उन्हाळ्याची तीव्रता दिवसेंदिवस वाढत असून प्रखर सूर्यप्रकाश, उष्ण वारे आणि वाढते तापमान यामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होताना दिसत आहे. विशेषतः दुपारच्या वेळेत बाहेर पडणाऱ्या लोकांना डिहायड्रेशन, थकवा, अशक्तपणा, चक्कर येणे, डोकेदुखी आणि उष्माघाताचा धोका अधिक जाणवत आहे. शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी झाल्यास शरीराची ऊर्जा झपाट्याने घटते आणि अनेक आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे उन्हाळ्यात शरीर हायड्रेट ठेवणे अत्यंत गरजेचे ठरते.
आयुर्वेदानुसार उन्हाळ्याच्या दिवसांत शरीरातील ‘पित्त दोष’ वाढतो. पित्त वाढल्याने अंगात उष्णता वाढणे, पोटात जळजळ होणे, थकवा येणे आणि चिडचिड वाढणे यांसारख्या समस्या निर्माण होतात. त्यामुळे या काळात शरीराला थंडावा देणारे, पचन सुधारवणारे आणि नैसर्गिकरीत्या शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सची भरपाई करणारे पदार्थ आणि पेये आहारात समाविष्ट करण्याचा सल्ला तज्ज्ञ देतात.
सत्तू सरबत : नैसर्गिक एनर्जी ड्रिंक
आयुर्वेद तज्ज्ञांच्या मते, सत्तू सरबत हे उन्हाळ्यासाठी सर्वात प्रभावी नैसर्गिक एनर्जी ड्रिंक मानले जाते. भाजलेल्या हरभऱ्यापासून तयार होणारे सत्तू प्रथिने, फायबर आणि खनिजांनी समृद्ध असते. सत्तूमध्ये थंड पाणी, लिंबूरस आणि काळे मीठ मिसळून तयार केलेले सरबत शरीरातील पाण्याची कमतरता भरून काढते आणि दीर्घकाळ ऊर्जा टिकवून ठेवते.
Related News
Watermelon Death Case: 15 वर्षीय मुलाचा दुर्दैवी मृत्यू, कलिंगड खाल्ल्यानंतर 3 मुलांची प्रकृती बिघडली; डॉक्टरांचा धक्कादायक इशारा
Nail Polish चे 7 धोकादायक साइड इफेक्ट्स; ‘Toxic Trio’ मुळे मज्जासंस्था आणि हार्मोन्सवर गंभीर परिणाम!
रोज 2 आठवडे Green Tea पिल्यास शरीरात होतात ‘हे’ मोठे बदल; जाणून घ्या फायदे
अकाली वृद्धत्व आणि केस गळतीमागचं खरे सत्य जाणून घ्या!”
उन्हाळ्यात Mango Cocktails ची क्रेझ; घरच्या घरी बनवा भन्नाट ड्रिंक्स
हे पेय शरीरातील अतिरिक्त उष्णता कमी करण्यास मदत करते. तसेच पचनक्रिया सुधारते आणि उन्हामुळे होणारा थकवाही कमी करते. ग्रामीण भागात आजही सत्तू सरबत हे पारंपरिक उन्हाळी पेय म्हणून लोकप्रिय आहे.
ताक : पोटासाठी अमृत
उन्हाळ्यात ताक किंवा छास हे शरीरासाठी अत्यंत फायदेशीर मानले जाते. दही, पाणी आणि भाजलेल्या जिऱ्यापासून तयार होणारे ताक पोट शांत ठेवण्यास मदत करते. हे पेय शरीराला थंडावा देते आणि पचन सुधारते.
ताकामध्ये नैसर्गिक प्रोबायोटिक्स असतात, जे आतड्यांचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करतात. उन्हाळ्यात तेलकट किंवा मसालेदार पदार्थ खाल्ल्यानंतर ताक प्यायल्यास पोटातील जळजळ कमी होण्यास मदत होते.
नारळपाणी : इलेक्ट्रोलाइट्सचा नैसर्गिक स्रोत
नारळपाणी हे उन्हाळ्यातील सर्वात सुरक्षित आणि आरोग्यदायी पेय मानले जाते. त्यामध्ये पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि सोडियमसारखे आवश्यक इलेक्ट्रोलाइट्स मोठ्या प्रमाणात असतात. हे शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखण्यास मदत करते.
