पाकिस्तानने गुरुवारी त्यांच्या नव्या ‘फतह-4’ (Fatah-4) ग्राऊंड लॉन्च क्रूज मिसाइलची यशस्वी चाचणी केल्याचा दावा केला आहे. या मिसाइलची क्षमता, वेग आणि कमी उंचीवर उड्डाण करण्याची तंत्रज्ञानामुळे दक्षिण आशियातील सामरिक समीकरणांमध्ये पुन्हा एकदा चर्चांना उधाण आले आहे. पाकिस्तानच्या सैन्याने हे मिसाइल भारताच्या सुप्रसिद्ध ‘ब्राह्मोस’ क्षेपणास्त्राच्या तोडीचे असल्याचा दावा केला असला, तरी भारताकडे याला उत्तर देण्यासाठी अत्याधुनिक एअर डिफेन्स सिस्टीम सज्ज असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
पाकिस्तान आर्मी रॉकेट फोर्स कमांडने विकसित केलेले हे ‘फतह-4’ मिसाइल अत्याधुनिक एवियोनिक्स, आधुनिक नेव्हिगेशन सिस्टीम आणि टेरेन-हगिंग फ्लाइट टेक्नॉलॉजीने सुसज्ज आहे. म्हणजेच हे क्षेपणास्त्र जमिनीच्या अत्यंत जवळून उड्डाण करू शकते. त्यामुळे रडारला चकवा देणे सोपे होते. पाकिस्तानने दावा केला आहे की, हे मिसाइल लांब पल्ल्याच्या लक्ष्याचा अत्यंत अचूक वेध घेऊ शकते.
750 किलोमीटर रेंजमुळे भारतातील अनेक शहरं टार्गेटवर?
फतह-4 मिसाइलची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे त्याची तब्बल 750 किलोमीटरपर्यंतची मारक क्षमता. या मिसाइलमध्ये सुमारे 330 किलो वजनाचे वॉरहेड बसवता येऊ शकते. त्यामुळे हे क्षेपणास्त्र रणनीतिकदृष्ट्या अधिक धोकादायक मानले जात आहे.
Related News
लग्नाआधी हळदीचा समारंभ ठरला जीवघेणा; मध्य प्रदेशातील हृदयद्रावक घटना
तब्बल 5 महिन्यांत तयार झाली नीता अंबानींची शाही साडी!
Jalgaon News : लसीकरणानंतर अडीच महिन्यांच्या चिमुकलीचा दुर्दैवी मृत्यू; शवागृहाने नकार दिल्याने आजोबांनी मांडीवर घेत काढली रात्र, 7 धक्कादायक बाबी समोर
डोंगरावर 100 रुपयांची मॅगी विकून तरुणाची जबरदस्त कमाई; एका दिवसात तब्बल 24 हजारांचा धक्कादायक आकडा
पाकिस्तानला मोठा धक्का! बलूचिस्तान ऑपरेशनमध्ये मेजरसह 5 सैनिक ठार
प्रादेशिक वन विभागाच्या जंगलातील दुहेरी मृत्यूचे गूढ अखेर उलगडले.
पाकिस्तानी गँगस्टर शहजाद भट्टीला महाराष्ट्र ATS चा जबरदस्त दणका!
भीषण बॉम्बस्फोटाने पाकिस्तान हादरलं! 9 जणांचा जागीच मृत्यू, 23 गंभीर जखमी
आवाजाची जादू! आकाश महाराजांनी ‘धुरंधर 2’च्या चालीवर गायला अभंग
इराणच्या विमानांवरून पाकिस्तान जगासमोर एक्स्पोज? अमेरिकेचे गंभीर आरोप
जर पाकिस्तानमधील लाहोर किंवा सियालकोट परिसरातून हे मिसाइल डागण्यात आले, तर भारतातील अनेक महत्त्वाची शहरं त्याच्या रेंजमध्ये येऊ शकतात. त्यामध्ये पंजाबमधील अमृतसर, जालंधर, लुधियाना, पटियाला आणि बठिंडा यांचा समावेश आहे. तसेच जम्मू-कश्मीरमधील जम्मू, पठाणकोट आणि उधमपूर ही शहरं देखील या मिसाइलच्या टप्प्यात येतात.
याशिवाय हरियाणातील हिसार, सिरसा, अंबाला आणि दिल्ली-एनसीआरमधील दिल्ली, गुरुग्राम, नोएडा आणि फरीदाबादसारखी मोठी शहरं देखील संभाव्य धोक्याच्या यादीत आहेत.
