात्रता आणि कर याबाबत विशिष्ट नियम आहेत. त्यामुळे घाईघाईने PF काढण्याऐवजी उपलब्ध पर्याय समजून घेऊन निर्णय घेतल्यास भविष्यातील आर्थिक सुरक्षितता टिकवून ठेवता येऊ शकते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/post-office-chi-bhannat-scheme-earn-rs-5550-per-month-by-investing-once-paise/
