सकाळी ब्रश न करता पाणी पिता? जाणून घ्या 7 धक्कादायक वैज्ञानिक तथ्ये; तोंडातील लाळ खरंच आरोग्यासाठी अमृत की घातक?
आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत अनेक लोक आपल्या आरोग्याबाबत जागरूक झाले आहेत. सकाळी उठल्यानंतर कोणती दिनचर्या पाळावी, कोणते पदार्थ खावेत, किती पाणी प्यावे आणि ब्रश करण्यापूर्वी पाणी पिणे योग्य आहे का, असे अनेक प्रश्न प्रत्येकाच्या मनात निर्माण होतात. विशेषतः सोशल मीडियावर सकाळच्या लाळेबाबत अनेक दावे केले जातात. काही लोक सकाळची लाळ शरीरासाठी अमृत असल्याचे सांगतात, तर काहींच्या मते ब्रश करण्यापूर्वी पाणी पिणे आरोग्यासाठी धोकादायक असते.
मात्र, वैद्यकीय संशोधन आणि तज्ज्ञांचे मत पाहिले तर वास्तव यापेक्षा वेगळे आहे. वैज्ञानिक अभ्यासानुसार, सकाळी ब्रश करण्यापूर्वी साधे किंवा कोमट पाणी पिणे बहुतेक निरोगी व्यक्तींसाठी सुरक्षित मानले जाते. तोंडातील बहुतांश जिवाणू पोटातील तीव्र आम्लामुळे नष्ट होतात. त्यामुळे केवळ लाळ गिळल्याने गंभीर आजार होतात, असा ठोस वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध नाही.
Related News
मटणानंतर दही खावे का? 7 वैज्ञानिक तथ्ये, आयुर्वेदाचा इशारा आणि सुरक्षित मॅरिनेशनचे नियम
3025 हिऱ्यांनी सजलेली ईशा अंबानींची आलिशान पर्स; तब्बल 17 कोटींची किंमत जाणून थक्क व्हाल
पावसाळ्यात माशांचा त्रास कायमचा कमी करण्यासाठी 7 प्रभावी आणि जबरदस्त उपाय;
पावसाळ्यात सांधेदुखी वाढली? 10 प्रभावी कारणे आणि शक्तिशाली उपाय जाणून घ्या | Monsoon Joint Pain Tips
7 प्रभावी उपाय! पावसाळ्यात डोळे कोरडे का पडतात? स्क्रीन टाइमचा धोकादायक परिणाम, ‘ड्राय आय’पासून असा करा बचाव
धक्कादायक! Old Monk अचानक बाजारातून गायब; 7 मोठी कारणं, अभिनेता विद्याधर जोशींच्या पोस्टनंतर रंगली चर्चा
बद्धकोष्ठतेवर रामबाण! फक्त 20 रुपयांत मिळणारी ही 3 पॉवरफुल फळे आतडी स्वच्छ ठेवून रोज सकाळी पोट साफ होण्यास करतात जबरदस्त मदत
दूधीचा ज्यूस बनवताना टाळा या 7 घातक चुका! डॉक्टर सरिता यांनी सांगितली योग्य रेसिपी आणि सुरक्षित टिप्स
वडापावला इंग्रजीत काय म्हणतात? 7 रंजक गोष्टी जाणून घ्या
शाकाहारींसाठी व्हिटॅमिन B12 वाढवण्याचा प्रभावी उपाय ; फक्त 1 चमचा ‘हा’ सुपरफूड ठरू शकतो वरदान!
मोठा खुलासा! 35 वर्षीय क्रिती सेनॉनने 30 व्या वर्षीच एग फ्रीझिंग का केले? जाणून घ्या 7 महत्त्वाची कारणे
1RK ते 2BHK: तृप्ती अक्कलवारचा भावनिक खुलासा; सिद्धार्थ जाधवच्या यशामागची 7 प्रेरणादायी रहस्ये
सकाळच्या लाळेबद्दल गैरसमज का आहेत?
