अनेक ट्रान्समेनसोबत वेळ घालवला; राजश्री देशपांडेनं उलगडला ‘बाप्या’ सिनेमामागचा भावनिक प्रवास
मराठी चित्रपटसृष्टीत आपल्या दमदार अभिनयाने वेगळी ओळख निर्माण करणारी अभिनेत्री Rajshri Deshpande पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. संवेदनशील विषयांवर आधारित भूमिका साकारण्यासाठी ओळखली जाणारी राजश्री यावेळी ‘बाप्या’ या सिनेमातून प्रेक्षकांसमोर आली आहे. हा सिनेमा केवळ मनोरंजनापुरता मर्यादित नसून समाजातील LGBTQIA+ समुदाय, स्वीकार, ओळख, संघर्ष आणि माणुसकी यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर भाष्य करणारा आहे.
‘मटा कट्टा’ला दिलेल्या मुलाखतीत राजश्री देशपांडेनं या सिनेमाच्या प्रवासाबद्दल, भूमिकेच्या तयारीबद्दल आणि ट्रान्समेन समुदायाला जवळून समजून घेताना आलेल्या अनुभवांबद्दल मनमोकळेपणाने संवाद साधला. तिच्या या प्रामाणिक कबुलीजबाबामुळे ‘बाप्या’ सिनेमाविषयीची उत्सुकता आणखी वाढली आहे.
Related News
‘बाप्या’ फक्त एका समुदायाची गोष्ट नाही
राजश्री देशपांडेच्या मते, ‘बाप्या’ हा फक्त LGBTQIA+ समुदायावर आधारित सिनेमा नाही. उलट, तो प्रत्येक माणसाच्या अस्तित्वाचा, स्वीकाराचा आणि प्रेमाचा प्रवास आहे. समाजात ‘वेगळं’ मानल्या जाणाऱ्या व्यक्तींना समजून घेण्याचा प्रयत्न या सिनेमातून करण्यात आला आहे.
ती म्हणाली की, अनेकदा सिनेमांमध्ये LGBTQIA+ समुदायाचं चित्रण अतिशयोक्तीपूर्ण किंवा विनोदी पद्धतीने केलं जातं. काही चित्रपटांमध्ये त्यांचं कॅरिकेचर बनवलं जातं. मात्र ‘बाप्या’मध्ये हा विषय अत्यंत संवेदनशील आणि मानवी दृष्टिकोनातून मांडण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
राजश्रीच्या मते, “आपण सगळे सारखेच आहोत. समाजानेच वेगवेगळ्या चौकटी तयार केल्या आहेत. त्या चौकटी मोडून स्वीकार शिकवणं हा या सिनेमाचा मुख्य उद्देश आहे.”
छोट्या गावातून आलेल्या अभिनेत्रीचा बदललेला दृष्टिकोन
राजश्री देशपांडेने आपल्या वैयक्तिक आयुष्याबद्दलही महत्त्वाची गोष्ट सांगितली. ती म्हणाली की, छोट्या गावातून मोठ्या शहरात आल्यानंतर तिच्या विचारविश्वात मोठा बदल झाला.
“लहानपणी अशा विषयांबद्दल ना शिक्षण होतं, ना जागरूकता. पण पुणे आणि मुंबईत आल्यानंतर विविध प्रकारच्या लोकांना भेटले. संवाद वाढले आणि समाजाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलत गेला,” असं ती म्हणाली.
याच अनुभवामुळे ‘बाप्या’मधील भूमिका तिच्यासाठी केवळ अभिनय नव्हती. ती भूमिका समजून घेण्यासाठी आणि प्रामाणिकपणे साकारण्यासाठी राजश्रीने खूप मेहनत घेतली.
ट्रान्समेन समुदायासोबत घालवला वेळ
या भूमिकेसाठी तयारी करताना राजश्री देशपांडेने अनेक ट्रान्समेन व्यक्तींशी संवाद साधला. त्यांच्या आयुष्याचा संघर्ष, समाजाकडून मिळणारी वागणूक, भीती, अपेक्षा आणि स्वप्नं समजून घेण्याचा प्रयत्न तिनं केला.
