पावसाळ्यात डोळे कोरडे पडण्यामागील कारणे कोणती? स्क्रीन टाइम, एसीचा वापर आणि बदललेली जीवनशैली ‘ड्राय आय’चा धोका कसा वाढवते? जाणून घ्या तज्ज्ञांनी सांगितलेले 7 प्रभावी उपाय.
7 प्रभावी उपाय! पावसाळ्यात डोळे कोरडे का पडतात? स्क्रीन टाइमचा धोकादायक परिणाम, ‘ड्राय आय’पासून असा करा बचाव
मुंबई : पावसाळा सुरू झाला की उष्णतेपासून दिलासा मिळतो, वातावरणातील धूळ आणि प्रदूषण कमी होते तसेच हवेत आर्द्रता वाढते. त्यामुळे या ऋतूमध्ये डोळ्यांच्या कोरडेपणाची समस्या कमी होईल, असा अनेकांचा समज असतो. मात्र नेत्रतज्ज्ञांच्या मते वास्तव चित्र याच्या उलट आहे. पावसाळ्यात ‘ड्राय आय सिंड्रोम’ म्हणजेच डोळे कोरडे पडण्याच्या तक्रारी मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसतात. विशेष म्हणजे या समस्येमागे केवळ हवामान नसून बदललेली जीवनशैली, वाढलेला स्क्रीन टाइम आणि एअर कंडिशनरचा अतिवापर ही प्रमुख कारणे आहेत.
आजच्या डिजिटल युगात काम, शिक्षण आणि मनोरंजन या तिन्ही गोष्टींसाठी मोबाईल, लॅपटॉप, टॅबलेट आणि टीव्हीचा वापर मोठ्या प्रमाणात केला जातो. पावसाळ्यात बाहेर जाणे कमी झाल्याने हा स्क्रीन टाइम आणखी वाढतो. त्यामुळे डोळ्यांवर ताण येतो आणि ड्राय आयचा धोका अधिक वाढतो.
Related News
पावसाळ्यात सांधेदुखी वाढली? 10 प्रभावी कारणे आणि शक्तिशाली उपाय जाणून घ्या | Monsoon Joint Pain Tips
धक्कादायक! Old Monk अचानक बाजारातून गायब; 7 मोठी कारणं, अभिनेता विद्याधर जोशींच्या पोस्टनंतर रंगली चर्चा
3 मोठे निर्णय! अरबाज शेखच्या वडिलांच्या उपचारासाठी एकनाथ शिंदेंचा हस्तक्षेप, सोलापूरच्या रुग्णालयाचा मोठा पुढाकार
स्टेज 4 कॅन्सरवर धाडसी लढा! 69 वर्षीय नफिसा अलींच्या जिद्दीच्या 5 प्रेरणादायी गोष्टी, केमोथेरपीदरम्यानही पूर्ण केलं शूटिंग
दूधीचा ज्यूस बनवताना टाळा या 7 घातक चुका! डॉक्टर सरिता यांनी सांगितली योग्य रेसिपी आणि सुरक्षित टिप्स
7 कडक नियम! तुकाराम मुंढेंचा दूध भेसळ माफियांवर मोठा दणका; बड्या कंपन्यांची चौकशी सुरू
वडापावला इंग्रजीत काय म्हणतात? 7 रंजक गोष्टी जाणून घ्या
डम्पिंग ग्राऊंडवरील खराब भाज्यांची बाजारात विक्री ? नगरसेवकांनी अडवल्या 2गाड्या
दुःखद धक्का! 51 वर्षीय ज्युनिअर आर्टिस्ट संजीब सिंग यांचे शूटिंगनंतर हृदयविकाराने निधन
फ्रीजरमध्ये ठेवूनही मृतदेह कुजला? सरकारी रुग्णालयातील 1 मोठी निष्काळजीपणा; यवतमाळ हादरले!
