‘घरात कुणीही पोलीस नव्हते तरीही…’; IPS मोक्षदा पाटील यांनी उलगडला प्रेरणादायी यशस्वी प्रवास
मुंबई : महिलांनी कोणत्याही क्षेत्रात यश मिळवण्यासाठी आत्मविश्वास, मेहनत आणि जिद्द यांची साथ असेल तर कोणतेही ध्येय अशक्य नसते, याचे जिवंत उदाहरण म्हणजे मुंबईच्या अप्पर पोलीस आयुक्त (Additional Commissioner of Police) IPS मोक्षदा पाटील. एनडीटीव्ही मराठीच्या ‘नारी शक्ती महाराष्ट्राची!’ या विशेष मंचावर त्यांनी आपल्या आयुष्याचा प्रेरणादायी प्रवास, पोलीस दलातील अनुभव, महिलांवरील अत्याचार, ग्रामीण भागातील मुलींच्या समस्या आणि डिजिटल युगातील सायबर गुन्हेगारी यांसारख्या महत्त्वाच्या विषयांवर सविस्तर भाष्य केले.
घरात पोलीस पार्श्वभूमी नसतानाही गाठले IPS पद
आपल्या यशामागील प्रवास उलगडताना मोक्षदा पाटील यांनी सांगितले की, त्यांच्या कुटुंबात यापूर्वी कोणीही पोलीस सेवेत नव्हते. त्यांचे वडील ठाणे महानगरपालिकेत अभियंता म्हणून कार्यरत होते, तर आजोबा रेल्वे विभागात काम करत होते. कुटुंबात सरकारी नोकरीचे वातावरण असले तरी पोलीस सेवेत जाण्याचा कोणताही वारसा नव्हता.
Related News
पुण्यातून विक्रम काकडे यांनाच राष्ट्रवादीची उमेदवारी, जळगावात राजकीय खळबळ; 4 तासांच्या जोरदार माथापच्चीनंतर अखेर निर्णय!
8 वर्षांचा संघर्ष वाया? UPSC मध्ये अपयशानंतर तरुणीची भावनिक कहाणी व्हायरल, लाखो जण झाले प्रेरित
ॲड. लखनसिंह कटरे आणि सौ. उषादेवी कटरे यांच्या यशस्वी संसाराचा गौरवशाली प्रवास ; सहजीवनाची प्रेरणादायी 44 वर्षे!
पुणे स्टेशनवरून 1 वर्षाच्या मुलीचे अपहरण; 65 CCTV फुटेजमुळे उलगडला थरारक गुन्हा
US-Iran Conflict : शांततेच्या चर्चांदरम्यान अमेरिकेचा धक्कादायक हवाई हल्ला, ट्रम्प यांच्या 5 मोठ्या रणनीती उघड
विक्रम काकडे MLC Election: 7 मोठे धक्के! फडणवीसांची शिफारसही ठरली निष्प्रभ, पार्थ पवारांच्या निकटवर्तीयाला मिळणार विधान परिषदेची ताकदवान उमेदवारी
लाडकी बहीण योजनेतून 81 लाख महिलांची नावे वगळली? रोहित पवारांचा धक्कादायक दावा;
मुंबई-पुणे एक्सप्रेसवेवर मृत्यूचा सापळा; कंटेनर-ट्रकच्या भीषण धडकेत 2 जणांचा अंत
लाखपुरीत धक्कादायक घटना! 2 दुचाक्या जळून खाक, लाखोंचे नुकसान; दोषींवर कठोर कारवाईची जोरदार मागणी
Ladki Bahin Yojana: 80 लाख महिला अपात्र! सुप्रिया सुळेंचा सरकारवर जोरदार हल्लाबोल, महिलांचा विश्वासघात की मोठी चूक?
धक्कादायक! 3 जूनला ठाण्यात 12 तास पाणीपुरवठा बंद; मुंब्रा, कळवासह अनेक भागांना मोठा फटका
यूपीएससी परीक्षेची तयारी करताना त्यांनी कठोर परिश्रम घेतले आणि अखेर भारतीय पोलीस सेवेत (IPS) निवड झाली. महाराष्ट्रात सेवा करण्याची संधी मिळाल्यानंतर आपल्या मातृभूमीत काम करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला. समाजासाठी काहीतरी सकारात्मक करण्याची प्रेरणा आणि लोकसेवेची भावना यामुळेच हा प्रवास शक्य झाल्याचे त्यांनी नमूद केले.
IPS प्रशिक्षणात महिला-पुरुषांमध्ये कोणताही भेदभाव नाही
सदर वल्लभभाई पटेल राष्ट्रीय पोलीस अकादमीतील प्रशिक्षणाचे अनुभव सांगताना त्यांनी महिला आणि पुरुष अधिकाऱ्यांना समान संधी दिली जाते, यावर भर दिला. पोलीस दलात महिलांसाठी वेगळे किंवा सोपे प्रशिक्षण नसते. पुरुष अधिकाऱ्यांना ज्या प्रकारचे कठीण प्रशिक्षण दिले जाते, तेच प्रशिक्षण महिला अधिकाऱ्यांनाही पूर्ण करावे लागते.
