Air fryer: आरोग्यासाठी फायद्याचे की धोका?
आजकाल आधुनिक स्वयंपाकघरात Air fryer हे एक अत्यंत लोकप्रिय उपकरण बनले आहे. कमी तेलात अन्न शिजवण्याची सुविधा, स्वयंपाकाची सोपी प्रक्रिया आणि गिल्ट-फ्री आरोग्यदायी अन्न मिळेल या विचाराने लोक या उपकरणावर खूप अवलंबून आहेत. विशेषतः जे लोक जास्त प्रमाणात deep fried खाद्यपदार्थ टाळण्याचा प्रयत्न करत आहेत, त्यांनी एअर फ्रायरला पर्याय मानले आहे. तथापि, मुंबईतील ऑर्थोपेडिक सर्जन आणि स्पोर्ट्स मेडिसिन विशेषज्ञ डॉक्टर मानन वोरा यांचा इशारा असा आहे की, एअर फ्रायरचा चुकीच्या पद्धतीने वापर केल्यास तो आरोग्यास हानीकारक ठरू शकतो.
डॉ. वोरा यांनी इंस्टाग्रामवर शेअर केलेल्या व्हिडिओत स्पष्ट केले की, एअर फ्रायरचा वापर केवळ deep frying ची जागा घेण्यासाठी फायदेशीर आहे, परंतु चुकीच्या अन्न निवडींवर विश्वास ठेवून त्याचा वापर करणे घातक ठरू शकते. लोक हे समजतात की एअर फ्रायरमध्ये शिजविलेल्या पदार्थांमुळे त्यांच्या आहारातील तेलाचे प्रमाण कमी होईल आणि त्यामुळे अन्न पूर्णपणे आरोग्यदायी बनेल, पण प्रत्यक्षात असा समज चुकीचा आहे.
एअर फ्रायर हा जादूची फिक्स नाही
डॉ. वोरा यांचा स्पष्ट मत आहे की, ते एअर फ्रायरच्या विरोधात नाहीत. प्रत्यक्षात ते स्वतःही Air fryer चा वापर करतात. त्यांचा मुख्य मुद्दा असा आहे की, एअर फ्रायरचा वापर केल्याने unhealthy food habits आपोआप बदलत नाहीत. एअर फ्रायरमध्ये deep frying पेक्षा ७० ते ९० टक्के कमी तेल लागते, त्यात acrylamide सारख्या हानिकारक पदार्थांची निर्मिती कमी होते, आणि तेल वारंवार गरम करण्याची आवश्यकता नसते. यामुळे हा deep frying पेक्षा सुरक्षित पर्याय आहे, परंतु जादूची फिक्स नाही.
Related News
धक्कादायक उलगडा! नेस्को ड्रग्स प्रकरणात मोठी कारवाई, दोन पोलिसांवर गुन्हा दाखल
उन्हाळ्यात शरीराला थंड ठेवणारे 5 प्रभावी मसाले; जाणून घ्या त्यांचे फायदे
‘नॉन-व्हेज’ मानली जाणारी ही डाळ! मसूर डाळीमागची रहस्यमय कहाणी उलगडली
कॅक्टस फ्रूट म्हणजे काय? जाणून घ्या कसे खावे सुरक्षितपणे
7 दिवसांत डोळ्यांखालील काळी वर्तुळे गायब? जाणून घ्या प्रभावी उपाय
लोकांचा मोठा चुका असा आहे की ते एअर फ्रायर मध्ये frozen snacks किंवा ultra-processed foods जास्त प्रमाणात शिजवतात. उदाहरणार्थ, frozen momos, nuggets, paneer tik्का, fries हे पदार्थ एअर फ्रायरमध्ये शिजवले तरी त्यांचे refined starch, preservatives, additives किंवा excessive salt कमी होत नाहीत. फक्त cooking method बदलतो, पदार्थातील घटक नाहीत. यामुळे लोकांना चुकीची सुरक्षिततेची भावना निर्माण होते.
Air fryer चा योग्य वापर
डॉ. वोरा यांनी सांगितले की, एअर फ्रायरचा खरा फायदा म्हणजे आपण कोणते अन्न शिजवत आहोत आणि किती प्रमाणात शिजवत आहोत यावर अवलंबून आहे. जर आपण whole foods, protein, fibre, balanced meals आणि नैसर्गिक घटक वापरले तर एअर फ्रायर खूप फायदेशीर ठरतो. परंतु तो जंक फूडसाठी वापरला तर तो हानीकारक ठरतो. त्यांच्या शब्दांत, “An air fryer works for you when you use it for whole foods, balanced meals, protein, fibre, real ingredients. It works against you when it becomes a guilt-free junk food machine.”