रात्रभर झोपल्यानंतर तोंड कोरडे पडते. लाळेचे प्रमाण कमी झाल्यामुळे काही प्रमाणात बॅक्टेरियांची वाढ होते. त्यामुळे सकाळी दुर्गंधी येते. याच कारणामुळे अनेकांना वाटते की तोंडातील सर्व बॅक्टेरिया हानिकारक आहेत. परंतु, मानवी तोंडात लाखो सूक्ष्मजीव असतात आणि त्यापैकी अनेक शरीरासाठी उपयुक्त असतात.
तज्ज्ञांच्या मते, शरीरातील सूक्ष्मजीवांचे संतुलन राखणे आवश्यक असते. हे सूक्ष्मजीव तोंडाचे आरोग्य जपण्यास मदत करतात. त्यामुळे सकाळी थोडी लाळ पोटात गेल्याने बहुतांश निरोगी व्यक्तींना कोणतीही समस्या निर्माण होत नाही.
सकाळची लाळ नेमकी कशी तयार होते?
लाळ ही फक्त पाणी नसते. त्यामध्ये अनेक जैविक घटक, एन्झाइम्स, प्रथिने, प्रतिकारशक्ती वाढवणारे घटक आणि खनिजे असतात. दिवसभर लाळ सतत तयार होत असते; मात्र रात्री झोपेत तिचे प्रमाण कमी होते. त्यामुळे सकाळची लाळ अधिक दाट स्वरूपाची असते.
याच लाळेमध्ये पचनक्रियेला मदत करणारे एन्झाइम्स आणि नैसर्गिक अँटीबॅक्टेरियल घटक असतात.
सकाळच्या लाळेमधील महत्त्वाचे घटक
लायसोझाइम (Lysozyme)
हा नैसर्गिक अँटीबॅक्टेरियल एन्झाइम असून काही प्रकारच्या जिवाणूंना निष्क्रिय करण्यास मदत करतो.
अमायलेज (Amylase)
अन्नातील कर्बोदकांचे पचन तोंडापासूनच सुरू करणारा महत्त्वाचा एन्झाइम आहे.
इम्युनोग्लोब्युलिन A (IgA)
हा प्रतिकारशक्तीशी संबंधित घटक असून तोंडातील संसर्गाविरुद्ध संरक्षण करण्यास मदत करतो.
खनिजे
कॅल्शियम, फॉस्फेट, पोटॅशियम आणि सोडियमसारखी खनिजे दातांच्या संरक्षणात भूमिका बजावतात.
सकाळी ब्रशपूर्वी पाणी पिण्याचे संभाव्य फायदे
1. शरीराला हायड्रेशन मिळते
रात्रभर पाणी न घेतल्यामुळे शरीरात सौम्य निर्जलीकरण होऊ शकते. सकाळी पाणी प्यायल्याने शरीर पुन्हा हायड्रेट होते.
2. पचनक्रिया सक्रिय होण्यास मदत
रिकाम्या पोटी पाणी घेतल्यामुळे आतड्यांच्या हालचाली सुरू होण्यास मदत मिळू शकते.
3. बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होऊ शकतो
सकाळी नियमित पाणी पिण्याची सवय असल्यास काही व्यक्तींमध्ये शौचास मदत होऊ शकते.
4. शरीरातील द्रव संतुलन राखण्यास मदत
योग्य प्रमाणात पाणी घेतल्याने रक्ताभिसरण, मूत्रपिंडांचे कार्य आणि शरीरातील विविध प्रक्रिया सुरळीत चालतात.
5. दिवसाची चांगली सुरुवात
सकाळी पाणी पिण्याची सवय एकूण आरोग्यदायी दिनचर्येचा भाग ठरू शकते.
मेटाबॉलिझम वाढतो का?
