FTX क्रिप्टो एक्सचेंजचा संस्थापक सॅम बँकमन-फ्राइड एका दिवसात 94% संपत्ती गमावून अब्जाधीशातून कंगाल कसा झाला? FTX घोटाळा, अलामेडा रिसर्च, बायनान्स करार आणि तुरुंगापर्यंतचा संपूर्ण प्रवास जाणून घ्या.
24 तासांत ₹1 लाख कोटींची संपत्ती शून्यावर! सॅम बँकमन-फ्राइडच्या घसरणीची धक्कादायक कहाणी
24 तासांत 94% संपत्ती गमावली! FTX संस्थापक सॅम बँकमन-फ्राइडच्या पतनाची 10 धक्कादायक कारणे
क्रिप्टोकरन्सीच्या जगात काही वर्षांपूर्वी ज्याचं नाव यशाचं प्रतीक मानलं जात होतं, तोच तरुण उद्योगपती आज आर्थिक घोटाळ्याचं सर्वात मोठं उदाहरण बनला आहे. अवघ्या काही वर्षांत अब्जावधी डॉलर्सची संपत्ती कमावणारा सॅम बँकमन-फ्राइड (Sam Bankman-Fried) एका दिवसात जवळपास 94 टक्के संपत्ती गमावून जगभर चर्चेत आला. त्याची कंपनी FTX एकेकाळी जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचं क्रिप्टो एक्सचेंज होती. मात्र चुकीचे आर्थिक निर्णय, ग्राहकांच्या निधीचा कथित गैरवापर आणि विश्वासघातामुळे हे संपूर्ण साम्राज्य कोसळलं.
Related News
धक्कादायक! कमलेश सावंत यांचे तब्बल 70 लाख रुपये बुडाले; मराठी अभिनेत्याने सांगितला मन हेलावणारा किस्सा
मोठा राजकीय भूकंप! शरद पवार महायुतीत जाणार? 7 मोठे संकेत, जयंत पाटील-विनोद तावडे बैठकीने वाढवल्या चर्चा
महाबळेश्वरमध्ये 100 वर्षांतील भीषण पावसाचा कहर! 24 तासांत 513 मिमी विक्रमी नोंद, अतिट गावात ढगफुटीसदृश्य परिस्थिती
कोट्यवधींची नोकरी नाकारून DSP बनलेल्या अंकित कुमारचा प्रेरणादायी आणि थक्क करणारा संघर्ष ; 1 निर्णयाने बदललं आयुष्य!
तुकाराम मुंढे यांच्या FDA कारवाईला मोठा धक्का; गोरस भांडारचा 5 महत्त्वाच्या मुद्द्यांमध्ये दणदणीत विजय
AI च्या मदतीने ‘सरकटी लाश’ (मृतदेह) प्रकरणाचा तपास; अधिवेशनात मुख्यमंत्री पोलिसांवर संतापले , 50 हजारांचे बक्षीस
वयाच्या अवघ्या 38 व्या वर्षी शापूर जदरान यांचे निधन; सेहवाग-गंभीरलाही केले होते बाद
नवी मुंबईत भरधाव कारने 10 जणांना उडवलं; 2 ठार, 8 जखमी, चालक फरार ; भयंकर अपघात!
3 दिवसांनी घेतला रक्तरंजित बदला! फुटबॉल सामन्यातील वादातून तरुणाची निर्घृण हत्या, परिसरात प्रचंड तणाव
नाशिक गोदावरी नदीत नागराजाचा थरारक संघर्ष! Viral Video मधील 7 धक्कादायक अपडेट्स, रेड अलर्टमध्ये प्रशासन सतर्क
7 धक्कादायक दावे: ‘देऊळ बंद २’चा टीझर नाकारला, सिनेमा पाडण्यासाठी बैठका? प्रवीण तरडेंचा मोठा खुलासा
भारताच्या राष्ट्रपतींचे १५ शक्तिशाली GK प्रश्न: पगार, अधिकार, कलमे आणि स्पर्धा परीक्षेसाठी संपूर्ण माहिती
एका दिवसात अब्जाधीश ते कंगाल
सॅम बँकमन-फ्राइडची अंदाजित संपत्ती एकेकाळी सुमारे 16 अब्ज डॉलर्स होती. मात्र FTX मध्ये आर्थिक संकट उभं राहिल्यानंतर आणि गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर पैसे काढण्यास सुरुवात केल्यानंतर त्याच्या संपत्तीत विक्रमी घसरण झाली. एका दिवसात जवळपास 14.6 अब्ज डॉलर्सची संपत्ती नाहीशी झाली. आर्थिक इतिहासातील ही सर्वात मोठ्या वैयक्तिक संपत्ती घसरणींपैकी एक मानली जाते.
FTX वर विश्वास होता, पण संकट अचानक कोसळलं
2019 मध्ये सॅमने FTX या क्रिप्टो डेरिव्हेटिव्ह एक्सचेंजची स्थापना केली. अल्पावधीतच ही कंपनी जगातील आघाडीच्या क्रिप्टो एक्सचेंजमध्ये गणली जाऊ लागली. मोठ्या गुंतवणूकदारांसह लाखो ग्राहकांनी FTX वर विश्वास ठेवून व्यवहार सुरू केले.