त्यांच्या मते, अधिकारी म्हणून मैदानात उतरल्यावर सर्वांना समान जबाबदाऱ्या आणि अधिकार मिळतात. कायद्याची अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक असलेले ज्ञान, कौशल्य आणि मानसिक ताकद ही सर्वांसाठी सारखीच असते. त्यामुळे महिलांनी कोणत्याही क्षेत्रात मागे राहण्याचे कारण नाही, असा संदेश त्यांनी दिला.
बालविवाह रोखण्यासाठी धावून आलेल्या एका पत्राची कहाणी
कार्यक्रमादरम्यान मोक्षदा पाटील यांनी छत्रपती संभाजीनगर येथे कार्यरत असताना घडलेला एक भावनिक प्रसंग सांगितला. ग्रामीण भागातील मुलींमध्ये अफाट क्षमता असूनही त्यांना अनेक सामाजिक अडचणींचा सामना करावा लागतो, असे त्यांनी नमूद केले.
याच संदर्भात एका लहान मुलीने त्यांना पाठवलेल्या पत्राची आठवण त्यांनी सांगितली. त्या पत्रासोबत मुलीने तिची गुणपत्रिका, ओळखपत्राची प्रत आणि घराचा हाताने काढलेला नकाशाही जोडला होता. पत्रात तिने तिच्या बालविवाहाची तयारी सुरू असल्याचे सांगितले होते. विशेष म्हणजे, तिचे नाव कोणालाही सांगू नये आणि कोणत्याही परिस्थितीत तिचा विवाह थांबवावा, अशी विनंती तिने केली होती.
या पत्राची गंभीर दखल घेत प्रशासनाने तत्काळ कारवाई केली आणि संबंधित मुलीचा बालविवाह रोखण्यात यश मिळवले. हा प्रसंग आजही त्यांच्या मनात कायम असल्याचे त्यांनी सांगितले.
महिलांवरील अत्याचारामागील विकृत मानसिकता
समाजात महिलांवर होणाऱ्या अत्याचारांबाबत बोलताना IPS मोक्षदा पाटील यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, महिलांना अनेकदा दुय्यम स्थान दिले जाते. कुटुंबातील आणि समाजातील काही रूढ मानसिकता महिलांच्या प्रगतीत अडथळा ठरतात.
शाळा किंवा महाविद्यालयात जाणाऱ्या मुलींची छेडछाड झाल्यास अनेक मुली शिक्षण अर्धवट सोडतात. त्यानंतर त्यांच्या कुटुंबीयांचा कल लवकर विवाह लावून देण्याकडे वाढतो. त्यामुळे मुलींचे शिक्षण, करिअर आणि स्वप्ने यांना मोठा फटका बसतो.
त्यांनी सांगितले की, संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला सुरक्षितपणे शिक्षण घेण्याचा, काम करण्याचा आणि समाजात मुक्तपणे वावरण्याचा समान अधिकार दिला आहे. हा अधिकार महिलांनाही तितकाच महत्त्वाचा आहे.
सायबर गुन्हेगारीचे वाढते आव्हान
डिजिटल युगात सायबर गुन्ह्यांचे प्रमाण झपाट्याने वाढत असल्याचेही त्यांनी सांगितले. तंत्रज्ञानाचा वापर करून गुन्हेगार अधिक आधुनिक पद्धतीने फसवणूक आणि गुन्हे करत आहेत. अनेकदा गुन्हेगारांकडे पोलिसांपेक्षा अधिक अद्ययावत तांत्रिक साधने असल्याचेही दिसून येते.
मात्र, या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी पोलीस दलात विशेष तांत्रिक पथके, आधुनिक उपकरणे आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळ तयार केले जात आहे. सायबर गुन्ह्यांचा तपास अधिक प्रभावी करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जात असल्याची माहिती त्यांनी दिली.
महिलांसाठी प्रेरणेचा स्रोत
IPS मोक्षदा पाटील यांचा प्रवास हा ग्रामीण भागातील तसेच शहरी भागातील लाखो मुलींसाठी प्रेरणादायी आहे. कोणतीही पार्श्वभूमी नसतानाही कठोर परिश्रम, जिद्द आणि आत्मविश्वासाच्या जोरावर देशातील सर्वोच्च सेवांपैकी एका सेवेत स्थान मिळवता येते, हे त्यांनी सिद्ध करून दाखवले आहे.
त्यांच्या विचारांतून महिलांच्या शिक्षणाचे महत्त्व, समान संधी, सामाजिक परिवर्तन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाशी जुळवून घेण्याची गरज अधोरेखित झाली. समाजातील प्रत्येक मुलीने स्वतःच्या क्षमतेवर विश्वास ठेवून पुढे यावे आणि आपली स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी संघर्ष करावा, असा प्रेरणादायी संदेश त्यांनी दिला.