काही अभ्यासांमध्ये पाणी पिल्यानंतर काही काळासाठी ऊर्जा खर्चामध्ये किंचित वाढ दिसून आली आहे. मात्र “24 ते 30 टक्के कायमस्वरूपी मेटाबॉलिझम वाढतो” असा दावा सर्वांसाठी निश्चित मानता येत नाही. त्यामुळे वजन कमी करण्यासाठी केवळ पाण्यावर अवलंबून राहणे योग्य नाही. संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम अधिक महत्त्वाचा आहे.
सकाळची लाळ ॲसिडिटी कमी करते का?
लाळेमुळे तोंडातील आम्लता कमी होण्यास मदत होते. मात्र पोटातील ॲसिडिटीवर तिचा प्रभाव मर्यादित असतो. ज्यांना वारंवार ॲसिडिटीचा त्रास होत असेल त्यांनी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
त्वचेवर चमक येते का?
शरीर योग्य प्रमाणात हायड्रेट राहिल्यास त्वचा निरोगी दिसण्यास मदत होते. मात्र केवळ सकाळी पाणी पिल्याने पिंपल्स पूर्णपणे नष्ट होतात किंवा त्वचा चमकदार होते, असे ठामपणे म्हणता येत नाही.
सकाळी किती पाणी प्यावे?
तज्ज्ञांच्या मते,
- १ ते २ ग्लास साधे किंवा कोमट पाणी पुरेसे असते.
- पाणी हळूहळू प्यावे.
- एकदम मोठ्या प्रमाणात पाणी पिणे टाळावे.
- दिवसभर पुरेसे पाणी पिण्यावर भर द्यावा.
आधी पाणी की आधी ब्रश?
बहुतांश निरोगी व्यक्तींनी सकाळी उठल्यानंतर पाणी पिणे सुरक्षित मानले जाते. त्यानंतर नियमितपणे दात घासणे, जीभ स्वच्छ करणे आणि तोंडाची स्वच्छता राखणे आवश्यक आहे.
कोणत्या लोकांनी काळजी घ्यावी?
खालील परिस्थितीत डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
- गंभीर हिरड्यांचे आजार
- तोंडातील संसर्ग
- तोंडातून रक्त येणे
- वारंवार अल्सर
- गंभीर दातांचे आजार
- प्रतिकारशक्ती कमी असलेले रुग्ण
सकाळची आरोग्यदायी दिनचर्या
- उठल्यानंतर शांतपणे बसा.
- १ ते २ ग्लास साधे किंवा कोमट पाणी प्या.
- काही मिनिटांनी ब्रश करा.
- जीभ स्वच्छ करा.
- हलका व्यायाम किंवा योग करा.
- पौष्टिक नाश्ता घ्या.
- दिवसभर पुरेसे पाणी प्या.
कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?
- उठल्या उठल्या सॉफ्ट ड्रिंक पिणे
- जास्त साखर असलेले पेय
- सतत गोड चहा
- रिकाम्या पोटी जंक फूड
- तोंडाची स्वच्छता दुर्लक्षित करणे
सकाळी ब्रश करण्यापूर्वी पाणी पिणे हे बहुतांश निरोगी व्यक्तींसाठी सुरक्षित मानले जाते. तोंडातील सर्व बॅक्टेरिया घातक असतात, हा समज चुकीचा आहे. पोटातील आम्ल बहुतांश जिवाणूंना निष्क्रिय करते. मात्र याचा अर्थ ब्रश करण्याची गरज नाही, असे अजिबात नाही. नियमित ब्रश करणे, जीभ स्वच्छ ठेवणे, संतुलित आहार घेणे आणि पुरेसे पाणी पिणे हीच चांगल्या आरोग्याची गुरुकिल्ली आहे. कोणताही आरोग्यविषयक सल्ला पाळण्यापूर्वी आपल्या वैयक्तिक आरोग्यस्थितीनुसार डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अधिक योग्य ठरते.
