Nail Polish Dangerous to Health : नेल पॉलिश आरोग्यासाठी धोकादायक? ‘Toxic Trio’ मुळे मज्जासंस्था, हार्मोन्स आणि श्वसनावर गंभीर परिणाम
आजच्या काळात नेल पॉलिश हा केवळ सौंदर्याचा भाग राहिलेला नाही. फॅशन, स्टाईल, व्यक्तिमत्त्व आणि सोशल मीडियावरील ट्रेंड यांचं ते महत्त्वाचं प्रतीक बनलं आहे. विविध रंगांच्या आकर्षक नेल पॉलिशमुळे नखांचे सौंदर्य खुलते, आत्मविश्वास वाढतो आणि व्यक्तिमत्त्वाला वेगळी ओळख मिळते. पण या चमकदार रंगांच्या मागे दडलेली काही रसायनं आरोग्यासाठी गंभीर धोका निर्माण करत असल्याचं अनेक वैज्ञानिक अभ्यासांतून समोर आलं आहे.
विशेषतः महिलांमध्ये आणि नेल सॅलोनमध्ये काम करणाऱ्या टेक्निशियनमध्ये या रसायनांचा परिणाम अधिक दिसून येत आहे. काही रसायनांचा दीर्घकाळ संपर्क मज्जासंस्था, श्वसनसंस्था, त्वचा आणि हार्मोन्सवर विपरीत परिणाम करू शकतो, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.
Related News
कूलरमधून येतोय घाणेरडा वास? फक्त 5 घरगुती उपाय करा, मिळेल बर्फासारखी थंड आणि फ्रेश हवा
रोज 2 आठवडे Green Tea पिल्यास शरीरात होतात ‘हे’ मोठे बदल; जाणून घ्या फायदे
हंताव्हायरसचा समुद्रात थरार! 17 अमेरिकी प्रवाशांना क्वारंटाइन; जगभरात आरोग्य यंत्रणा अलर्ट मोडवर
अकाली वृद्धत्व आणि केस गळतीमागचं खरे सत्य जाणून घ्या!”
5-10 वर्षे जुना AC ठरू शकतो धोकादायक! उन्हाळ्यात स्फोट टाळण्यासाठी करा ‘या’ स्मार्ट गोष्टी
बीडमध्ये धक्कादायक प्रकार! मृत बाळ 22 तास आईच्या पोटातच; खासगी रुग्णालयावर गंभीर आरोप
उन्हाळ्यात दही खाणे किती फायदेशीर? जाणून घ्या आरोग्याचे मोठे फायदे
कापलेलं टरबूज किती दिवस ताजं राहतं? तज्ज्ञांचा महत्त्वाचा इशारा
तुम्ही Cheese चुकीच्या पद्धतीने साठवत आहात का? आरोग्यावर होऊ शकतो परिणाम
“वजन कमी करण्याचा जबरदस्त उपाय: सूर्योदयापूर्वी उठून करा हे 5 प्रभावी काम!”
नखं ‘मृत’ असली तरी रसायनं शरीरात पोहोचतात
अनेकांना वाटतं की नखं मृत पेशींनी बनलेली असल्यामुळे त्यावर लावलेल्या पदार्थांचा शरीरावर परिणाम होत नाही. मात्र वैज्ञानिक संशोधनानुसार हा समज चुकीचा आहे. नखं छिद्रयुक्त (Porous) असतात. त्यामुळे नेल पॉलिशमधील काही रसायनं नखांमधून त्वचेत, रक्तवाहिन्यांत आणि श्वसनमार्गातून शरीरात प्रवेश करू शकतात.
विशेषतः नेल पॉलिश लावताना निर्माण होणारा तीव्र वास हा हवेत मिसळलेल्या रसायनांमुळे असतो. बंद खोलीत वारंवार अशा रसायनांच्या संपर्कात राहिल्यास आरोग्याचा धोका वाढू शकतो.
नेल पॉलिशमध्ये कोणती रसायनं असतात?
नेल पॉलिश तयार करताना अनेक रासायनिक घटकांचा वापर केला जातो. त्यामध्ये प्रामुख्याने:
1) फिल्म फॉर्मर्स
नखांवर मजबूत आणि चमकदार थर तयार करण्यासाठी नायट्रोसेल्युलोजसारख्या घटकांचा वापर केला जातो.
