कानात कॉटन बड्स वापरता? ENT डॉक्टरांनी सांगितलेले 7 धोकादायक परिणाम व सुरक्षित उपाय
कानातील मळ घाण नसून कानाचे नैसर्गिक संरक्षण करणारा थर आहे. कॉटन बड्स, पिन किंवा टोकेरी वस्तूंनी कान साफ करण्याचे धोके, ENT डॉक्टरांचा सल्ला, सुरक्षित उपाय आणि डॉक्टरांकडे कधी जावे याची संपूर्ण माहिती जाणून घ्या.
कॉटन बड्स वापरण्यापूर्वी ENT डॉक्टरांचा महत्त्वाचा इशारा : कानातील मळ घाण नाही तर संरक्षण करणारे नैसर्गिक कवच;
अनेकांना कानातील मळ म्हणजे घाण वाटते आणि तो पूर्णपणे काढून टाकणे आवश्यक आहे असा समज असतो. त्यामुळे अनेकजण कॉटन बड्स, केसांची पिन, मॅचस्टिक, सेफ्टी पिन, चावी किंवा इतर टोकेरी वस्तू कानात घालून साफ करण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, ईएनटी (ENT) तज्ज्ञांच्या मते ही सवय कानाच्या आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.
Related News
E20 Petrol Case: 45 दिवसांत नवी कार द्या! कोर्टाचा कार कंपनीला ऐतिहासिक दणका, ₹20.50 लाखांचा मोठा आदेश
हेल्दी खाऊनही वजन कमी होत नाही? डॉक्टरांनी सांगितली 8 मोठी कारणं आणि प्रभावी उपाय
स्नॅपचॅट Love Story: 100 रुपयांच्या स्टॅम्प पेपरने पलटला डाव; ओडिशाहून महाराष्ट्रात आलेल्या १८ वर्षीय तरुणीच्या निर्णयाने खळबळ
मोठा सन्मान! लोणावळा चिक्की आणि माहूर तांबूलला GI टॅग; महाराष्ट्रातील GI उत्पादनांची संख्या 50 वर
धक्कादायक! 16 वर्षांनंतर आदिनाथ-उर्मिला कोठारे यांचा घटस्फोट; संयुक्त पोस्टमधून मोठी घोषणा
18 दिवसांच्या उपोषणानंतर सोनम वांगचुक यांना मोठा पाठिंबा; अतुल कुलकर्णींचे 1 दिवसाचे उपोषण, अनुराग कश्यप यांची भयावह शांततेवर जोरदार टीका
सोनम वांगचुक प्रकरणी 5 मोठे सवाल : 18 दिवसांच्या उपोषणानंतर सौरभ चौघुलेचा भावनिक हल्लाबोल;
Weather Update: पुढील 10 तास धोक्याचे! धो-धो पावसाचा इशारा, IMD कडून हाय अलर्ट
रेल्वे प्रवाशांसाठी मोठी खुशखबर! IRCTC वेबसाइट बदलणार; तत्काल तिकीट बुकिंग होणार सुपरफास्ट
लाडक्या बहिणींना मोठी खुशखबर! खात्यात जमा होऊ लागले 1500 रुपये; 3000 रुपयांबाबत मोठी अपडेट
गॅस सिलिंडरसाठी ना बुकिंगची चिंता, ना कनेक्शनची गरज; 5 मिनिटांत घरपोच मिळणार LPG
ठाकरे गटाचे नेते विनायक राऊत अडचणीत; 23 जुलैच्या सुनावणीपूर्वी मोठी घडामोड
वैद्यकीय भाषेत कानातील मळाला सेरुमेन (Cerumen) असे म्हणतात. हा मळ कानातील ग्रंथींमधून नैसर्गिकरित्या तयार होतो आणि कानाचे संरक्षण करण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतो. त्यामुळे कानातील प्रत्येक कण काढून टाकणे आवश्यक नसते. उलट, तो पूर्णपणे काढण्याच्या प्रयत्नात कायमचे नुकसान होण्याची शक्यता असते.
ENT : कानातील मळ म्हणजे काय?
कानातील मळ हा मेणासारखा पदार्थ असून त्यामध्ये त्वचेचे मृत पेशी, नैसर्गिक तेल, घाम आणि वातावरणातील सूक्ष्म धूळकण यांचे मिश्रण असते. हा थर कानाच्या आतील नाजूक भागाला सुरक्षित ठेवतो.
यामुळे कानामध्ये धूळ, बॅक्टेरिया, बुरशी आणि इतर सूक्ष्म जंतू सहज प्रवेश करू शकत नाहीत. तसेच कानातील त्वचा कोरडी पडत नाही आणि खाज किंवा जळजळ होण्याची शक्यता कमी होते.
कान स्वतःची स्वच्छता कशी करतो?