3 किलोमीटर चिखलातून बैलगाडीतून वडिलांना रुग्णालयात! लेकाची जीवाची धडपड; प्रशासनाचा धक्कादायक निष्काळजीपणा उघड
शाकाहारींसाठी व्हिटॅमिन B12 वाढवण्याचा प्रभावी उपाय ; फक्त 1 चमचा ‘हा’ सुपरफूड ठरू शकतो वरदान!
पावसाळ्यात ड्राय आयची समस्या का वाढते?
पावसाळ्यात मुसळधार पाऊस, वाहतुकीतील अडथळे आणि घराबाहेर पडण्यातील अडचणी यामुळे अनेकजण वर्क फ्रॉम होम करतात. विद्यार्थ्यांचाही ऑनलाइन अभ्यास किंवा मोबाईलवरील वेळ वाढतो. त्याचबरोबर अनेकजण चित्रपट, वेब सिरीज किंवा सोशल मीडियावर तासन्तास वेळ घालवतात.
स्क्रीनकडे सतत एकटक पाहताना पापण्या लवण्याचे प्रमाण नैसर्गिकरित्या कमी होते. सामान्यतः माणूस एका मिनिटात 15 ते 20 वेळा पापण्या लवतो. मात्र स्क्रीनसमोर बसल्यावर हे प्रमाण 5 ते 7 वेळांपर्यंत कमी होऊ शकते. त्यामुळे डोळ्यांवरील अश्रूंचा थर लवकर सुकतो आणि डोळे कोरडे पडतात.
एसीचा वापरही ठरतो कारण
पावसाळ्यात अनेक घरांमध्ये खिडक्या बंद ठेवून एसी सुरू ठेवला जातो. एसीमधून येणारी कोरडी हवा डोळ्यांतील ओलावा कमी करते. पंख्याची थेट हवा देखील अश्रू लवकर आटवते. त्यामुळे दिवसभर एसीमध्ये बसणाऱ्या व्यक्तींना ड्राय आयचा त्रास अधिक जाणवतो.
मुलांमध्येही वाढतो धोका
पावसाळ्यात बाहेर खेळण्याचा वेळ कमी होतो. त्यामुळे लहान मुले मोबाईल गेम्स, टीव्ही, टॅबलेट किंवा ऑनलाइन व्हिडिओ पाहण्यात अधिक वेळ घालवतात. यामुळे त्यांचाही स्क्रीन टाइम वाढतो आणि डोळ्यांवर ताण येतो. पावसाळ्यात अॅलर्जीचे प्रमाण वाढल्यास ड्राय आयची लक्षणे आणखी गंभीर होऊ शकतात.
ड्राय आयची प्रमुख लक्षणे
डोळे कोरडे पडल्यास पुढील लक्षणे दिसू शकतात.
- डोळ्यांमध्ये जळजळ होणे
- खाज येणे
- लालसरपणा
- डोळे सतत थकणे
- धूसर दिसणे
- डोळ्यांत वाळू गेल्यासारखे वाटणे
- प्रकाशाची संवेदनशीलता वाढणे
- डोळ्यांत सूज येणे
- सतत पाणी येणे (रिफ्लेक्स टीअरिंग)
यापैकी कोणतेही लक्षण वारंवार जाणवत असल्यास स्वतःहून औषधे न घेता नेत्रतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
स्क्रीन टाइमचा डोळ्यांवर होणारा परिणाम
मोबाईल किंवा लॅपटॉपकडे सतत पाहिल्यामुळे डोळ्यांवरील स्नायूंवर ताण येतो. यामुळे डोळे थकतात, डोकेदुखी होऊ शकते आणि लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येते. दीर्घकाळ दुर्लक्ष केल्यास ड्राय आयची समस्या गंभीर स्वरूप धारण करू शकते.
20-20-20 नियम का महत्त्वाचा?
डोळ्यांचे संरक्षण करण्यासाठी नेत्रतज्ज्ञ 20-20-20 नियम पाळण्याचा सल्ला देतात.
