कच्ची की शिजवलेली – कोणती spinach ठरते तुमच्यासाठी अधिक आरोग्यदायी?
spinach ही आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर अशी हिरवी पालेभाजी मानली जाते. लोह, फायबर, जीवनसत्त्वे A, C, K, फोलेट आणि अँटिऑक्सिडंट्स यांचा उत्तम स्रोत म्हणून spinach कडे पाहिले जाते. त्यामुळेच आहारतज्ज्ञ दररोजच्या आहारात पालकाचा समावेश करण्याचा सल्ला देतात. मात्र अनेकांच्या मनात एक प्रश्न कायम असतो—spinach कच्ची खावी की शिजवलेली? या दोन्ही प्रकारांचे फायदे वेगवेगळे आहेत आणि ते तुमच्या शरीराच्या गरजा, पचनशक्ती आणि आरोग्यस्थितीवर अवलंबून असतात.
कच्च्या spinach चे फायदे
कच्च्या spinach मध्ये व्हिटॅमिन C, फोलेट आणि काही अँटीऑक्सिडंट्स मोठ्या प्रमाणात टिकून राहतात. हे घटक रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी, त्वचेचे आरोग्य सुधारण्यासाठी आणि पेशींचे संरक्षण करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. त्यामुळेच अनेक लोक सॅलड, स्मूदी किंवा सॅंडविचमध्ये कच्चा spinach वापरतात. कच्च्या पालकामधील व्हिटॅमिन C लोह शोषण्यास मदत करते, हा देखील एक महत्त्वाचा फायदा आहे.
मात्र कच्च्या पालकामध्ये ऑक्सलेट्स नावाचे घटक असतात. हे ऑक्सलेट्स लोह आणि कॅल्शियमसारख्या खनिजांशी बांधले जातात, ज्यामुळे शरीराला ही खनिजे योग्य प्रमाणात शोषता येत नाहीत. त्यामुळे जर कोणी फक्त कच्च्या पालकावरच लोहासाठी अवलंबून राहिला, तर लोहाची कमतरता जाणवू शकते. तसेच काही लोकांमध्ये कच्च्या पालकामुळे गॅस, फुशारकी किंवा अपचनाच्या तक्रारीही उद्भवू शकतात.
Related News
ॲसिडिटीचा त्रास वाढवणारे 7 पदार्थ; वेळीच सावध व्हा
Dark Chocolate खाल्ल्याने शरीराला मिळतात ‘हे’ 5 मोठे फायदे; पण अशी घ्या काळजी
रोजच्या आहारात या 5 बियांचा समावेश करा; शरीराला मिळेल भरपूर पोषण!
दिवसभर उत्साही राहायचंय? घरच्या घरी बनवा ‘हे’ 4 हाय प्रोटीन स्मूदी, शरीराला मिळेल भरपूर ऊर्जा
दिवसाची हेल्दी सुरुवात हवी? रोज सकाळी प्या ‘ही’ 5 पौष्टिक पेये
डोळे निरोगी ठेवायचे आहेत? मग रोज करा या 10 सोप्या सवयींचे पालन
शिजवलेल्या पालकाचे फायदे
पालक शिजवल्यानंतर त्यातील पोषक घटक अधिक प्रभावीपणे शरीरात शोषले जातात. शिजवताना पालकातील पाणी कमी होते आणि पोषकद्रव्ये अधिक दाट स्वरूपात मिळतात. उदाहरणार्थ, एक कप कच्च्या पालकामध्ये सुमारे 0.8 मिलीग्रॅम लोह असते, तर तेवढ्याच प्रमाणातील शिजवलेल्या पालकामध्ये सुमारे 6 मिलीग्रॅमपेक्षा अधिक लोह मिळू शकते. हा फरक लोहाच्या कमतरतेशी झगडणाऱ्या लोकांसाठी खूप महत्त्वाचा ठरतो.
पालक शिजवण्यामागे केवळ चव किंवा सवय हेच कारण नसून त्यामागे आरोग्याशी संबंधित महत्त्वाची शास्त्रीय कारणे आहेत. कच्च्या पालकामध्ये ऑक्सलेट्सचे प्रमाण जास्त असते. हे ऑक्सलेट्स लोह आणि कॅल्शियमसारख्या महत्त्वाच्या खनिजांशी चिकटतात आणि त्यामुळे शरीराला ही पोषकद्रव्ये योग्य प्रकारे शोषून घेता येत नाहीत. पालक शिजवल्यानंतर उष्णतेमुळे ऑक्सलेट्सचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी होते, ज्यामुळे लोह आणि कॅल्शियमचे शोषण अधिक प्रभावीपणे होते. त्यामुळे शिजवलेला पालक पोषणमूल्यांच्या दृष्टीने अधिक उपयुक्त ठरतो.
