मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या तणावपूर्ण घडामोडींनी आता निर्णायक वळण घेतले आहे. S. Jaishankar यांना इराणकडून थेट फोन आल्याची माहिती समोर आली असून, या चर्चेमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी हालचाल निर्माण झाली आहे. Donald Trump यांनी इराणला होर्मुज खाडी खुली करण्यासाठी दिलेल्या 48 तासांच्या अल्टिमेटमनंतर ही घडामोड घडली आहे, त्यामुळे परिस्थिती अधिकच संवेदनशील बनली आहे.
भारत-इराण संवादाचे महत्त्व
भारताचे परराष्ट्र मंत्री जयशंकर यांनी स्वतः सोशल मीडियावर या चर्चेची माहिती दिली. त्यांनी इराणचे परराष्ट्र मंत्री Abbas Araghchi यांच्यासोबत सध्याच्या परिस्थितीवर चर्चा केल्याचे सांगितले. यासोबतच कतारचे पंतप्रधान Mohammed bin Abdulrahman Al Thani यांच्याशीही त्यांनी संवाद साधला.
या चर्चेत मुख्यतः मध्यपूर्वेतील वाढता तणाव, होर्मुज खाडीतील परिस्थिती, तसेच जागतिक व्यापारावर होणारे परिणाम यावर विचारविनिमय झाल्याचे समजते. जरी चर्चेचे सविस्तर तपशील उघड झाले नसले, तरी भारत या संकटकाळात महत्त्वाची मध्यस्थी भूमिका निभावू शकतो, असे संकेत मिळत आहेत.
Related News
होर्मुज खाडीचे रणनीतिक महत्त्व
Strait of Hormuz ही जगातील सर्वात महत्त्वाची समुद्री मार्गिका मानली जाते. जागतिक तेल व्यापारातील जवळपास 20% वाहतूक याच मार्गाने होते. त्यामुळे ही खाडी बंद झाल्यास जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का बसू शकतो.
सध्या या खाडीत भारतासह अनेक देशांची व्यापारी जहाजे अडकली असल्याची माहिती समोर येत आहे. त्यामुळे भारतासाठी ही परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे. भारत हा तेल आयातीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असलेला देश असल्यामुळे, या संकटाचा थेट परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो.
अमेरिकेची कडक भूमिका
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला स्पष्ट इशारा दिला आहे की, जर होर्मुज खाडी खुली केली नाही, तर “परिणाम अत्यंत भयानक असतील.” या वक्तव्यानंतर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ उडाली आहे.
अमेरिका आणि इस्त्रायलने 28 फेब्रुवारी 2026 पासून इराणविरोधात कारवाई सुरू केल्याचे सांगितले जात आहे. त्यानंतर इराणनेही आक्रमक भूमिका घेत विविध ठिकाणी अमेरिकन लष्करी तळांवर हल्ले केल्याची माहिती आहे. त्यामुळे हा संघर्ष आता केवळ प्रादेशिक न राहता जागतिक पातळीवर पोहोचला आहे.
भारतासाठी वाढती चिंता
भारतासाठी या संपूर्ण घडामोडी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. एकीकडे भारतीय जहाजे होर्मुज खाडीत अडकली आहेत, तर दुसरीकडे तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढत आहेत. याचा परिणाम पेट्रोल-डिझेल दरांवर होऊन महागाई वाढण्याची शक्यता आहे.
तसेच मध्यपूर्वेत मोठ्या प्रमाणावर भारतीय नागरिक राहतात. त्यामुळे त्यांची सुरक्षितता हा देखील एक मोठा मुद्दा आहे. भारत सरकार या सर्व परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
होर्मुज खाडीतील तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या आहेत. अनेक देशांमध्ये गॅस आणि तेलाचा तुटवडा जाणवू लागला आहे. यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का बसण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
तज्ञांच्या मते, जर हा संघर्ष दीर्घकाळ सुरू राहिला, तर त्याचे परिणाम 2008 च्या आर्थिक मंदीसारखे गंभीर असू शकतात. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून तातडीने हस्तक्षेपाची मागणी होत आहे.
पुढे काय?
सध्याची परिस्थिती अत्यंत नाजूक आहे. पुढील 48 तास हे अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत. जर इराणने होर्मुज खाडी खुली केली, तर तणाव काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो. अन्यथा, मोठ्या युद्धाची शक्यता नाकारता येत नाही.
भारताची भूमिका या संपूर्ण प्रकरणात महत्त्वाची ठरू शकते. भारत हा दोन्ही बाजूंशी संवाद साधू शकणारा देश असल्यामुळे, शांततेसाठी मध्यस्थी करण्याची संधी भारताकडे आहे.
