Excessive Sweating In Summer : जास्त घाम, थकवा आणि दुर्गंधीची समस्या दुर्लक्षित करू नका; जाणून घ्या शरीर थंड ठेवणारे 5 प्रभावी घरगुती उपाय
उन्हाळा सुरू झाला की शरीरातून सतत घाम येणे, चिकटपणा जाणवणे, थकवा येणे आणि दुर्गंधीची समस्या अनेकांना त्रास देऊ लागते. काही लोकांना तर दिवसभर एसीमध्ये बसूनही घाम येत राहतो. अनेकदा ही समस्या सामान्य समजून दुर्लक्षित केली जाते, पण आयुर्वेदानुसार शरीरातील वाढलेली उष्णता आणि पित्तदोष यामागे मोठे कारण असू शकते.
विशेषतः मे महिन्यात तापमान वाढल्याने शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी शरीर सतत घामाच्या स्वरूपात उष्णता बाहेर टाकत असते. पण जर घामाचे प्रमाण सामान्यपेक्षा जास्त असेल, त्यासोबत थकवा, चक्कर, त्वचेवर खाज किंवा दुर्गंधी जाणवत असेल, तर वेळीच काळजी घेणे गरजेचे आहे.
Related News
पंढरपूर मंदिरात महिलांच्या सुरक्षेचा भंग; 2 दिवसांत दुसरी संतापजनक घटना
धक्कादायक! ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ची घोषणा; ४ अटींनी GenZ मध्ये खळबळ
सतत बसण्याची सवय ठरतेय धोकादायक! ऑपरेशनशिवाय मूळव्याध बरा करण्यासाठी डॉक्टरांनी सांगितले 7 प्रभावी उपाय
Viral Toilet Cleaning Ice Hack : महागड्या ॲसिडशिवाय टॉयलेट चमकवण्याचा भन्नाट उपाय सोशल मीडियावर व्हायरल
7 Cooling Tips : गच्चीवर करा हा एक उपाय, घर राहील दिवसभर AC शिवाय थंड
7 Powerful Reasons : नाश्त्यासाठी पोहे की उपीट? वजन कमी करण्यासाठी कोणता पर्याय अधिक हेल्दी?
वडापावपासून इडलीपर्यंत… तुमच्या आवडत्या नाश्त्यात किती कॅलरीज?
संपत्तीच्या वादातून भयानक कट! घराला आग लावली आणि स्वतःच जळाली चंदा
“5 भन्नाट कारणं! मोदींनी मेलोनींना दिलेल्या Melody गिफ्टमुळे सोशल मीडिया अक्षरशः वेडा”
आयुर्वेद तज्ज्ञ डॉ. रुचा पै यांच्या मते, “घाम येणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. मात्र शरीरात पित्त वाढल्यास घामाचे प्रमाण वाढते आणि त्यामुळे शरीरातील पाण्याचे संतुलन बिघडू शकते. योग्य आहार, पुरेसे पाणी आणि काही साधे घरगुती उपाय अवलंबल्यास हा त्रास मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो.”
शरीराला घाम का येतो?
मानवी शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी घाम येतो. जेव्हा वातावरणातील तापमान वाढते किंवा शरीर गरम होते, तेव्हा शरीरातील स्वेदग्रंथी सक्रिय होतात. या ग्रंथींमधून घाम बाहेर पडतो आणि त्वचेवरील घाम वाफ बनून उडाल्यावर शरीर थंड होण्यास मदत होते.
मात्र काही लोकांमध्ये ही प्रक्रिया अधिक प्रमाणात होते. आयुर्वेदानुसार यामागे ‘पित्त दोष’ वाढलेला असतो. पित्त हे शरीरातील उष्णता, पचन आणि ऊर्जा नियंत्रित करणारे तत्त्व मानले जाते. उन्हाळ्यात हे पित्त नैसर्गिकरित्या वाढते.
जास्त घाम येण्यामागील मुख्य कारणे
1. पित्तदोष वाढणे
उन्हाळ्यात शरीरात उष्णता वाढल्याने पित्त असंतुलित होते. त्यामुळे घामाचे प्रमाण वाढते.
2. तिखट आणि तेलकट आहार
जास्त मसालेदार, तळलेले आणि आम्लयुक्त पदार्थ शरीरातील उष्णता वाढवतात.
3. कमी पाणी पिणे
पुरेसे पाणी न घेतल्यास शरीरातील द्रव संतुलन बिघडते आणि घामासोबत अशक्तपणा जाणवतो.
4. ताणतणाव
मानसिक तणाव आणि चिंता यामुळेही घाम जास्त येऊ शकतो.
5. हार्मोनल बदल
काही वेळा थायरॉईड, मधुमेह किंवा हार्मोनल बदलांमुळेही घाम वाढतो.
जास्त घामामुळे कोणते त्रास होऊ शकतात?
घाम येणे सामान्य असले तरी त्याचे प्रमाण वाढल्यास अनेक आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात.
त्वचेचे विकार
सतत ओलसर त्वचेवर बुरशी वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे फंगल इन्फेक्शन, पुरळ किंवा खाज येऊ शकते.
दुर्गंधी
घामात बॅक्टेरिया मिसळल्याने शरीरातून दुर्गंधी येऊ लागते.