एअर फ्रायर वापरताना सर्वप्रथम हे लक्षात ठेवले पाहिजे की, तंत्रज्ञान कधीही खराब आहाराचे नुकसान भरून काढू शकत नाही. एअर फ्रायर हे फक्त अन्न शिजवण्याची साधने आहे; त्यावर अवलंबून राहून आपण आरोग्यदायी आहार घेतला नाही तर त्याचा फारसा फायदा होत नाही. उदाहरणार्थ, जर आपण deep fried पदार्थांची जागा air fryer मध्ये शिजविलेल्या जंक फूडने घेतली तर शरीरातील चरबी, कोलेस्ट्रॉल, ब्लड प्रेशर यावर प्रभाव दिसू शकतो.
ultra-processed foods ची धोके
डॉ. वोरा यांनी स्पष्ट केले की, एअर फ्रायरमध्ये frozen nuggets, paneer tik्का, fries किंवा momos सारख्या पदार्थांना शिजविल्याने त्यांच्या मूलभूत घटकांवर कोणताही परिणाम होत नाही. त्यामध्ये preservatives, refined carbohydrates, excessive salt आणि additives तसचेच राहतात. त्यामुळे लोक असा चुकीचा समज तयार करतात की एअर फ्रायरमध्ये शिजविल्याने ते पूर्णपणे आरोग्यदायी झाले. या चुकीच्या समजामुळे लोक त्यावर जास्त अवलंबून राहतात आणि त्यांच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो.
स्वयंपाकाच्या पद्धतीपेक्षा अन्नाचे प्रकार महत्त्वाचे
एअर फ्रायर वापरताना सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आपण कोणते अन्न खात आहोत हे लक्षात ठेवणे. फक्त स्वयंपाकाची पद्धत बदलून आरोग्य सुधारता येत नाही. उदाहरणार्थ, whole grains, vegetables, lean protein, nuts, seeds यांसारख्या पदार्थांवर air fryer वापरल्यास आपण आरोग्य सुधारू शकतो. परंतु processed, fried किंवा sugary foods मध्ये air fryer वापरल्यास त्याचा परिणाम मर्यादित राहतो.
डॉ. वोरा यांनी सांगितले की, एअर फ्रायरचा खरा फायदा म्हणजे smart cooking आणि smart food choices. जर आपण air fryer मध्ये योग्य अन्न शिजवले तर शरीरासाठी आवश्यक पोषण मिळते, energy levels सुधारतात, fat कमी होतो, आणि overall health सुधारते.
common myths
लोकांमध्ये काही myths आहेत जे चुकीचे आहेत:
Air fryer मध्ये शिजवलेले अन्न पूर्णपणे आरोग्यदायी आहे.
हे चुकीचे आहे. अन्नाचे घटक आणि पोषण मूल्य unchanged राहते.
Air fryer वापरल्याने deep fried food चे नुकसान भरून निघते.
अंशतः बरोबर, तेल कमी होते पण calories, refined carbs आणि salt unchanged राहतात.
Air fryer प्रत्येक व्यक्तीसाठी रोज वापरणे सुरक्षित आहे.
एअर फ्रायर सुरक्षित आहे, परंतु अन्नाच्या निवडींवर लक्ष ठेवले पाहिजे. Junk food वर अवलंबून राहू नये.
Air fryer वापरण्याचे स्मार्ट मार्ग
डॉ. वोरा यांनी काही टिप्स दिल्या आहेत ज्यामुळे एअर फ्रायरचा वापर फायदेशीर ठरतो:
Whole foods वापरा: vegetables, fruits, lean meat, fish, nuts, seeds.
Processed foods टाळा: nuggets, fries, frozen snacks मर्यादित प्रमाणात खा.
Oil कमीत कमी वापरा: फक्त १–२ tsp वापरा जर आवश्यक असेल.
Portion control: जास्त प्रमाणात शिजवू नका.
Balance diet: air fryer मध्ये शिजवलेले अन्न हा पूर्ण आहार नाही. त्याला veggies, fruits, whole grains जोडा.
Regular exercise: air fryer वापरूनही physical activity महत्वाची आहे.
एअर फ्रायर वापरण्याचा फायदा आहे, परंतु तो स्मार्ट वापरावर अवलंबून आहे. जर लोक air fryer वर अवलंबून राहून unhealthy food निवडी करत राहिले तर तो हानीकारक ठरतो. Whole foods, balanced diet आणि proper portions या बाबींचा समावेश केल्यास air fryer आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरतो. डॉ. वोरा यांचा संदेश साधा आहे – एअर फ्रायर हा उपाय नाही, तो केवळ मदत करणारे उपकरण आहे.
त्यामुळे, घरच्या स्वयंपाकघरात एअर फ्रायर वापरताना सावधगिरी बाळगणे गरजेचे आहे. Junk food air fryer मध्ये शिजवल्याने शरीरावर परिणाम होतो, तर healthy foods वापरल्यास फायदा होतो. या सगळ्या बाबींना लक्षात घेतल्यास air fryer खऱ्या अर्थाने आरोग्यदायी साधन ठरते.
टीप: लेखात दिलेली माहिती सामान्य माहितीपुरती आहे. वैयक्तिक आहार बदलण्यापूर्वी किंवा fitness program सुरू करण्यापूर्वी नेहमी डॉक्टर किंवा डायटीशियनचा सल्ला घ्या.
READ ALSO:https://ajinkyabharat.com/2025-india-russia-economic-friendship/
