पाकिस्तानला अमेरिकेचा मोठा धक्का? इराण-अमेरिका चर्चेतून पाकिस्तानला डावलल्याची चर्चा; ट्रम्प यांच्या पोस्टनंतर राजकीय वर्तुळात खळबळ
इराण-अमेरिका तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे मध्यपूर्वेतील राजकीय समीकरणे वेगाने बदलत आहेत. या पार्श्वभूमीवर विविध देशांकडून दोन्ही राष्ट्रांमध्ये संवाद घडवून आणण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचे दिसून येत आहे. अशातच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या एका सोशल मीडिया पोस्टनंतर पाकिस्तानच्या भूमिकेबाबत नव्या चर्चांना उधाण आले आहे. ट्रम्प यांनी चर्चेत सहभागी किंवा संवादासाठी मदत करणाऱ्या काही देशांचा उल्लेख केला, मात्र त्यात पाकिस्तानचे नाव नसल्याने पाकिस्तानला या प्रक्रियेतून डावलण्यात आल्याच्या चर्चा रंगू लागल्या आहेत.
पाकिस्तानने गेल्या काही दिवसांत स्वतःला इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संभाव्य मध्यस्थ म्हणून सादर करण्याचा प्रयत्न केल्याचे विविध आंतरराष्ट्रीय माध्यमांतील वृत्तांत नमूद करण्यात आले होते. मात्र, अमेरिकेकडून अधिकृत स्तरावर पाकिस्तानला कोणतीही मध्यस्थीची भूमिका देण्यात आल्याची पुष्टी करण्यात आलेली नाही.
ट्रम्प यांच्या पोस्टनंतर चर्चेला वेग
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या सोशल मीडिया पोस्टमध्ये इराणसोबत संवाद सुरू असल्याचे सांगताना संयुक्त अरब अमिरात (UAE), सौदी अरेबिया आणि कतार या देशांचा उल्लेख केला. या देशांनी संवादासाठी सकारात्मक भूमिका बजावल्याचे त्यांनी म्हटले. मात्र, पाकिस्तानचा उल्लेख नसल्याने अनेक राजकीय विश्लेषकांनी याकडे लक्ष वेधले.
Related News
पंकजा मुंडे रिटायर्ड होणार? अखेर ‘त्या’ वक्तव्याने चर्चेला पूर्णविराम; म्हणाल्या, “मी चांगली खमकी आहे!”
भाजपाची ‘मास्टरस्ट्रोक’ टीम जाहीर; स्मृती इराणींचे कमबॅक, अमित मालवीयांची गच्छंती
आर्णी पत्रकार संघाची नवी दमदार कार्यकारिणी गठीत; आबिद फानन अध्यक्ष, जाकीर सोलंकी सचिव
पुसदमध्ये महावितरणच्या कार्यकारी अभियंत्याला 4 लाखांची लाच घेताना रंगेहात अटक; एसीबीची धडक कारवाई
तुकाराम मुंढेंचा दणका! Domino’s नंतर Parle Agro गोदामावर 11 तास धाड; लाखोंचा माल जप्त
मुख्यमंत्र्यांनाही अटक करणाऱ्या ‘वाघीण’ IPS रूपा मौदगिल यांची धडाकेबाज कहाणी ; 20 वर्षांत 40 बदल्या!
वेबसिरीज पाहून पत्नीच्या हत्येचा धक्कादायक कट; 62 वर्षीय सॉफ्टवेअर कन्सल्टंटला अटक
महिलांच्या खात्यात आधी 20 हजार, नंतर 30 हजार? योगी सरकारच्या ‘गेमचेंजर’ प्लॅनची जोरदार चर्चा
सुखबीर सिंह बादल यांच्यावर नांदेडमध्ये धारदार शस्त्राने हल्ला;1 आरोपी ताब्यात, प्रकृती स्थिर
शिवसेना फुटीच्या खटल्याला मोठे वळण! कपिल सिब्बलांचा शिंदेंना महाप्रश्न; ‘कुठल्या आधारावर राष्ट्रीय कार्यकारिणी जाहीर केली?’
‘मुगल-ए-आजम’ ठरला प्रचंड सुपरहिट, K. आसिफ यांच्या जिद्दीची कहाणी ;14 वर्षांची मेहनत फळाला आली;
क्रिकेटपेक्षा सूर्यग्रहण ठरलं आकर्षण! ‘द हंड्रेड’ सामन्यात अचानक थांबला खेळ; 90% सूर्य झाकला गेला!
यामुळे पाकिस्तानने केलेल्या मध्यस्थीच्या दाव्यांबाबत प्रश्न उपस्थित होऊ लागले आहेत. काही विश्लेषकांच्या मते, अमेरिकेने विश्वासार्ह प्रादेशिक भागीदारांवर भर दिल्याचे या पोस्टमधून दिसून येते. तथापि, अमेरिकेने पाकिस्तानला औपचारिकपणे “बाहेरचा रस्ता” दाखवला असल्याचे कोणतेही अधिकृत निवेदन अद्याप समोर आलेले नाही.
पाकिस्तानची भूमिका नेमकी काय होती?
