आजच्या धावपळीच्या जीवनात अनेक लोक काही सवयी नकळत अंगीकारतात. त्यापैकीच एक म्हणजे अंघोळ करताना किंवा शॉवरखाली उभे असताना लघवी करणे. अनेकांना ही गोष्ट अगदी सामान्य वाटते, तर काही जण याबद्दल उघडपणे बोलायलाही संकोच करतात. मात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, ही सवय केवळ स्वच्छतेशी संबंधित नसून मूत्राशयाच्या आरोग्यावरही परिणाम करू शकते.
युरोलॉजिस्ट आणि आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, अधूनमधून शॉवरमध्ये लघवी करणे निरोगी व्यक्तीसाठी फार धोकादायक नसले तरी ती जर नियमित सवय बनली तर भविष्यात मूत्राशयाशी संबंधित अनेक समस्या निर्माण होऊ शकतात. विशेषतः महिलांसाठी ही सवय अधिक धोकादायक ठरू शकते.
अंघोळ करताना अचानक लघवी का लागते?
अनेक लोकांना शॉवर सुरू होताच अचानक लघवीची इच्छा होते. यामागे शरीरशास्त्रीय आणि मानसिक अशी दोन्ही कारणे आहेत. शॉवरमधून येणारे कोमट पाणी शरीरातील स्नायूंना रिलॅक्स करते. विशेषतः Pelvic Floor Muscles म्हणजेच ओटीपोटातील स्नायूंवर त्याचा परिणाम होतो. त्यामुळे मूत्राशयावरील ताण कमी होतो आणि लघवी सहज होते.
Related News
Watermelon Death Case: 15 वर्षीय मुलाचा दुर्दैवी मृत्यू, कलिंगड खाल्ल्यानंतर 3 मुलांची प्रकृती बिघडली; डॉक्टरांचा धक्कादायक इशारा
उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देणारी नैसर्गिक पेये; पित्त, डिहायड्रेशन आणि थकवा दूर
प्रत्येकासाठी शुभ नाही सोनं, तुमची रास यात आहे का?
घड्याळ डाव्या हातात घालण्यामागे आहे भन्नाट इतिहास
Nail Polish चे 7 धोकादायक साइड इफेक्ट्स; ‘Toxic Trio’ मुळे मज्जासंस्था आणि हार्मोन्सवर गंभीर परिणाम!
हंताव्हायरसचा समुद्रात थरार! क्रूझवरील 17 अमेरिकी प्रवाशांना तातडीने क्वारंटाइन; अमेरिका आणि युरोप हायअलर्टवर
रोज 2 आठवडे Green Tea पिल्यास शरीरात होतात ‘हे’ मोठे बदल; जाणून घ्या फायदे
दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे वाहत्या पाण्याचा आवाज. मेंदू वारंवार एका विशिष्ट परिस्थितीला एखाद्या कृतीशी जोडतो. जर तुम्ही सतत शॉवरमध्ये लघवी करत असाल, तर पाण्याचा आवाज ऐकताच मेंदू लघवीची भावना निर्माण करू लागतो. ही एक प्रकारची “Conditioning” प्रक्रिया असते.
याचा परिणाम असा होतो की, भविष्यात केवळ पाण्याचा आवाज ऐकूनही तुम्हाला लघवीची तीव्र इच्छा होऊ शकते, जरी मूत्राशय पूर्ण भरलेले नसले तरी.
ही सवय खरोखर सुरक्षित आहे का?
वैद्यकीय दृष्टिकोनातून पाहिले तर निरोगी व्यक्तीची लघवी सामान्यतः जंतूमुक्त मानली जाते. त्यामुळे अधूनमधून शॉवरमध्ये लघवी केल्याने मोठा संसर्ग होण्याची शक्यता कमी असते. शिवाय शॉवरमध्ये सतत पाणी वाहत असल्याने स्वच्छतेचा प्रश्नही कमी होतो.
मात्र डॉक्टरांच्या मते, समस्या तेव्हा सुरू होते जेव्हा ही गोष्ट सवय बनते. वारंवार असे केल्याने मूत्राशय चुकीचे “Training” घेऊ लागतो. शरीराला मूत्राशय पूर्ण भरायच्या आधीच लघवी करण्याची सवय लागते.
मूत्राशयावर काय परिणाम होतात?