डिहायड्रेशन
जास्त घामामुळे शरीरातील पाणी आणि क्षार कमी होतात. त्यामुळे चक्कर, डोकेदुखी आणि अशक्तपणा जाणवतो.
थकवा
शरीरातील उर्जा कमी झाल्याने सतत थकवा जाणवतो.
शरीर थंड ठेवणारे 5 प्रभावी आयुर्वेदिक उपाय
1. थंड पाण्याने शरीर स्वच्छ ठेवा
उन्हाळ्यात दिवसातून अनेक वेळा तोंड, हात-पाय आणि मान थंड पाण्याने धुणे फायदेशीर ठरते. यामुळे शरीराचे तापमान कमी होते आणि ताजेतवाने वाटते.सकाळी आणि संध्याकाळी अंघोळ केल्यास घामामुळे निर्माण होणारी दुर्गंधीही कमी होते.
2. धने आणि जिऱ्याचे पाणी प्या
आयुर्वेदात धने आणि जिरे हे शरीराला थंडावा देणारे घटक मानले जातात.
धने पाणी कसे बनवावे?
- एका ग्लास पाण्यात 1 चमचा धने रात्रभर भिजवा
- सकाळी ते पाणी गाळून प्या
जिऱ्याचे पाणी
- जिरे उकळून थंड करा
- दिवसभरात 2 ते 3 वेळा प्या
हे पाणी शरीरातील उष्णता कमी करण्यास मदत करते.
3. नारळ पाणी आणि ताक नियमित घ्या
नारळ पाणी हे नैसर्गिक इलेक्ट्रोलाइट ड्रिंक मानले जाते. यामुळे शरीरातील पाण्याची कमतरता भरून निघते.ताक पचन सुधारते आणि शरीर थंड ठेवण्यास मदत करते. विशेषतः दुपारच्या जेवणानंतर ताक घेतल्यास उष्णता कमी होते.
4. पित्तशामक पदार्थांचा आहारात समावेश करा
गुलकंद
गुलाबाच्या पाकळ्यांपासून तयार होणारा गुलकंद शरीराला थंडावा देतो.
शतावरी
शतावरी शरीरातील उष्णता संतुलित ठेवते आणि अशक्तपणा कमी करते.
आवळा
व्हिटॅमिन C ने समृद्ध असलेला आवळा शरीराला थंड ठेवण्यास मदत करतो.
5. हलका आहार आणि कॉटनचे कपडे वापरा
उन्हाळ्यात जास्त तेलकट, मसालेदार आणि जंक फूड टाळणे आवश्यक आहे.
काय खावे?
- फळे
- कोशिंबीर
- ताक
- काकडी
- टरबूज
- दही
कोणते कपडे वापरावेत?
कॉटनचे सैल आणि हलक्या रंगाचे कपडे वापरल्यास त्वचेला हवा मिळते आणि घाम कमी होतो.
कोणत्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये?
कधी कधी जास्त घाम येणे हे गंभीर आजाराचे लक्षणही असू शकते.
ही लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:
- रात्री झोपेतही खूप घाम येणे
- अचानक वजन कमी होणे
- चक्कर येणे
- हृदयाचे ठोके वाढणे
- सतत अशक्तपणा
- श्वास घेण्यास त्रास
उन्हाळ्यात शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी खास टिप्स
- दिवसाला किमान 3 ते 4 लिटर पाणी प्या
- बाहेर पडताना पाण्याची बाटली सोबत ठेवा
- लिंबूपाणी, नारळ पाणी, ताक यांचा आहारात समावेश करा
- रिकाम्या पोटी चहा-कॉफी टाळा
- जास्त उन्हात बाहेर जाणे टाळा
मुलांनी आणि वृद्धांनी विशेष काळजी का घ्यावी?
लहान मुले आणि वृद्धांमध्ये शरीरातील पाण्याचे प्रमाण लवकर कमी होते. त्यामुळे त्यांना डिहायड्रेशनचा धोका अधिक असतो.
मुलांसाठी
- वारंवार पाणी द्या
- बाहेर खेळण्याचा वेळ कमी करा
वृद्धांसाठी
- हलका आहार द्या
- उन्हात जाणे टाळा
- वेळेवर औषधे घ्या
आयुर्वेद काय सांगतो?
आयुर्वेदानुसार उन्हाळ्यात ‘शीतल’ पदार्थांचे सेवन करणे फायदेशीर असते. शरीरातील पित्त कमी करण्यासाठी संतुलित आहार, शांत मन आणि पुरेशी झोप आवश्यक मानली जाते.योग, प्राणायाम आणि ध्यान यामुळेही शरीरातील उष्णता आणि ताण कमी होतो.
उन्हाळ्यात घाम येणे सामान्य असले तरी त्याचे प्रमाण जास्त असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. सतत थकवा, दुर्गंधी, त्वचेच्या समस्या किंवा डिहायड्रेशन जाणवत असल्यास शरीर काहीतरी संकेत देत असते. योग्य आहार, पुरेसे पाणी आणि आयुर्वेदिक उपाय अवलंबल्यास शरीरातील उष्णता कमी करून आरोग्य चांगले ठेवता येते.
विशेषतः धने पाणी, ताक, नारळ पाणी आणि पित्तशामक पदार्थांचा वापर केल्यास उन्हाळ्यातील त्रास कमी होण्यास मदत होते. मात्र लक्षणे गंभीर वाटत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