याशिवाय शिजवलेला पालक पचनासाठीही अधिक हलका असतो. कच्च्या पालकामुळे अनेकांना गॅस, पोटफुगी, अपचन किंवा जडपणा जाणवू शकतो. शिजवण्याच्या प्रक्रियेमुळे पालकाची पाने मऊ होतात आणि त्यातील फायबर पचनास सोपे बनते. त्यामुळे वृद्ध व्यक्ती, लहान मुले, गर्भवती महिला तसेच पचनसंवेदनशील लोकांसाठी शिजवलेली पालक अधिक सुरक्षित आणि फायदेशीर मानली जाते. नियमित आहारात योग्य पद्धतीने शिजवलेला पालक समाविष्ट केल्यास शरीराला आवश्यक पोषकद्रव्ये मिळतात आणि एकूण आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.
पचन आणि सुरक्षिततेच्या दृष्टीने काय योग्य?
कच्चा पालक हा अनेकांसाठी आरोग्यदायी ठरतो, पण तो प्रत्येकालाच मानवेल असे नाही. ज्यांची पचनशक्ती मजबूत आहे आणि जे पालक अधूनमधून सॅलड, सॅंडविच किंवा हिरव्या स्मूदीमध्ये घेतात, त्यांच्यासाठी कच्चा पालक चालू शकतो. कच्च्या पालकामध्ये व्हिटॅमिन सी, फोलेट आणि अँटीऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात असतात, जे रोगप्रतिकारशक्ती वाढविण्यास आणि त्वचेच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरतात. मात्र कच्च्या पालकामध्ये ऑक्सलेट्सचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे काही लोकांना तो त्रासदायक ठरू शकतो.
दररोजच्या आहारात पालकाचा नियमित समावेश करायचा असेल, विशेषतः शरीरातील लोहाची पातळी वाढवायची असेल, तर शिजवलेली पालक अधिक योग्य मानली जाते. शिजवल्यानंतर पालकातील ऑक्सलेट्सचे प्रमाण कमी होते, त्यामुळे लोहाचे शोषण अधिक चांगल्या प्रकारे होते. याशिवाय शिजवलेली पालक पचनासाठी हलकी असल्यामुळे गॅस, अपचन आणि पोटफुगीचा धोका कमी होतो. त्यामुळे वृद्ध, लहान मुले, गर्भवती महिला तसेच संवेदनशील पचनशक्ती असलेल्या लोकांनी शिजवलेली पालक आहारात प्राधान्याने घ्यावी.
पालक शिजवण्याची योग्य पद्धत
पालक जास्त वेळ उकळल्यास किंवा खूप जास्त आचेवर शिजवल्यास त्यातील जीवनसत्त्वे नष्ट होऊ शकतात. त्यामुळे तज्ज्ञ हलके वाफवणे, कमी वेळ परतणे किंवा कमी तेलात पटकन शिजवण्याचा सल्ला देतात. पालक भाजीमध्ये लिंबाचा रस किंवा टोमॅटो घातल्यास व्हिटॅमिन C वाढते आणि लोहाचे शोषण सुधारते. मात्र पालक खाल्ल्यानंतर लगेच चहा किंवा कॉफी पिणे टाळावे, कारण त्यातील टॅनिन लोह शोषणात अडथळा आणू शकते.
कच्ची आणि शिजवलेली—दोन्ही पालक आरोग्यासाठी उपयुक्त आहेत, पण त्यांचे फायदे वेगवेगळे आहेत. रोगप्रतिकारशक्ती आणि त्वचेसाठी कच्चा पालक फायदेशीर ठरतो, तर लोह वाढवण्यासाठी आणि पचन सुधारण्यासाठी शिजवलेली पालक अधिक प्रभावी आहे. त्यामुळे दोन्हींचा समतोल साधत, आपल्या शरीराच्या गरजेनुसार पालकाचा वापर करणे हेच खरे शहाणपणाचे ठरेल.
read also:https://ajinkyabharat.com/worli-c-linker-250-km-vegacha-thar/