ती म्हणाली, “मी अनेक ट्रान्समेनसोबत वेळ घालवला. त्यांच्यासोबत राहिल्यावर त्यांच्या भावना समजल्या. त्यांच्या आयुष्याकडे आपण बाहेरून पाहतो तेव्हा एक चित्र दिसतं, पण जवळून पाहिल्यावर त्यांचा संघर्ष किती खोल आहे हे लक्षात येतं.”
या प्रक्रियेदरम्यान तिचे अनेक मित्रही या समुदायातून झाले. त्यामुळे ही भूमिका अधिक जवळची वाटू लागली.
‘शैलू’ नावामागचं सुंदर प्रतीक
‘बाप्या’ सिनेमातील राजश्रीची व्यक्तिरेखा ‘शैलू’ विशेष चर्चेत आहे. या नावामागील अर्थही अभिनेत्रीने स्पष्ट केला.
ती म्हणाली की, “शैलू हे नाव शैलजा आणि शैलेश या दोन ओळखींचं मिश्र प्रतीक आहे. काहींसाठी ती शैलजा आहे, काहींसाठी डॉक्टर शैलेश, तर जवळच्या लोकांसाठी फक्त शैलू.”
या एका नावातूनच व्यक्तीच्या ओळखीचा संघर्ष आणि समाजातील विभाजन अधोरेखित होतं. समाजाने माणसाला विभागलं असलं, तरी प्रत्यक्षात प्रत्येक व्यक्ती माणूस म्हणूनच समान आहे, हा संदेश या पात्रातून दिला जातो.
संघर्ष प्रत्येकाच्या आयुष्यात असतो
महिलेपासून पुरुष होण्याच्या ट्रान्झिशनचा अनुभव वैयक्तिकरित्या न जगलेली असली, तरी संघर्षाची भावना प्रत्येकाला समजू शकते, असं राजश्रीचं मत आहे.
ती म्हणाली, “स्वतःचं अस्तित्व टिकवण्यासाठी आणि स्वतःला हवं तसं आयुष्य जगण्यासाठी प्रत्येकजण कुठल्या ना कुठल्या प्रकारचा संघर्ष करत असतो. त्यामुळे शैलूच्या प्रवासाशी मी स्वतःला जोडू शकले.”
ही भावना प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचावी, यासाठी राजश्रीने पात्रात पूर्णपणे स्वतःला झोकून दिलं.
भूमिकेसाठी मानसिक आणि शारीरिक तयारी
‘बाप्या’मधील भूमिकेसाठी राजश्रीने अनेक लुक टेस्ट दिल्या. तिच्या शरीरभाषेपासून बोलण्याच्या पद्धतीपर्यंत प्रत्येक गोष्टीवर मेहनत घेण्यात आली.
तिनं सांगितलं की, ट्रान्समेन समुदायातील अनेक व्यक्तींशी जवळून संवाद साधल्यानंतरच पात्रातील सूक्ष्म गोष्टी समजल्या. त्यांच्या हालचाली, बोलणं, भावना व्यक्त करण्याची पद्धत यांचा अभ्यास करण्यात आला.
राजश्रीच्या मते, या भूमिकेची खरी तयारी म्हणजे त्या समुदायाला समजून घेणं आणि त्यांच्या भावनांचा आदर करणं.
अंतिम संस्काराचा प्रसंग ठरला आव्हानात्मक
सिनेमातील एक महत्त्वाचा प्रसंग म्हणजे अंतिम संस्काराच्या वेळी उपरणं आणि धोतर नेसून गावासमोर उभं राहणाऱ्या शैलेशचा प्रसंग.
या दृश्याबद्दल बोलताना राजश्री भावूक झाली. ती म्हणाली, “त्या वेळी मी कशी दिसेन याचा विचार मनात नव्हता. माझ्या मनात फक्त त्या व्यक्तींचा संघर्ष चालू होता, ज्यांना समाज सतत वेगळं असल्याची जाणीव करून देतो.”