- प्रत्येक 20 मिनिटांनी स्क्रीनवरून नजर हटवा.
- 20 फूट दूर असलेल्या वस्तूकडे पाहा.
- किमान 20 सेकंद तसेच पाहत राहा.
हा नियम डोळ्यांवरील ताण कमी करण्यास आणि पापण्या नैसर्गिकरित्या लवण्यास मदत करतो.
पावसाळ्यात डोळ्यांची काळजी घेण्यासाठी 7 प्रभावी उपाय
1. स्क्रीन टाइम मर्यादित ठेवा
कामाशिवाय मोबाईल किंवा टीव्हीसमोर बसण्याचा वेळ कमी करा. शक्य असल्यास दर तासाला काही मिनिटांचा ब्रेक घ्या.
2. वारंवार पापण्या लवा
स्क्रीन वापरताना जाणीवपूर्वक पापण्या लवण्याची सवय लावा. त्यामुळे डोळ्यांवरील अश्रूंचा थर टिकून राहतो.
3. 20-20-20 नियम पाळा
डिजिटल स्क्रीन वापरणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीसाठी हा सर्वात प्रभावी उपाय मानला जातो.
4. स्क्रीनची योग्य उंची ठेवा
लॅपटॉप किंवा मॉनिटर डोळ्यांच्या पातळीपेक्षा किंचित खाली ठेवा. त्यामुळे डोळे कमी उघडे राहतात आणि अश्रू लवकर सुकत नाहीत.
5. एसीच्या थेट हवेत बसू नका
एसी किंवा पंख्याची हवा थेट डोळ्यांवर लागू देऊ नका.
6. भरपूर पाणी प्या
शरीरात पाण्याची कमतरता असल्यास डोळ्यांचा कोरडेपणा वाढू शकतो. त्यामुळे दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे आवश्यक आहे.
7. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने आय ड्रॉप्स वापरा
कृत्रिम अश्रू (Lubricating Eye Drops) डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वापरल्यास डोळ्यांना ओलावा मिळतो आणि आराम मिळू शकतो.
कोणत्या व्यक्तींनी अधिक काळजी घ्यावी?
- दिवसभर संगणकावर काम करणारे कर्मचारी
- विद्यार्थी
- ऑनलाइन वर्ग घेणारे शिक्षक
- मोबाईलचा जास्त वापर करणारे
- एसी ऑफिसमध्ये काम करणारे
- ज्येष्ठ नागरिक
- कॉन्टॅक्ट लेन्स वापरणारे
घरगुती काळजीही महत्त्वाची
डोळे स्वच्छ पाण्याने धुणे, स्वच्छ टॉवेल वापरणे, डोळे चोळणे टाळणे आणि संतुलित आहार घेणे या छोट्या सवयी देखील डोळ्यांचे आरोग्य चांगले ठेवण्यास मदत करतात. हिरव्या पालेभाज्या, गाजर, अक्रोड, जवस, मासे आणि व्हिटॅमिन ए व ओमेगा-3 युक्त पदार्थांचा आहारात समावेश करणे फायदेशीर ठरू शकते.
पावसाळ्यात डोळ्यांच्या समस्या वाढण्यामागे केवळ हवामान कारणीभूत नसते, तर बदललेली जीवनशैली, वाढलेला स्क्रीन टाइम, एसीचा वापर आणि घरात अधिक वेळ राहणे ही प्रमुख कारणे असतात. त्यामुळे डिजिटल उपकरणांचा वापर मर्यादित ठेवणे, नियमित विश्रांती घेणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि डोळ्यांची योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे. डोळ्यांमध्ये सतत जळजळ, लालसरपणा किंवा धूसर दिसण्याची समस्या असल्यास विलंब न करता नेत्रतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. योग्य काळजी घेतल्यास पावसाळ्यातही डोळे निरोगी, सुरक्षित आणि आरामदायी राहू शकतात.