मात्र कंपनीच्या आर्थिक व्यवहारांबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित होऊ लागले. विशेषतः ग्राहकांचा निधी संबंधित ट्रेडिंग कंपनी Alameda Research कडे वळवण्यात आल्याच्या आरोपांनी संपूर्ण उद्योग हादरला.
Alameda Research मुळे वाढलं संकट
सॅमने 2017 मध्ये Alameda Research ही क्वांटिटेटिव्ह ट्रेडिंग फर्म सुरू केली होती. आरोपांनुसार FTX मधील ग्राहकांचे सुमारे 10 अब्ज डॉलर्स Alameda कडे वळवण्यात आले. या निधीचा वापर उच्च जोखमीच्या व्यवहारांसाठी करण्यात आला. बाजारात मोठं नुकसान झाल्यानंतर हा निधी परत मिळवणं अशक्य झालं आणि FTX वर तरलतेचं गंभीर संकट निर्माण झालं.
बायनान्स कराराने निर्माण केला धक्का
स्थिती हाताबाहेर जात असल्याचं लक्षात आल्यानंतर जगातील सर्वात मोठ्या क्रिप्टो एक्सचेंज Binance ने FTX विकत घेण्यासाठी प्राथमिक इरादापत्र (Letter of Intent) स्वाक्षरी केल्याची घोषणा केली. ही बातमी समोर येताच बाजारात भीतीचं वातावरण निर्माण झालं.
गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर पैसे काढले. नंतर Binance ने व्यवहारातून माघार घेतली आणि FTX ची परिस्थिती आणखी बिकट झाली.
दिवाळखोरीची वेळ का आली?
ग्राहकांचा विश्वास डळमळीत झाल्यानंतर FTX कडे व्यवहारासाठी पुरेशी रोकड उरली नाही. अखेर कंपनीने दिवाळखोरी संरक्षणासाठी अर्ज दाखल केला. त्यानंतर सॅम बँकमन-फ्राइड यांनी मुख्य कार्यकारी पदाचा राजीनामा दिला.
शिक्षणातून उद्योजकतेपर्यंतचा प्रवास
सॅमने अमेरिकेतील प्रतिष्ठित Massachusetts Institute of Technology (MIT) मधून शिक्षण पूर्ण केलं. डिजिटल तंत्रज्ञान आणि वित्तीय बाजारात त्याला सुरुवातीपासूनच रस होता.
शिक्षणानंतर त्याने ETF ट्रेडिंग कंपनीत काम केलं. जपान आणि अमेरिकेतील क्रिप्टो किमतींमधील फरकाचा फायदा घेत त्याने मोठ्या प्रमाणावर नफा कमावला. त्यानंतर Alameda Research आणि FTX या दोन कंपन्यांच्या माध्यमातून तो जगातील सर्वात वेगाने श्रीमंत होणाऱ्या उद्योजकांमध्ये गणला जाऊ लागला.
प्रसिद्धीपासून बदनामीपर्यंत
2021 मध्ये Forbes ने सॅमचा “30 Under 30” यादीत समावेश केला होता. त्यावेळी तो तरुण उद्योजकांसाठी प्रेरणास्थान मानला जात होता. मात्र FTX घोटाळा उघडकीस आल्यानंतर त्याचं नाव आर्थिक गैरव्यवहारांच्या चर्चेत आलं. यशाच्या शिखरावर पोहोचलेला हा उद्योगपती काही महिन्यांतच जगभरात टीकेचा विषय ठरला.
बढाई आणि अतिआत्मविश्वास महागात पडला
विश्लेषकांच्या मते सॅमचा अतिआत्मविश्वास आणि आक्रमक विस्ताराची रणनीती त्याच्यावर उलटली. कंपनीची वास्तविक आर्थिक स्थिती कमकुवत असतानाही भविष्यातील मोठ्या योजना जाहीर करण्यात आल्या. यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास ढासळला आणि संकट अधिक तीव्र झालं.
क्रिप्टो गुंतवणूकदारांसाठी मोठा धडा
सॅम बँकमन-फ्राइडची कहाणी ही केवळ एका उद्योगपतीच्या पतनाची नाही, तर आर्थिक पारदर्शकता, जोखीम व्यवस्थापन आणि गुंतवणूकदारांचा विश्वास किती महत्त्वाचा असतो याचं उदाहरण आहे. कोणतीही कंपनी कितीही मोठी असली तरी आर्थिक शिस्त, उत्तरदायित्व आणि पारदर्शकता नसल्यास काही दिवसांत संपूर्ण साम्राज्य कोसळू शकतं.
क्रिप्टो बाजारातील अस्थिरता, नियमनाचा अभाव आणि उच्च जोखीम यामुळे गुंतवणूकदारांनी नेहमीच सावधगिरी बाळगणं आवश्यक आहे. FTX प्रकरणाने संपूर्ण क्रिप्टो उद्योगाला मोठा धक्का दिला असून भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी कठोर नियमनाची गरज पुन्हा अधोरेखित झाली आहे.
