EPFO PF Rules : उपचार, शिक्षण, लग्नासाठी आता झटपट काढता येणार PF; EPFO ने बदलले नियम, जाणून घ्या संपूर्ण माहिती
EPFO PF Rules : कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी म्हणजेच PF खात्यात जमा असलेली रक्कम गरजेच्या वेळी काढणे आता अधिक सोपे होणार आहे. EPFO अर्थात कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने PF मधून अंशतः पैसे काढण्याच्या नियमांमध्ये महत्त्वाचे बदल केले आहेत. नव्या नियमानुसार, उपचार, शिक्षण, लग्न, घर खरेदी किंवा घराच्या दुरुस्तीसारख्या गरजांसाठी PF मधून पैसे काढण्याची प्रक्रिया पूर्वीपेक्षा सोपी करण्यात आली आहे.
नव्या नियमांनुसार, सदस्याला PF खात्यातील एकूण रकमेपैकी 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढता येणार आहे, तर उर्वरित 25 टक्के रक्कम PF खात्यात ठेवणे आवश्यक असेल. विशेष म्हणजे, PF मधून पैसे काढण्यासाठी आवश्यक असलेल्या वेगवेगळ्या श्रेणींची संख्या कमी करण्यात आली असून, त्या आता तीन मोठ्या श्रेणींमध्ये विभागण्यात आल्या आहेत.
EPFO ने PF काढण्याचे नियम का बदलले?
यापूर्वी PF मधून अंशतः रक्कम काढण्यासाठी तब्बल 13 वेगवेगळ्या श्रेणी होत्या. प्रत्येक कारणासाठी स्वतंत्र अटी, पात्रता आणि सदस्यत्वाचा कालावधी लागू होता. त्यामुळे अनेक कर्मचाऱ्यांना PF मधून पैसे काढताना विविध नियमांचा सामना करावा लागत होता.
Related News
नव्या व्यवस्थेत ही प्रक्रिया सुलभ करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. आता PF मधून पैसे काढण्याच्या कारणांचे तीन प्रमुख गट करण्यात आले आहेत. यामुळे कर्मचाऱ्यांना गरजेच्या वेळी आर्थिक मदत मिळवणे अधिक सोपे होण्याची शक्यता आहे.
नवीन नियम 29 जून 2026 रोजी अधिसूचित करण्यात आलेल्या EPF Scheme, 2026 चा भाग असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.
PF खात्यातील किती रक्कम काढता येणार?
नवीन नियमातील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे PF खात्यातील रक्कम काढण्याची मर्यादा. सदस्याला पात्र कारणांसाठी खात्यातील 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढता येईल. मात्र, PF खात्यात किमान 25 टक्के रक्कम शिल्लक ठेवावी लागेल.
या गणनेत कर्मचाऱ्याचे योगदान, कंपनीचे योगदान आणि त्यावर मिळालेले व्याज यांचा समावेश होतो.
उदाहरणार्थ, एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या PF खात्यात एकूण 1 लाख रुपये जमा असतील, तर त्यापैकी 75 हजार रुपयांपर्यंतची रक्कम काढता येऊ शकते. उर्वरित 25 हजार रुपये खात्यात ठेवणे आवश्यक असेल.
यामुळे अचानक आलेल्या आर्थिक अडचणीच्या काळात कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या PF बचतीचा अधिक प्रभावीपणे उपयोग करता येणार आहे.
PF काढण्यासाठी तीन प्रमुख श्रेणी
नवीन नियमांनुसार PF मधून अंशतः पैसे काढण्याची सुविधा तीन प्रमुख श्रेणींमध्ये विभागण्यात आली आहे. या श्रेणींमध्ये आवश्यकतेनुसार उपचार, शिक्षण, लग्न, घर आणि विशेष परिस्थितींचा समावेश करण्यात आला आहे.
1. उपचार, शिक्षण आणि लग्नासाठी PF काढता येणार
पहिल्या श्रेणीमध्ये कर्मचाऱ्यांच्या महत्त्वाच्या आणि तातडीच्या गरजांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामध्ये आजारपण, आरोग्य उपचार, शिक्षण आणि लग्न यांसाठी PF मधून अंशतः रक्कम काढता येणार आहे.
शिक्षणासाठी सदस्याला त्याच्या PF सदस्यत्वाच्या कालावधीत 10 वेळा रक्कम काढण्याची सुविधा उपलब्ध असेल. लग्नासाठी ही सुविधा 5 वेळा वापरता येईल.
