गेल्या अनेक वर्षांपासून संपूर्ण जगाचे लक्ष वेधून ठेवणारे रशिया-युक्रेन युद्ध आता निर्णायक टप्प्यात पोहोचल्याचे संकेत समोर येत आहेत. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष Vladimir Putin यांनी नुकतेच केलेल्या विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. मॉस्को येथे पार पडलेल्या ‘व्हिक्टरी डे’ संचलनानंतर पत्रकार परिषदेत बोलताना पुतिन म्हणाले, “हे प्रकरण आता शेवटाकडे जात आहे.” त्यांच्या या विधानामुळे युद्ध संपण्याच्या चर्चांना पुन्हा एकदा वेग आला आहे.
मात्र, दुसरीकडे युद्धविरामाच्या पहिल्याच दिवशी रशिया आणि युक्रेन यांनी एकमेकांवर करारभंगाचे आरोप केल्याने परिस्थिती अधिक गुंतागुंतीची बनली आहे. त्यामुळे “शांतता की राजकीय डाव?” असा प्रश्न आता जगभरात विचारला जात आहे.
व्हिक्टरी डे संचलनात रशियाची कमकुवत बाजू उघड?
दरवर्षी मॉस्कोमध्ये होणारे ‘व्हिक्टरी डे’ संचलन हे रशियाच्या लष्करी ताकदीचे प्रतीक मानले जाते. पण यंदाच्या संचलनात अपेक्षित दमदार प्रदर्शन दिसून आले नाही. अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे, टँक आणि लष्करी शक्तीचे मोठे प्रदर्शन यावेळी मर्यादित स्वरूपातच पाहायला मिळाले.याशिवाय अनेक मोठ्या राष्ट्रांचे नेतेही या कार्यक्रमापासून दूर राहिल्याचे दिसले. केवळ बेलारूस, मलेशिया, लाओस आणि काही मध्य आशियाई देशांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रशियाचे एकाकीपण वाढल्याची चर्चा सुरू झाली आहे.युक्रेनकडून संभाव्य हल्ल्याच्या भीतीने रशियाने आधीच परदेशी दूतावासांना सतर्कतेचा इशारा दिला होता. त्यामुळे या संचलनातून रशियाच्या आत्मविश्वासापेक्षा असुरक्षिततेची भावना अधिक स्पष्ट झाली, असे अनेक विश्लेषकांचे मत आहे.
Related News
ट्रम्प यांचा मोठा मास्टरस्ट्रोक! पाकिस्तानला डावलत कतारकडे मदतीचा हात, जागतिक राजकारणात मोठी खळबळ
“धक्कादायक 5 मोठे खुलासे: इराण-अमेरिका युद्धाची शक्यता वाढली; ट्रम्पचे कडक वक्तव्य आणि मध्यपूर्वेत गंभीर तणाव”
“धक्कादायक 16 तळ उद्ध्वस्त! इराणचा अमेरिकेवर जबरदस्त हल्ला, 25 अब्ज डॉलरचे नुकसान”
Iran Oil Crisis : दररोज 11 लाख बॅरल उत्पादन… साठवण पूर्ण, निर्यात बंद; ‘Ghost Ship’ वर इराणची शेवटची आशा
“Massive Relief! इराणमध्ये 3 प्रमुख शहरांसाठी उड्डाणे सुरू, शांततेचा नवा संकेत”
20 Scientists Mysterious Deaths: अमेरिका-चीनमधील गूढ कट? धक्कादायक खुलासा, जग हादरलं!
“Breaking: 5 मोठ्या घडामोडी – अमेरिका-इराण तणावात ट्रम्पचा जबरदस्त इशारा”
इराणचा भारताला मोठा धक्का! जहाजांवर फायरिंगनंतर आता थेट जप्ती; जागतिक ऊर्जा संकटाची भीती
US Iran War : ज्याची भीती होती तेच घडलं! अमेरिकेने इराणचं जहाज जप्त, चीनची थेट एन्ट्री; जागतिक तणाव शिगेला
ट्रम्प यांच्या पुढाकाराने 3 दिवसांचा युद्धविराम
अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांच्या मध्यस्थीच्या प्रयत्नांमुळे रशिया आणि युक्रेन यांच्यात तीन दिवसांच्या युद्धविरामाची घोषणा करण्यात आली होती. या काळात दोन्ही देशांनी 1000 युद्धकैद्यांची अदलाबदल करण्याचेही मान्य केले होते.सुरुवातीला हा निर्णय शांततेच्या दिशेने मोठे पाऊल मानला गेला. पण युद्धबंदी लागू झाल्यानंतर काही तासांतच दोन्ही देशांनी एकमेकांवर कराराचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला. सीमावर्ती भागात गोळीबार सुरू असल्याचे दावे करण्यात आले.यामुळे आंतरराष्ट्रीय समुदायामध्ये चिंता वाढली असून, हा युद्धविराम टिकणार का याबाबत मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे.