मानवी शरीरातील कान हा स्वतःची स्वच्छता करणारा अवयव आहे. कानातील त्वचा सतत आतून बाहेरच्या दिशेने सरकत असते. त्यामुळे जुना मळ हळूहळू बाहेर येतो.
आपण बोलतो, खातो किंवा जबडा हलवतो तेव्हा या हालचालींमुळे मळ कानाच्या बाहेरच्या भागाकडे सरकतो आणि नैसर्गिकरित्या गळून पडतो. त्यामुळे निरोगी व्यक्तीला कानाच्या आत साफ करण्याची गरज नसते.
कॉटन बड्स वापरणे का धोकादायक?
अनेकांना वाटते की कॉटन बड्समुळे कान स्वच्छ होतो. प्रत्यक्षात मात्र बहुतेक मळ अधिक आत ढकलला जातो.
यामुळे पुढील समस्या उद्भवू शकतात.
- कानामध्ये मळाचा घट्ट गोळा तयार होणे
- कान पूर्णपणे ब्लॉक होणे
- ऐकण्याची क्षमता कमी होणे
- कानात वेदना किंवा दडपण जाणवणे
- संसर्गाचा धोका वाढणे
- कानाचा पडदा फाटण्याची शक्यता
टोकेरी वस्तूंनी कान साफ करणे किती धोकादायक?
केसांची पिन, चावी, मॅचस्टिक, सेफ्टी पिन किंवा धातूच्या वस्तूंनी कान साफ करणे अत्यंत धोकादायक आहे.
यामुळे कानातील नाजूक त्वचेला जखम होऊ शकते. रक्तस्त्राव, संसर्ग, सूज आणि काही वेळा कायमचे श्रवणदोष निर्माण होण्याची शक्यता असते.
कान स्वच्छ ठेवण्याची योग्य पद्धत
ENT तज्ज्ञांचा सर्वात महत्त्वाचा सल्ला असा आहे की,
“कोपरापेक्षा लहान कोणतीही वस्तू कानात घालू नका.”
याचा अर्थ कानाच्या नलिकेत कोणतीही वस्तू घालणे टाळावे.कान स्वच्छ ठेवण्यासाठी फक्त बाहेरील भाग मऊ आणि स्वच्छ कापडाने हलक्या हाताने पुसणे पुरेसे असते.
कोणाला जास्त मळ तयार होतो?
काही लोकांमध्ये नैसर्गिकरित्या जास्त मळ तयार होतो.
विशेषतः,
- सतत इयरफोन वापरणारे
- हेडफोनचा दीर्घकाळ वापर करणारे
- हिअरिंग एड वापरणारे
- वृद्ध व्यक्ती
- अरुंद कानाच्या नलिका असलेल्या व्यक्ती
यांच्यामध्ये मळ साचण्याचे प्रमाण अधिक असू शकते.
ही लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांकडे जाणे आवश्यक
खालीलपैकी कोणतेही लक्षण दिसल्यास घरगुती उपाय करण्यापेक्षा ईएनटी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
- ऐकण्याची क्षमता अचानक कमी होणे
- कान गच्च झाल्यासारखे वाटणे
- सतत वेदना होणे
- कानात शिट्टी किंवा आवाज येणे (Tinnitus)
- चक्कर येणे
- कानातून स्त्राव येणे
डॉक्टर कानातील मळ कसा काढतात?
ENT तज्ज्ञ अत्याधुनिक उपकरणांच्या मदतीने सुरक्षितपणे मळ काढतात.
यामध्ये,
- मायक्रो सक्शन (Microsuction)
- विशेष क्युरेट उपकरण
- नियंत्रित इअर इरिगेशन
यांसारख्या पद्धतींचा वापर केला जातो.
या प्रक्रिया सुरक्षित असून कानाला इजा होण्याची शक्यता अत्यंत कमी असते.
घरगुती उपाय करताना घ्या ही काळजी
डॉक्टरांचा सल्ला न घेता बाजारात उपलब्ध इअर ड्रॉप्स वापरणे टाळावे. विशेषतः कानाचा पडदा फाटलेला असल्यास असे ड्रॉप्स गंभीर समस्या निर्माण करू शकतात.सोशल मीडियावर व्हायरल होणारे घरगुती उपाय किंवा इंटरनेटवरील अपूर्ण माहितीवर विश्वास ठेवू नये.
कानातील मळ हा शरीराने तयार केलेला नैसर्गिक सुरक्षा कवच आहे. तो पूर्णपणे काढून टाकण्याचा प्रयत्न करणे योग्य नाही. कॉटन बड्स, पिन किंवा इतर टोकेरी वस्तू वापरण्याऐवजी कानाची नैसर्गिक स्वच्छता होऊ द्यावी. कानात त्रास, वेदना किंवा ऐकण्यात अडचण जाणवल्यास त्वरित ईएनटी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे हाच सर्वात सुरक्षित पर्याय आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/iti-admission-2026-second-fast-10-trades-including-electrician/
