दररोज फक्त 5 मिनिटे मलासन केल्यास पचनसंस्था सुधारते, बद्धकोष्ठता कमी होऊ शकते आणि पाठ व कंबरदुखीपासून नैसर्गिक आराम मिळू शकतो, असा योग व आरोग्यतज्ज्ञांचा दावा.
प्रस्तावना: बैठ्या जीवनशैलीमुळे वाढत्या समस्या
आजच्या डिजिटल युगात बहुतेक लोकांचे जीवन बसून काम करण्यावर आधारित झाले आहे. ऑफिसमध्ये तासन्तास संगणकासमोर बसणे, कमी शारीरिक हालचाल आणि अनियमित आहार यामुळे बद्धकोष्ठता, गॅस, अपचन, पाठदुखी आणि कंबरदुखी या समस्या मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसत आहेत.
या पार्श्वभूमीवर योगशास्त्रातील एक साधे पण प्रभावी आसन म्हणून मलासन (Garland Pose / Deep Squat) याकडे आरोग्यतज्ज्ञांचे लक्ष वेधले जात आहे.
Related News
मेडिकलमध्ये आता थेट कफ सिरप मिळणार नाही; आरोग्य मंत्रालयाचा 1 नवा आदेश
सकाळी की रात्री? आंघोळीची योग्य वेळ कोणती? 7 वैज्ञानिक फायदे जाणून घ्या
गरम पाण्याचे 7 जबरदस्त फायदे: आश्चर्यकारक आरोग्य रहस्य आणि तारुण्य टिकवण्याचा उपाय
5 धक्कादायक चुका वाढवतात ॲसिडिटी! फक्त अन्न नव्हे तर बसण्याची ही सवयही ठरू शकते धोकादायक
वजनच नाही, शरीरातील लपलेली सूजही ठरू शकते मधुमेह आणि हृदयविकाराचे कारण
101 किलोवरून 65 किलोपर्यंतचा थक्क करणारा प्रवास! तरुणीने 7 महिन्यांत घटवले 36 किलो वजन
World Food Safety Day 2026 : अन्नसुरक्षेबाबतचे 10 मोठे गैरसमज आणि त्यामागील सत्य
कॅन्सरचा धोका वाढवतो का कॉर्टिसॉल? जाणून घ्या 7 धोकादायक लक्षणं आणि प्रभावी उपाय
Soy Milk बद्दलच्या 5 आश्चर्यकारक गोष्टी; जाणून घ्या त्याचा रंजक इतिहास
मलासन म्हणजे काय?
‘Malasana’ हा संस्कृत शब्द आहे:
- मल = शरीरातील टाकाऊ पदार्थ
- आसन = शरीराची विशिष्ट स्थिती
म्हणजेच, शरीरातील टाकाऊ पदार्थ सहज बाहेर टाकण्यास मदत करणारी नैसर्गिक बसण्याची स्थिती म्हणजे मलासन.पाश्चात्त्य विज्ञानात याला Deep Squat Position असेही म्हटले जाते.
पचनसंस्थेवर होणारा वैज्ञानिक परिणाम
तज्ज्ञांच्या मते मलासनाचा थेट परिणाम शरीरातील पचनसंस्था आणि आतड्यांच्या हालचालींवर (Peristalsis) होतो.
1. आतड्यांची हालचाल सुधारते
Malasana करताना पोटावर सौम्य दाब निर्माण होतो, ज्यामुळे आतड्यांची नैसर्गिक हालचाल वाढते.
2. बद्धकोष्ठता कमी होऊ शकते
शरीरातील मल बाहेर टाकण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ होते.
3. गॅस आणि अपचनात दिलासा
पचनक्रिया सुधारल्यामुळे गॅस, अॅसिडिटी आणि पोटफुगी कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
स्नायू व जैवयांत्रिक परिणाम
Malasana करताना शरीरातील काही महत्त्वाचे स्नायू सक्रिय होतात.
प्युबोरेक्टालिस स्नायू सैल होतो
हा स्नायू मलाशयाभोवती असतो. उकिडवे बसल्यावर तो सैल होतो आणि मल विसर्जन सुलभ होते.
पाठीच्या मणक्याला आराम
दीर्घकाळ बसल्यामुळे ताणले गेलेले कंबरेचे स्नायू रिलॅक्स होतात.
खालच्या शरीराची ताकद वाढते
नितंब, मांडी, गुडघे आणि घोटे अधिक लवचिक होतात.
कंबर व पाठदुखीसाठी फायदे
योगतज्ज्ञांच्या निरीक्षणानुसार:
- पाठीच्या मणक्यावरचा ताण कमी होतो
- डिस्कवरचा दाब हलका होतो
- शरीराची बसण्याची स्थिती सुधारते
- दीर्घकाळ बसल्यामुळे होणारा कडकपणा कमी होतो
यामुळे कंबरदुखी व पाठदुखीमध्ये नैसर्गिक आराम मिळू शकतो.