आयुर्वेदामध्ये नारळपाणी ‘सात्त्विक’ आणि शरीराला थंडावा देणारे पेय मानले जाते. उष्माघात, स्नायूंमध्ये गोळे येणे आणि थकवा कमी करण्यासाठी नारळपाणी उपयुक्त ठरते. उन्हाळ्यात व्यायामानंतर किंवा बाहेरून आल्यानंतर नारळपाणी पिणे शरीरासाठी फायदेशीर ठरते.
ऊसाचा रस : त्वरित ऊर्जा देणारे पेय
ऊसाचा रस हा नैसर्गिक ऊर्जा वाढवणारा उत्तम पर्याय मानला जातो. त्यातील नैसर्गिक साखर शरीराला त्वरित ऊर्जा देते. घामामुळे शरीरातून कमी झालेली शक्ती पुन्हा मिळवण्यासाठी ऊसाचा रस उपयुक्त ठरतो.
तज्ज्ञांच्या मते, ऊसाचा रस यकृताचे कार्य सुधारण्यास मदत करतो. तसेच शरीरातील विषारी द्रव्ये बाहेर टाकण्यासही सहाय्य करतो. मात्र स्वच्छ आणि सुरक्षित ठिकाणाहूनच ऊसाचा रस घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
फळांचे रस आणि लिंबूपाणीही फायदेशीर
कलिंगड, काकडी, द्राक्षे आणि संत्र्यासारख्या फळांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे उन्हाळ्यात या फळांचा आहारात समावेश केल्यास शरीर हायड्रेट राहण्यास मदत होते. लिंबूपाणी हेही शरीरातील ऊर्जा टिकवून ठेवणारे आणि पचन सुधारवणारे उत्तम पेय मानले जाते.
विशेषतः मीठ आणि साखर घालून तयार केलेले लिंबूपाणी शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सची भरपाई करते आणि थकवा कमी करण्यास मदत करते.
कॅफिनयुक्त पेये टाळण्याचा सल्ला
उन्हाळ्यात अनेकजण जास्त प्रमाणात थंड पेय, कोल्ड ड्रिंक्स, चहा किंवा कॉफी घेतात. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, कॅफिनयुक्त पेयांमुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण अधिक कमी होऊ शकते. त्यामुळे डिहायड्रेशनचा धोका वाढतो.
याउलट नैसर्गिक पेये शरीराला अधिक काळ ताजेतवाने ठेवतात. आयुर्वेदामध्ये अतिथंड पेये टाळण्याचा आणि हळूहळू पाणी पिण्याचा सल्ला दिला जातो.
डिहायड्रेशनची ही लक्षणे दुर्लक्षित करू नका
उन्हाळ्यात खालील लक्षणे दिसल्यास शरीराला त्वरित द्रवपदार्थांची गरज असू शकते :
- सतत तहान लागणे
- कोरडे ओठ
- चक्कर येणे
- अशक्तपणा जाणवणे
- गडद रंगाची लघवी
- डोकेदुखी
- अंगात उष्णता वाढणे
अशा वेळी त्वरित पाणी, नारळपाणी, ताक किंवा इलेक्ट्रोलाइटयुक्त नैसर्गिक पेये घेणे गरजेचे ठरते.
आयुर्वेदिक पेये का ठरतात अधिक सुरक्षित?
तज्ज्ञांच्या मते, कृत्रिम एनर्जी ड्रिंक्समध्ये साखर आणि रसायनांचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे त्यांचे दुष्परिणाम होऊ शकतात. याउलट पारंपरिक आयुर्वेदिक पेये नैसर्गिक घटकांपासून तयार होत असल्याने ती शरीरासाठी अधिक सुरक्षित आणि आरोग्यदायी मानली जातात.
विशेषतः बाहेर काम करणारे कर्मचारी, शेतकरी, व्यायाम करणारे युवक, वृद्ध व्यक्ती आणि लहान मुलांनी उन्हाळ्यात अशा पेयांचा नियमित वापर करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
योग्य आहार, पुरेसे पाणी आणि नैसर्गिक पेयांचा समतोल वापर केल्यास वाढत्या उष्णतेतही शरीर निरोगी, ताजेतवाने आणि ऊर्जावान राहू शकते.
read also :https://ajinkyabharat.com/it-is-not-good-for-everyone-it-is-good-for-everyone/