या प्रसंगात केवळ शैलेशच नाही, तर समाजाकडून नाकारल्या गेलेल्या प्रत्येक व्यक्तीचा आवाज असल्याचं तिनं सांगितलं.
समाजाने स्वीकार शिकण्याची गरज
राजश्री देशपांडेच्या मते, समाजाने वेगळेपण स्वीकारायला शिकणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. जात, धर्म, रंग किंवा लैंगिक ओळख यापलीकडे जाऊन माणसाला माणूस म्हणून स्वीकारणं ही काळाची गरज आहे.
ती म्हणाली, “आपण प्रत्येक जण कुठल्या ना कुठल्या प्रकारे वेगळे आहोत. त्या वेगळेपणाचा आदर करणं आणि समजून घेणं हेच खरं माणुसकीचं लक्षण आहे.”
‘अंडररेटेड अभिनेत्री’ या प्रश्नावर राजश्रीचं उत्तर
राजश्री देशपांडेला अनेकदा ‘अंडररेटेड अभिनेत्री’ म्हटलं जातं. मात्र या प्रश्नावर उत्तर देताना तिनं अत्यंत साधेपणाने प्रतिक्रिया दिली.
ती म्हणाली, “प्रत्येक कलाकाराची वाट वेगळी असते. काम प्रामाणिक असेल, तर ते योग्य लोकांपर्यंत पोहोचतंच.”
तिनं पुढे सांगितलं की, स्वतःच्या कामाचा गवगवा करण्यापेक्षा प्रामाणिकपणे भूमिका साकारणं तिच्यासाठी महत्त्वाचं आहे. गावखेड्यांमध्ये सामाजिक काम करताना मिळणाऱ्या अनुभवांमुळेही तिला वेगळं समाधान मिळतं.
सामाजिक विषयांवर भाष्य करणाऱ्या सिनेमांची गरज
‘बाप्या’सारखे सिनेमा समाजात संवाद निर्माण करतात. LGBTQIA+ समुदायाबद्दल असलेले गैरसमज दूर करण्यासाठी अशा चित्रपटांची गरज असल्याचं मत अनेकांनी व्यक्त केलं आहे.
आजही समाजात ट्रान्समेन आणि ट्रान्सवुमन समुदायाला अनेक समस्यांना सामोरं जावं लागतं. रोजगार, शिक्षण, कौटुंबिक स्वीकार आणि मानसिक आरोग्य यांसारख्या अनेक स्तरांवर संघर्ष कायम आहे. अशा वेळी ‘बाप्या’सारखा सिनेमा प्रेक्षकांना विचार करायला भाग पाडतो.
प्रेक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद
राजश्री देशपांडेच्या अभिनयाचं नेहमीच कौतुक होत आलं आहे. ‘बाप्या’मधील तिच्या संवेदनशील भूमिकेलाही प्रेक्षकांकडून सकारात्मक प्रतिसाद मिळताना दिसत आहे.
विशेष म्हणजे, अनेक प्रेक्षकांनी सोशल मीडियावर या सिनेमाला “स्वीकार आणि माणुसकीचा संदेश देणारा चित्रपट” असं म्हटलं आहे. LGBTQIA+ समुदायातील अनेकांनीही या चित्रपटाच्या संवेदनशील मांडणीचं स्वागत केलं आहे.
‘बाप्या’मधून मिळणारा मोठा संदेश
‘बाप्या’ हा फक्त एका व्यक्तीचा किंवा समुदायाचा संघर्ष नाही. तो समाजातील प्रत्येक व्यक्तीला स्वतःकडे आणि इतरांकडे नव्या नजरेने पाहायला शिकवणारा सिनेमा आहे.राजश्री देशपांडेच्या शब्दांत सांगायचं झालं, तर “वेगळं असणं चुकीचं नाही. त्या वेगळेपणाला स्वीकारणं आणि त्याचा आदर करणं, हाच खरा बदल आहे.”
बाप्या’च्या माध्यमातून हा बदल प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला असून, त्याला मिळणारा प्रतिसाद मराठी सिनेमासाठीही सकारात्मक मानला जात आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/putin-china-visit-russia-will-give-33-fresh-gas-after-meeting-with-trump/