तज्ज्ञांच्या मते, ही सवय दीर्घकाळ टिकल्यास मूत्राशयाची क्षमता कमी होऊ शकते. यामुळे व्यक्तीला वारंवार लघवीला जावे लागणे, अचानक तीव्र लघवीची भावना निर्माण होणे किंवा लघवी जास्त वेळ रोखता न येणे अशा समस्या निर्माण होऊ शकतात.
काही लोकांमध्ये ही समस्या इतकी वाढू शकते की बाहेर पाण्याचा आवाज ऐकला तरी अस्वस्थता जाणवू लागते. हे मूत्राशयाच्या चुकीच्या प्रशिक्षणाचे लक्षण मानले जाते.
महिलांसाठी अधिक धोकादायक का?
डॉक्टरांच्या मते, महिलांनी उभे राहून लघवी करणे टाळावे. कारण स्त्रियांच्या शरीररचनेनुसार उभ्या स्थितीत मूत्राशय पूर्ण रिकामा होत नाही. थोडी लघवी आत राहिल्यास UTI म्हणजेच Urinary Tract Infection होण्याचा धोका वाढतो.
विशेषतः ज्या महिलांना वारंवार UTI होतो, गर्भवती महिला किंवा ज्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी आहे त्यांनी ही सवय पूर्णपणे टाळावी. महिलांनी लघवी करताना बसण्याची स्थिती निवडल्यास मूत्राशय अधिक चांगल्या प्रकारे रिकामा होतो.
पुरुषांनाही धोका आहे का?
पुरुषांमध्ये उभे राहून लघवी करणे सामान्य असल्यामुळे त्यांना महिलांसारखी तांत्रिक अडचण होत नाही. मात्र मेंदू आणि मूत्राशयामधील “Conditioning” चा परिणाम पुरुषांवरही होतो.
यामुळे भविष्यात वारंवार लघवी लागणे किंवा Bladder Control कमी होण्याचा धोका वाढू शकतो.
कोणत्या लोकांनी ही सवय टाळावी?
आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते खालील लोकांनी शॉवरमध्ये लघवी करणे टाळावे:
- ज्यांना वारंवार UTI होतो
- मधुमेहाचे रुग्ण
- गर्भवती महिला
- ज्यांची Immunity कमी आहे
- ज्यांना लघवी करताना जळजळ होते
- ज्यांचे Pelvic Floor Muscles कमकुवत आहेत
अशा लोकांनी स्वच्छतेबरोबरच मूत्राशयाच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.
या सवयीपासून दूर राहण्यासाठी काय करावे?
डॉक्टरांच्या मते, मूत्राशयाचे योग्य प्रशिक्षण खूप महत्त्वाचे असते. त्यासाठी काही साध्या सवयी उपयुक्त ठरू शकतात.
1. मूत्राशय पूर्ण भरल्यावरच लघवी करा
वारंवार थोडी-थोडी लघवी करण्याऐवजी योग्य वेळेपर्यंत थांबण्याची सवय लावा.
2. पुरेसे पाणी प्या
शरीर Hydrated राहिल्यास मूत्रसंस्थेचे आरोग्य चांगले राहते.
3. पाण्याच्या आवाजाला Trigger बनू देऊ नका
शॉवर सुरू झाला म्हणजे लगेच लघवी करण्याची सवय टाळा.
4. Kegel Exercise करा
हे व्यायाम Pelvic Floor Muscles मजबूत करण्यासाठी फायदेशीर मानले जातात.
5. स्वच्छतेची काळजी घ्या
बाथरूम आणि टॉयलेट नियमित स्वच्छ ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
तज्ज्ञ काय सांगतात?
तज्ज्ञांच्या मते, अंघोळ करताना अधूनमधून लघवी होणे ही गंभीर समस्या नाही. मात्र ती जर दैनंदिन सवय झाली तर भविष्यात मूत्राशयाच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.
विशेषतः महिलांनी आणि UTIचा त्रास असलेल्या लोकांनी या सवयीपासून दूर राहणे अधिक सुरक्षित मानले जाते. निरोगी मूत्राशयासाठी योग्य सवयी, पुरेसे पाणी आणि शरीराच्या नैसर्गिक संकेतांकडे लक्ष देणे आवश्यक असल्याचे डॉक्टर सांगतात.