इराण-अमेरिका संघर्ष वाढू लागल्यानंतर पाकिस्तानने दोन्ही देशांशी संपर्क कायम ठेवण्याचा प्रयत्न केला. पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांनी अनेक प्रसंगी शांततेचे आवाहन केले होते. तसेच, इस्लामाबादकडून संवाद आणि राजनैतिक तोडग्याचा आग्रह धरण्यात आला होता.
याच काळात पाकिस्तान स्वतःला मध्यस्थ म्हणून पुढे आणण्याचा प्रयत्न करत असल्याची चर्चा होती. मात्र, इराण आणि अमेरिकेने पाकिस्तानला अधिकृत मध्यस्थ म्हणून मान्यता दिल्याचे कोणतेही ठोस संकेत मिळाले नाहीत.
इराण-पाकिस्तान संबंधांवरही चर्चा
काही आंतरराष्ट्रीय अहवालांमध्ये इराणशी संबंधित लष्करी हालचाली आणि पाकिस्तानमधील काही घडामोडींचा उल्लेख करण्यात आला. तसेच, इराणी लष्करी विमान पाकिस्तानमधील एअरबेसवर दिसल्याच्या दाव्यांनीही चर्चेला उधाण आले. मात्र, या दाव्यांची स्वतंत्र आणि अधिकृत पडताळणी झालेली नाही.
या घडामोडींमुळे पाकिस्तान दोन्ही बाजूंशी संबंध संतुलित ठेवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे चित्र निर्माण झाले. मात्र, अशा संतुलनाच्या धोरणामुळेच अमेरिका आणि इराण या दोन्ही देशांमध्ये पाकिस्तानबाबत काही प्रमाणात साशंकता निर्माण झाल्याची चर्चा आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांकडून केली जात आहे.
मध्यपूर्वेतील बदलती समीकरणे
इराण-अमेरिका संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील अनेक देश सक्रिय झाले आहेत. संयुक्त अरब अमिरात, सौदी अरेबिया आणि कतार यांनी संवादासाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करण्याचा प्रयत्न केल्याचे विविध अहवालांत नमूद करण्यात आले आहे.
या देशांचे अमेरिकेशी तसेच प्रादेशिक पातळीवरील संबंध मजबूत असल्याने त्यांची भूमिका अधिक महत्त्वाची मानली जात आहे. ट्रम्प यांच्या पोस्टमध्ये या देशांचा उल्लेख झाल्यामुळे त्यांचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले आहे.
पाकिस्तानसमोर राजनैतिक आव्हान?
जर पाकिस्तानला प्रत्यक्षात या प्रक्रियेतून दूर ठेवले जात असेल, तर इस्लामाबादसाठी ते राजनैतिकदृष्ट्या मोठे आव्हान ठरू शकते. पाकिस्तानने गेल्या काही वर्षांत अमेरिका, चीन, सौदी अरेबिया आणि इराण यांच्याशी संतुलित संबंध ठेवण्याचा प्रयत्न केला आहे.
मात्र, मध्यपूर्वेतील वेगाने बदलणाऱ्या परिस्थितीत कोणत्या देशावर किती विश्वास ठेवायचा, याचा निर्णय संबंधित राष्ट्रे त्यांच्या धोरणात्मक हितसंबंधांच्या आधारे घेत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
अधिकृत भूमिकेची प्रतीक्षा
ट्रम्प यांच्या पोस्टनंतर पाकिस्तानमध्ये राजकीय आणि राजनैतिक स्तरावर चर्चा सुरू झाली असली, तरी अमेरिकेच्या प्रशासनाने पाकिस्तानला मध्यस्थी प्रक्रियेतून वगळल्याचे स्पष्ट अधिकृत निवेदन अद्याप जारी केलेले नाही. तसेच पाकिस्तान सरकारनेही या संदर्भात सविस्तर प्रतिक्रिया दिलेली नाही.
यामुळे सध्या सुरू असलेली चर्चा प्रामुख्याने ट्रम्प यांच्या सोशल मीडिया पोस्टमधील उल्लेख आणि त्याच्या राजकीय अर्थांवर आधारित असल्याचे मानले जात आहे.
पुढे काय?
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील तणाव अद्याप पूर्णपणे कमी झालेला नाही. दोन्ही देशांमध्ये संवाद सुरू राहिल्यास मध्यपूर्वेतील परिस्थिती काही प्रमाणात स्थिर होण्याची शक्यता आहे. मात्र, संघर्ष वाढल्यास त्याचे परिणाम संपूर्ण प्रदेशावर होऊ शकतात.
दरम्यान, कोणते देश मध्यस्थीमध्ये सक्रिय भूमिका बजावतील आणि भविष्यात पाकिस्तानला या प्रक्रियेत स्थान मिळेल का, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे. सध्या तरी ट्रम्प यांच्या पोस्टनंतर पाकिस्तानच्या भूमिकेबाबत नव्या चर्चांना वेग आला असून, अधिकृत घडामोडी समोर आल्यानंतरच या प्रश्नाचे स्पष्ट उत्तर मिळू शकेल.