हिप ओपनिंग आणि शरीर संतुलन
मलासन हे एक प्रभावी Hip Opening Pose मानले जाते.
फायदे:
- नितंबांची हालचाल सुधारते
- मांड्यांचे स्नायू लवचिक होतात
- शरीराचा तोल सुधारतो
- गुडघ्यांची ताकद वाढते
मलासन करण्याची योग्य पद्धत (Step-by-Step)
🟢 1. सुरुवातीची स्थिती
पाय खांद्याच्या रुंदीपेक्षा थोडे जास्त अंतरावर ठेवा.
🟢 2. खाली बसणे
हळूहळू गुडघे वाकवत शरीर खाली आणा.
🟢 3. हातांची स्थिती
हात छातीसमोर नमस्कार मुद्रेत ठेवा.
🟢 4. कोपरांचा उपयोग
कोपरांनी गुडघ्यांना हलके बाहेर ढकलावे.
🟢 5. श्वसन
दीर्घ, संथ श्वास घ्या आणि सोडा.
किती वेळ करावे?
- सुरुवात: 20–30 सेकंद
- नियमित सराव: 2–5 मिनिटे
- दिवसातून 1–2 वेळा केल्यास अधिक फायदा
कोणी मलासन टाळावे?
खालील व्यक्तींनी काळजी घ्यावी किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा:
- तीव्र गुडघेदुखी असलेले रुग्ण
- हिप जॉइंट समस्या
- घोट्याला इजा
- अलीकडील फ्रॅक्चर
- तीव्र डिस्क प्रोलॅप्स
- संतुलन समस्या असलेले व्यक्ती
आरोग्यतज्ज्ञांचे मत
आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते मलासन हे “नैसर्गिक स्क्वॉट” आहे जे मानवी शरीराच्या मूळ हालचालीशी सुसंगत आहे. आधुनिक बसण्याच्या पद्धतींमुळे शरीराची नैसर्गिक रचना बिघडते, तर मलासन ती पुन्हा संतुलित करण्यास मदत करू शकते.
मलासन हे कोणतेही महागडे उपकरण, औषध किंवा उपचार न वापरता करता येणारे साधे योगासन आहे. रोज फक्त काही मिनिटे याचा सराव केल्यास पचनसंस्था सक्रिय राहू शकते, बद्धकोष्ठता कमी होऊ शकते आणि पाठीच्या आरोग्याला नैसर्गिक आधार मिळू शकतो.तथापि, हे आसन सर्वांसाठी योग्य असेलच असे नाही. त्यामुळे सुरुवात हळूहळू आणि योग्य मार्गदर्शनाखाली करणे गरजेचे आहे.
मलासन हे एक अत्यंत साधे, नैसर्गिक आणि प्रभावी योगासन मानले जाते. कोणतेही महागडे उपकरण, औषध किंवा विशेष उपचार न वापरता हे आसन सहज करता येते. दैनंदिन जीवनात फक्त काही मिनिटे मलासनाचा सराव केल्यास शरीराच्या पचनसंस्थेला नैसर्गिक चालना मिळू शकते. यामुळे आतड्यांची हालचाल सुधारण्यास मदत होऊ शकते, तसेच बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होण्याची शक्यता असते. अनेक अभ्यास आणि योगतज्ज्ञांच्या निरीक्षणानुसार हे आसन शरीरातील टाकाऊ पदार्थ बाहेर टाकण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ करू शकते.
याशिवाय मलासनाचा परिणाम केवळ पचनसंस्थेपुरता मर्यादित राहत नाही, तर तो पाठीचा कणा, कंबर आणि खालच्या शरीरावरही सकारात्मक प्रभाव टाकू शकतो. नियमित सरावामुळे स्नायूंमध्ये लवचिकता वाढते आणि शरीराची बसण्याची व उभे राहण्याची स्थिती सुधारण्यास मदत होते. त्यामुळे पाठ व कंबरदुखीपासून काही प्रमाणात आराम मिळू शकतो.
तथापि, हे लक्षात ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे की मलासन सर्वांसाठी योग्य असेलच असे नाही. गुडघ्यांचे, घोट्यांचे किंवा हिप जॉइंटचे गंभीर आजार असलेल्या व्यक्तींनी हे आसन टाळावे किंवा तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच करावे. कोणतेही योगासन सुरू करण्यापूर्वी हळूहळू सुरुवात करणे आणि शरीराची क्षमता लक्षात घेणे नेहमीच सुरक्षित ठरते.
read also : https://ajinkyabharat.com/shocking-death-of-1-new-born-child-in-kdmc-hospital-innocent-person/