2) रेझिन आणि प्लास्टिसायझर्स
नेल पॉलिश लवचिक राहावी आणि सहज तुटू नये यासाठी हे घटक वापरले जातात.
3) सॉल्व्हेंट्स
नेल पॉलिश पटकन वाळण्यासाठी सॉल्व्हेंट्स वापरले जातात. याच रसायनांमुळे तीव्र वास निर्माण होतो.
4) पिगमेंट्स
विविध आकर्षक रंगांसाठी पिगमेंट्सचा वापर केला जातो.
मात्र या सर्वांमध्ये सर्वाधिक धोकादायक मानलं जातं ते ‘Toxic Trio’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या तीन रसायनांना.
काय आहे ‘Toxic Trio’?
1) डिब्युटिल फ्थॅलेट (DBP)
हे रसायन नेल पॉलिश तुटू नये आणि अधिक टिकाऊ राहावं यासाठी वापरलं जातं. मात्र संशोधनानुसार DBP मुळे हार्मोनल असंतुलन, प्रजनन क्षमतेवर परिणाम आणि गर्भाच्या विकासावर धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे अनेक देशांमध्ये याच्या वापरावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.
2) टोल्युईन (Toluene)
नेल पॉलिशला स्मूथ टेक्स्चर देण्यासाठी टोल्युईनचा वापर केला जातो. मात्र या रसायनाचा तीव्र वास डोकेदुखी, चक्कर, डोळ्यांत जळजळ आणि मळमळ निर्माण करू शकतो. दीर्घकाळ संपर्कात राहिल्यास मज्जासंस्थेवर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
3) फॉर्मेल्डिहाइड (Formaldehyde)
हे रसायन नखं अधिक कठीण करण्यासाठी वापरलं जातं. जागतिक आरोग्य संस्थेनं फॉर्मेल्डिहाइडला संभाव्य कॅन्सरकारक रसायन म्हणून वर्गीकृत केलं आहे. यामुळे त्वचेची अॅलर्जी, श्वसनास त्रास आणि डोळ्यांत जळजळ होऊ शकते.
नेल सॅलोनमध्ये काम करणाऱ्या महिलांना अधिक धोका
नेल सॅलोनमध्ये काम करणाऱ्या टेक्निशियन दिवसभर विविध रसायनांच्या संपर्कात असतात. त्यामुळे त्यांना श्वसनाचे विकार, अस्थमा, त्वचेचे आजार, डोळ्यांची जळजळ आणि हार्मोनल बदलांचा धोका अधिक असतो.
काही अभ्यासांमध्ये असेही दिसून आले आहे की सतत रसायनांच्या संपर्कात राहणाऱ्या महिलांमध्ये थकवा, चिडचिड आणि डोकेदुखीच्या तक्रारी वाढतात.
नेल पॉलिश पूर्णपणे बंद करावी का?
तज्ज्ञांच्या मते नेल पॉलिश पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. मात्र योग्य काळजी घेऊन आणि सुरक्षित पर्याय निवडून वापर करणं महत्त्वाचं आहे. आज बाजारात “3-Free”, “5-Free” किंवा “Non-Toxic” नेल पॉलिशचे पर्याय उपलब्ध आहेत. यामध्ये हानिकारक रसायनांचं प्रमाण कमी असतं.
नेल पॉलिश वापरताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
- नेहमी उत्पादनावरील लेबल आणि घटक वाचा
- “Toxic-Free” किंवा “Water-Based” पर्याय निवडा
- नेल पॉलिश लावताना हवा खेळती ठेवा
- सतत नेल पॉलिश न ठेवता नखांना विश्रांती द्या
- बेस कोटचा वापर करा
- मुलांसाठी वॉटर-बेस्ड नेल पेंटच वापरा
- तीव्र वास जाणवल्यास लगेच हात धुवा आणि ताजी हवा घ्या
सौंदर्य आणि आरोग्य यामध्ये संतुलन आवश्यक
फॅशन आणि सौंदर्य प्रत्येकाला आवडतं. सुंदर नखं व्यक्तिमत्त्व खुलवतात हे खरं आहे. पण त्या सौंदर्यामागे आरोग्य धोक्यात येत असेल तर थोडी खबरदारी घेणं आवश्यक ठरतं. ट्रेंड फॉलो करताना माहितीपूर्ण निर्णय घेणं आणि सुरक्षित उत्पादनांची निवड करणं हेच आजच्या काळातील ‘स्मार्ट ब्यूटी’चं खरं लक्षण आहे.