ब्राह्मोसच्या तोडीचं मिसाइल? पाकिस्तानचा मोठा दावा
पाकिस्तानमधील काही संरक्षण तज्ज्ञांनी ‘फतह-4’ हे भारताच्या ब्राह्मोस मिसाइलच्या तोडीचे असल्याचे म्हटले आहे. ब्राह्मोस हे भारत आणि रशियाने संयुक्तपणे विकसित केलेले सुपरसॉनिक क्रूज मिसाइल असून त्याची अचूकता आणि वेग जगभर प्रसिद्ध आहे.
फतह-4 बाबत पाकिस्तानने केलेला दावा हा प्रामुख्याने त्याच्या कमी उंचीवरील उड्डाण क्षमता आणि अचूक लक्ष्यभेदन तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. मात्र संरक्षण क्षेत्रातील अनेक विश्लेषकांच्या मते, ब्राह्मोसची गती, अचूकता आणि युद्धकालीन सिद्धता लक्षात घेतली तर फतह-4 अजून त्या स्तरापर्यंत पोहोचलेले नाही.
भारताचा काऊंटर प्लान काय?
पाकिस्तानकडून वाढत्या मिसाइल क्षमतेच्या पार्श्वभूमीवर भारतानेही स्वतःची संरक्षण व्यवस्था अधिक मजबूत केली आहे. विशेष म्हणजे भारताकडे बहुस्तरीय एअर डिफेन्स सिस्टीम उपलब्ध आहे. शत्रूकडून डागण्यात आलेल्या विविध प्रकारच्या मिसाइल्सना हवेतच नष्ट करण्याची क्षमता भारताने विकसित केली आहे.
यामध्ये सर्वाधिक महत्त्वाची भूमिका ‘बराक-8’ इंटरसेप्टर मिसाइल बजावू शकते. हे क्षेपणास्त्र भारताच्या DRDO आणि इस्रायलच्या संरक्षण संस्थांनी संयुक्तपणे विकसित केले आहे. बराक-8 प्रणाली समुद्र, जमीन आणि हवाई मार्गाने येणाऱ्या धोक्यांचा अचूक शोध घेऊन काही सेकंदांत प्रत्युत्तर देऊ शकते.
विशेष म्हणजे क्रूज मिसाइलसारख्या कमी उंचीवर वेगाने येणाऱ्या लक्ष्यांनाही बराक-8 अचूकपणे इंटरसेप्ट करू शकते. त्यामुळे पाकिस्तानने फतह-3 किंवा फतह-4 सारखी मिसाइल डागली, तरी भारताकडे ती हवेतच उद्ध्वस्त करण्याची क्षमता असल्याचे मानले जाते.
भारताची बहुस्तरीय सुरक्षा प्रणाली
भारताकडे सध्या अनेक स्तरांवर कार्य करणाऱ्या संरक्षण प्रणाली आहेत. त्यामध्ये S-400, आकाश मिसाइल प्रणाली, बराक-8, आणि स्वदेशी विकसित एअर डिफेन्स नेटवर्कचा समावेश आहे. या सर्व प्रणाली एकत्रितपणे कार्य करत असल्यामुळे कोणत्याही हवाई धोक्याला वेळीच प्रतिसाद देणे शक्य होते.
भारताची संरक्षण यंत्रणा आता Artificial Intelligence, रिअल टाइम ट्रॅकिंग आणि नेटवर्क-सेंट्रिक वॉरफेअरच्या दिशेने वेगाने पुढे जात आहे. त्यामुळे भविष्यातील कोणत्याही संभाव्य मिसाइल युद्धासाठी भारत अधिक सज्ज होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
दक्षिण आशियात पुन्हा शस्त्रास्त्र स्पर्धा?
फतह-4 चाचणीनंतर दक्षिण आशियातील सामरिक तणाव पुन्हा वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांनी गेल्या काही वर्षांत मिसाइल तंत्रज्ञानात मोठी गुंतवणूक केली आहे. यामुळे संरक्षण क्षेत्रात स्पर्धा अधिक तीव्र होताना दिसत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, अशा क्षेपणास्त्र चाचण्यांमुळे दोन्ही देशांतील तणाव वाढू शकतो. मात्र भारताने स्वतःची संरक्षण क्षमता मजबूत केल्यामुळे कोणत्याही संभाव्य धोक्याला सामोरे जाण्याची तयारी पूर्ण केली आहे.
पाकिस्तानने ‘फतह-4’ मिसाइलची चाचणी करत स्वतःची लष्करी ताकद दाखवण्याचा प्रयत्न केला असला, तरी भारताकडे त्याला उत्तर देण्यासाठी अत्याधुनिक संरक्षण प्रणाली सज्ज आहे. बराक-8सारखी इंटरसेप्टर मिसाइल आणि बहुस्तरीय एअर डिफेन्स नेटवर्कमुळे भारत कोणत्याही हवाई धोक्याचा मुकाबला करण्यास सक्षम असल्याचे पुन्हा स्पष्ट झाले आहे.