झेलेन्स्की-पुतिन भेटीची शक्यता, पण अटी कठोर
रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांनी युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष Volodymyr Zelenskyy यांच्यासोबत चर्चेसाठी तयारी दर्शवली आहे. मात्र, ही भेट तिसऱ्या देशात होईल आणि रशियाच्या अटी मान्य झाल्यानंतरच ती शक्य होईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.याच चर्चेसाठी पुतिन यांनी जर्मनीचे माजी चान्सलर Gerhard Schröder यांची मध्यस्थ म्हणून निवड केली आहे. श्रोडर हे पुतिन यांचे जवळचे मित्र मानले जातात. त्यामुळे युक्रेन आणि युरोपियन देशांनी या निवडीवर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.झेलेन्स्की यांनी तर श्रोडर यांच्यावर थेट टीका करत त्यांना “घृणास्पद व्यक्ती” असे संबोधल्याची चर्चा आहे. त्यामुळे भविष्यातील शांतता चर्चांमध्ये विश्वासाचा प्रश्न महत्त्वाचा ठरणार आहे.
दुसऱ्या महायुद्धानंतरचे सर्वात भीषण युद्ध
रशिया-युक्रेन संघर्षाला आता अनेक वर्षे उलटली असून, हे दुसऱ्या महायुद्धानंतरचे सर्वात विनाशकारी युद्ध मानले जात आहे. लाखो नागरिक या युद्धात मृत्युमुखी पडले आहेत, तर कोट्यवधी लोक विस्थापित झाले आहेत.रशियाने युक्रेनच्या सुमारे 20 टक्के भूभागावर नियंत्रण मिळवल्याचा दावा केला असला तरी, डोनबाससारख्या भागांमध्ये अजूनही पूर्ण वर्चस्व मिळालेले नाही. दुसरीकडे पाश्चिमात्य देशांकडून युक्रेनला मिळणाऱ्या आर्थिक आणि लष्करी मदतीमुळे युद्ध अधिक लांबत चालले आहे.रशियाची अर्थव्यवस्था देखील या युद्धामुळे मोठ्या दबावाखाली आली आहे. अनेक निर्बंध, व्यापारबंदी आणि जागतिक गुंतवणूक कमी झाल्याने रशियाला आर्थिक फटका बसला आहे.
“युद्ध संपणार” की “राजकीय रणनीती”?
पुतिन यांच्या “युद्ध शेवटाकडे” या विधानामुळे जागतिक बाजारपेठेत काही प्रमाणात सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. तेलाच्या किंमती आणि शेअर बाजारातही थोडी स्थिरता दिसून आली.तथापि, अनेक आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांच्या मते हा केवळ राजकीय दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न असू शकतो. शांतता चर्चेपूर्वी स्वतःची प्रतिमा मजबूत करण्यासाठी रशिया अशा प्रकारची भूमिका घेत असल्याचे बोलले जात आहे.युद्ध संपवण्यासाठी दोन्ही बाजूंनी तडजोड आवश्यक असली तरी, सध्याच्या परिस्थितीत ती शक्यता अजूनही धूसर असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.
युरोप आणि NATO ची वाढती चिंता
युक्रेन युद्धामुळे युरोपियन देश आणि NATO यांची चिंता वाढली आहे. रशियाच्या आक्रमक धोरणामुळे अनेक देशांनी संरक्षण खर्च वाढवला आहे.पोलंड, फिनलंड आणि बाल्टिक देशांनी रशियाविरोधात कठोर भूमिका घेतली असून, युक्रेनला अधिक शस्त्रसामग्री पुरवण्याची मागणी केली आहे. दुसरीकडे चीन आणि काही आशियाई देश तटस्थ भूमिका घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
पुढे काय?
रशिया-युक्रेन युद्ध आता निर्णायक टप्प्यावर असल्याचे संकेत मिळत असले तरी, प्रत्यक्षात शांतता करार होईपर्यंत कोणतीही खात्री देता येणार नाही. युद्धविराम टिकतो का, झेलेन्स्की-पुतिन बैठक होते का आणि पाश्चिमात्य देशांची भूमिका काय राहते, यावरच पुढील घडामोडी अवलंबून असतील.जगभरातील नागरिक मात्र आता एकच प्रश्न विचारत आहेत — “खरोखरच हे युद्ध संपणार का?”
