अमेरिका-इराण तणाव पुन्हा वाढला; इराणच्या 7 अटींनी खळबळ, ट्रम्प यांच्या निर्णयाकडे जगाचे लक्ष

अमेरिका

अमेरिकेत मोठी खळबळ; अमेरिका-इराण तणाव पुन्हा वाढला, इराणच्या 7 अटींमुळे चर्चेला वेग

कतारच्या माध्यमातून अमेरिकेसमोर युद्धबंदीचा प्रस्ताव; मोहसेन रेजाई यांचा निर्णायक युद्धाचा इशारा, अमेरिकन नागरिकांना सतर्कतेचा सल्ला

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध आणि राजनैतिक तणाव पुन्हा एका निर्णायक टप्प्यावर पोहोचला आहे. एकीकडे दोन्ही देशांमध्ये संघर्ष सुरू असताना दुसरीकडे युद्ध थांबवण्यासाठी राजनैतिक हालचालींना वेग आला आहे. इराणने कतारच्या मध्यस्थीने अमेरिकेसमोर युद्ध समाप्त करण्यासाठी सात अटी ठेवल्या असून, आता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या उत्तराकडे तेहरानचे लक्ष लागले आहे.

इराणच्या सर्वोच्च राष्ट्रीय सुरक्षा परिषदेचे सचिव मोहसेन रेजाई यांनी अल जझीराला दिलेल्या मुलाखतीत या घडामोडींची माहिती दिली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, कतारच्या माध्यमातून इराणच्या अटी अमेरिकेपर्यंत पोहोचवण्यात आल्या आहेत. या अटींचा उद्देश युद्ध थांबवणे आणि दोन्ही देशांमध्ये पुन्हा चर्चा सुरू करणे हा आहे.

इराणच्या प्रमुख मागण्या काय?

मोहसेन रेजाई यांनी सांगितलेल्या माहितीनुसार, इराणच्या प्रस्तावामध्ये सर्व आघाड्यांवरील युद्ध थांबवणे, परदेशात गोठवण्यात आलेला इराणचा निधी मुक्त करणे आणि अमेरिकेकडून लादण्यात आलेली नौदल नाकेबंदी समाप्त करणे यांसारख्या प्रमुख मागण्यांचा समावेश आहे. संपूर्ण सात अटींची अधिकृत यादी सार्वजनिक करण्यात आलेली नसली, तरी या तीन मुद्द्यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.

Related News

इराणचे म्हणणे आहे की या अटी मान्य झाल्यास युद्ध समाप्त करण्यासाठी चर्चेचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. मात्र, अमेरिकेने या अटी स्वीकारल्या नाहीत तर संघर्ष आणखी तीव्र होण्याची शक्यता असल्याचा इशारा रेजाई यांनी दिला आहे.

‘निर्णायक युद्धासाठी तयार’ — इराणचा अमेरिकेला इशारा

मोहसेन रेजाई यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या धमक्यांवरही प्रतिक्रिया दिली. ट्रम्प यांच्या धमक्यांमुळे इराण आपल्या भूमिकेत बदल करणार नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. उलट, अमेरिकेने अटी नाकारल्यास इराण निर्णायक युद्धासाठी तयार असल्याचे त्यांनी सांगितले.

याआधीही इराणने युद्ध आणि नौदल नाकेबंदीच्या मुद्द्यावर कठोर भूमिका घेतली आहे. ऑगस्टमध्ये रेजाई यांनी युद्ध संपेपर्यंत आणि इराणची गोठवलेली मालमत्ता मुक्त होईपर्यंत होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली केली जाणार नसल्याचे म्हटले होते.

ट्रम्प यांच्या भूमिकेकडे लक्ष

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्षाला अनेक महिने उलटले असून, या काळात युद्धविराम आणि चर्चेचे अनेक प्रयत्न झाले आहेत. मात्र, परस्पर अविश्वास आणि युद्धाच्या अटींवर मतभेद कायम आहेत.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी यापूर्वी इराणकडून आवश्यक करार मान्य करून घेण्यासाठी कठोर भूमिका घेतली आहे. ऑगस्टमध्ये त्यांनी इराणला शरणागती पत्करण्याचे आवाहन केले होते. त्याच काळात अमेरिका-इराण यांच्यातील मागील समझोता कालबाह्य झाला होता.

सप्टेंबरमध्येही ट्रम्प यांनी युद्ध संपण्यासाठी अनुकूल कराराची आवश्यकता असल्याचे सांगितले आहे. 13 सप्टेंबरच्या वृत्तानुसार, त्यांनी युद्ध वर्षाच्या उत्तरार्धापर्यंत सुरू राहण्याची शक्यता व्यक्त केली होती.

मध्यस्थीची भूमिका महत्त्वाची

अमेरिका आणि इराण यांच्यातील थेट संवादात कतार आणि पाकिस्तान मध्यस्थाची भूमिका बजावत आहेत. दोन्ही देशांमध्ये थेट चर्चा पुन्हा सुरू करण्यासाठी या देशांकडून प्रयत्न केले जात आहेत. अल जझीराच्या वृत्तानुसार, मागील समझोता संपल्यानंतर कतार आणि पाकिस्तानने पुन्हा चर्चेचा मार्ग तयार करण्यासाठी प्रयत्न सुरू ठेवले आहेत.

मात्र, राजनैतिक प्रयत्नांसोबतच मध्यपूर्वेतील सुरक्षा परिस्थिती अजूनही तणावपूर्ण आहे. सौदी अरेबियाने अलीकडेच इराणकडून ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांचा धोका असल्याने अमेरिकन नागरिकांसाठी प्रवासविषयक इशारा कायम ठेवला आहे. अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने 15 सप्टेंबर रोजी सौदी अरेबियासाठी ‘Reconsider Travel’ असा सल्ला जारी केला होता.

अमेरिकन नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा

मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर या भागातील अमेरिकन नागरिकांच्या सुरक्षेचा मुद्दाही महत्त्वाचा ठरत आहे. संघर्षाचा विस्तार झाल्यास अमेरिका आणि इराणशी संबंधित इतर देशांमध्येही सुरक्षेची परिस्थिती बदलू शकते.

दरम्यान, 19 सप्टेंबरच्या वृत्तानुसार सौदी अरेबियाने राजधानी रियाधकडे झालेला बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा प्रयत्न हाणून पाडल्याचे सांगितले. या पार्श्वभूमीवर मध्यपूर्वेतील संघर्षाचा भौगोलिक विस्तार होण्याची चिंता कायम आहे.

पुढे काय होणार?

आता सर्वांचे लक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या उत्तराकडे लागले आहे. इराणने एकीकडे चर्चेचा मार्ग खुला ठेवला आहे, तर दुसरीकडे आपल्या अटी मान्य न झाल्यास संघर्ष तीव्र करण्याची तयारी असल्याचे संकेत दिले आहेत.

त्यामुळे पुढील काही दिवस अमेरिका या अटींवर काय भूमिका घेते, कतार आणि पाकिस्तानची मध्यस्थी कितपत यशस्वी ठरते आणि युद्धविरामासाठी दोन्ही देशांमध्ये पुन्हा औपचारिक चर्चा सुरू होते का, यावर परिस्थिती अवलंबून राहणार आहे.

सध्या मात्र अमेरिका-इराण संघर्षाचा पुढील टप्पा राजनैतिक चर्चेकडे जातो की पुन्हा लष्करी कारवाईकडे वळतो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.

 

Read  Also : https://ajinkyabharat.com/bangladesh-3/

Related News