आरोग्य उपचारांसाठी एका आर्थिक वर्षात जास्तीत जास्त 3 वेळा PF मधून रक्कम काढता येणार असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
यामुळे गंभीर आजारपण, वैद्यकीय खर्च, मुलांचे शिक्षण किंवा लग्नासारख्या मोठ्या खर्चाच्या वेळी PF बचतीचा उपयोग करणे अधिक सोपे होऊ शकते.
2. घर खरेदी किंवा दुरुस्तीसाठी PF ची मदत
दुसऱ्या श्रेणीमध्ये घराशी संबंधित गरजांचा समावेश करण्यात आला आहे. घर किंवा जमीन खरेदी, घर बांधणे, गृहकर्जाची परतफेड तसेच घराची दुरुस्ती यासाठी PF मधून पैसे काढण्याची सुविधा मिळू शकते.
या श्रेणीचा लाभ घेण्यासाठी किमान 12 महिने PF खात्यात योगदान जमा झालेले असणे आवश्यक असल्याचे दिलेल्या माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.
या श्रेणीमध्ये सदस्याला कमाल 5 वेळा रक्कम काढण्याची सुविधा असल्याचेही सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे स्वतःचे घर घेण्याचे किंवा विद्यमान घराची दुरुस्ती करण्याचे नियोजन करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना PF मधून आर्थिक मदत मिळू शकते.
3. विशेष परिस्थितीतही PF मधून पैसे काढता येणार
तिसऱ्या श्रेणीमध्ये विशेष किंवा अचानक उद्भवलेल्या आर्थिक परिस्थितींचा समावेश करण्यात आला आहे. एखाद्या कर्मचाऱ्याला अनपेक्षित खर्चाचा सामना करावा लागल्यास या श्रेणीचा उपयोग होऊ शकतो.
नोकरी सुटल्यास किंवा कर्मचारी नोकरीवरून कमी झाल्यास PF खात्यातील 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढण्याची सुविधा मिळू शकते. मात्र, उर्वरित 25 टक्के रक्कम खात्यात ठेवण्याची तरतूद आहे.
जर एखाद्या व्यक्तीला सलग एक वर्ष रोजगार मिळाला नाही, तर उर्वरित 25 टक्के रक्कमही काढता येऊ शकते, अशी माहिती देण्यात आली आहे.
12 महिन्यांच्या योगदानाचा नियम महत्त्वाचा
नव्या नियमांमध्ये किमान 12 महिने नोकरी किंवा PF मध्ये योगदान हा महत्त्वाचा निकष करण्यात आला आहे. त्यामुळे PF खात्यात योगदानाचा कालावधी पूर्ण करणाऱ्या सदस्यांना विविध गरजांसाठी रक्कम काढण्याचा मार्ग अधिक सोपा होऊ शकतो.
मात्र, कोणत्या कारणासाठी किती रक्कम काढता येईल, यासाठी संबंधित श्रेणीतील पात्रता आणि लागू अटी तपासणे महत्त्वाचे आहे.
कर्मचाऱ्यांना काय फायदा होणार?
नव्या नियमांचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे PF मधून पैसे काढण्याची प्रक्रिया तुलनेने सोपी होण्याची शक्यता आहे. पूर्वी वेगवेगळ्या कारणांसाठी स्वतंत्र नियम असल्याने कर्मचाऱ्यांना अनेक अटी समजून घ्याव्या लागत होत्या. आता तीन प्रमुख श्रेणींमुळे ही व्यवस्था अधिक सुलभ करण्यात आली आहे.
उपचार, शिक्षण, लग्न, घर आणि बेरोजगारीसारख्या परिस्थितीत PF मधील बचत कर्मचाऱ्यांसाठी महत्त्वाचा आर्थिक आधार ठरू शकते. मात्र, PF ही निवृत्तीसाठीची बचत असल्याने उपलब्ध रक्कम गरजेपुरतीच काढणे आर्थिकदृष्ट्या अधिक योग्य ठरू शकते.
EPFO PF Rules मधील नव्या बदलांमुळे कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या PF बचतीचा गरजेच्या वेळी अधिक सहजपणे उपयोग करता येण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढण्याची तरतूद, किमान 25 टक्के रक्कम खात्यात ठेवण्याचा नियम आणि 13 ऐवजी तीन प्रमुख श्रेणी अशी या बदलांची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत.
उपचार, शिक्षण, लग्न, घर खरेदी किंवा दुरुस्ती तसेच नोकरी गमावल्यास PF मधील बचत आर्थिक आधार देऊ शकते. मात्र, PF काढण्यापूर्वी EPFO कडील लागू पात्रता, अटी आणि अधिकृत नियम तपासणे आवश्यक आहे.
