पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा आक्रमक भूमिका घेत चीनला थेट इशारा दिला आहे. इराणला लष्करी मदत, विशेषतः हवाई संरक्षण प्रणाली किंवा शस्त्रास्त्र पुरवठा केल्यास चीनला “गंभीर परिणामांना” सामोरे जावे लागेल, असे ट्रम्प यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे.या विधानानंतर आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली असून अमेरिका-चीन-इराण या त्रिकोणात तणाव अधिक तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
इस्लामाबाद शांतता चर्चेनंतर पुन्हा तणाव वाढला
सूत्रांच्या माहितीनुसार, पाकिस्तानच्या इस्लामाबाद येथे अमेरिका आणि इराण यांच्यात झालेली 21 तासांची शांतता चर्चा निष्फळ ठरली. या चर्चेत तात्पुरत्या युद्धविरामावर काही प्रमाणात सहमती झाली होती, मात्र दीर्घकालीन करारावर दोन्ही देश एकमत करू शकले नाहीत.
या अपयशानंतर पश्चिम आशियात पुन्हा संघर्षाची शक्यता वाढली आहे. याच दरम्यान, चीन इराणला भविष्यात हवाई संरक्षण प्रणाली पुरवण्याच्या तयारीत असल्याच्या गुप्तचर अहवालांमुळे परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे.
Related News
Flydubai हल्ल्याला नवा ट्विस्ट; इराणचा नेतान्याहू आणि UAEवर गंभीर आरोप
इराणचा 7 दिवसांचा प्रस्ताव, ट्रम्प यांची मोठी घोषणा; अमेरिका-इराण संघर्ष पुन्हा चर्चेत
व्हाइट हाऊसकडून CNN, MS NOW आणि POLITICO वर बंदी; ट्रम्प प्रशासनाविरोधात थेट कोर्टात धाव
अमेरिका-इराण तणाव पुन्हा वाढला; इराणच्या 7 अटींनी खळबळ, ट्रम्प यांच्या निर्णयाकडे जगाचे लक्ष
H-1B व्हिसाबाबत ट्रम्प सरकारचा मोठा निर्णय; भारतीयांसाठी वाढली चिंता, $1 लाख शुल्क कायम
ट्रम्प यांची मोठी चाल! रशियन तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवर 100% टॅरिफची टांगती तलवार
ट्रम्प यांच्या 100% टॅरिफच्या इशाऱ्यावर भारताचा थेट पलटवार; म्हणाले, ‘गरज पडली तर आवश्यक पावले उचलू’
भारताला ज्याची भीती तेच घडले? अमेरिकेचा मोठा निर्णय; भारतासह चीनवर टॅरिफचे संकट
सौदीच्या F-15 वर हुतींचा हल्ला? मारिबमध्ये फायटर जेट पाडल्याचा दावा
ट्रम्प यांच्या बालपणीच्या घराचा कोट्यवधींचा सौदा; जाणून घ्या कितीला विकले?
BRICS Summit : मोदी-पुतिन-जिनपिंग एकाच फ्रेममध्ये; जगाला नेमका काय संदेश?
LPG सिलेंडरसाठी पुन्हा रांगा लागणार? होर्मुज स्ट्रेट संकटामुळे भारतावर मोठं संकट!
चीनवर थेट निशाणा; 50% टॅरिफची धमकी
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी स्पष्ट शब्दांत इशारा दिला आहे की, जर चीनने इराणला शस्त्रे किंवा संरक्षण प्रणाली पुरवली तर अमेरिकेकडून कठोर आर्थिक कारवाई केली जाईल.ट्रम्प म्हणाले,“ते असे करतील याबद्दल मला शंका आहे. पण जर त्यांनी तसे केले आणि आम्ही त्यांना पकडले, तर चीनवर तब्बल 50 टक्के टॅरिफ लादला जाईल. ही अत्यंत मोठी आर्थिक कारवाई असेल.”या विधानामुळे जागतिक व्यापार बाजारातही अस्थिरता निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
इराण-अमेरिका संघर्षाचा नवीन टप्पा
अलीकडेच सहा आठवड्यांच्या संघर्षानंतर अमेरिका आणि इराणमध्ये तात्पुरता युद्धविराम लागू झाला होता. मात्र, हा करार दीर्घकाळ टिकू शकलेला नाही. इस्लामाबादमधील चर्चेनंतर दोन्ही देश पुन्हा एकदा तणावाच्या स्थितीत आले आहेत.विशेष म्हणजे, अमेरिका आता इराणच्या ऊर्जा संरचनेवर आणि वीज निर्मिती केंद्रांवर थेट कारवाई करण्याच्या भूमिकेत असल्याचे संकेत ट्रम्प यांनी दिले आहेत.
“इराणची ऊर्जा प्रणाली एका दिवसात नष्ट करू शकतो” – ट्रम्प
ट्रम्प यांनी अत्यंत कठोर भाषेत म्हटले की, अमेरिकेकडे अशी क्षमता आहे की ती एका दिवसात इराणची संपूर्ण ऊर्जा प्रणाली उद्ध्वस्त करू शकते.ही ऊर्जा प्रणाली वीज निर्मिती प्रकल्पांसह देशाच्या मूलभूत संरचनेशी जोडलेली असल्याने, अशा कारवाईचे परिणाम गंभीर असू शकतात, असे आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांचे मत आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनीवर अमेरिकेचा धोरणात्मक दबाव
या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेने होर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) या अत्यंत महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गावर नियंत्रण ठेवण्याचे किंवा अडथळा निर्माण करण्याचे संकेत दिले आहेत.हा मार्ग जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. त्यामुळे येथे तणाव निर्माण झाल्यास आंतरराष्ट्रीय तेल बाजारात मोठी उलथापालथ होऊ शकते.
चीनला तेल व्यापाराचा पर्याय?
ट्रम्प यांनी केवळ धमकीच नव्हे तर चीनला पर्यायी ऊर्जा व्यापाराचाही प्रस्ताव दिला आहे. त्यांनी सांगितले की, चीन व्हेनेझुएला किंवा अमेरिकेकडून कच्चे तेल खरेदी करू शकतो.त्यांच्या म्हणण्यानुसार,“आमच्याकडे प्रचंड तेल साठा आहे. आम्ही इराणपेक्षा कमी दरातही तेल पुरवू शकतो.”या विधानामुळे अमेरिकेची ऊर्जा निर्यात धोरणे अधिक आक्रमक होणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात भीतीचे वातावरण
अमेरिका-इराण संघर्ष आणि चीनवरील संभाव्य टॅरिफ घोषणेमुळे जागतिक शेअर बाजार आणि तेल बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे.विशेषतः ऊर्जा क्षेत्रातील गुंतवणूकदारांमध्ये अनिश्चितता वाढली असून, पुढील काही दिवसात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
चीन-अमेरिका संबंध पुन्हा तणावात
चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि ट्रम्प यांच्यात पुढील महिन्यात बीजिंगमध्ये होणारी चर्चा देखील या पार्श्वभूमीवर अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. ही बैठक पूर्वी इराण संघर्षामुळे पुढे ढकलण्यात आली होती.आता पुन्हा एकदा या चर्चेवर आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे लक्ष केंद्रित झाले आहे.
तज्ज्ञांचे मत
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, अमेरिका-चीन-इराण या तीन देशांमधील तणाव हा केवळ प्रादेशिक संघर्ष नसून जागतिक आर्थिक आणि ऊर्जा व्यवस्थेवर परिणाम करणारा मुद्दा आहे.जर परिस्थिती आणखी बिघडली, तर जागतिक पुरवठा साखळी, तेल बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो.डोनाल्ड ट्रम्प यांचे चीनविरोधी कठोर विधान आणि इराणवरील संभाव्य कारवाईचे संकेत यामुळे पश्चिम आशियातील संघर्ष नव्या टप्प्यात प्रवेश करत असल्याचे स्पष्ट होत आहे. पुढील काही आठवडे जागतिक राजकारणासाठी अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.
