Monsoon Diet Tips : पावसाळ्यात ‘या’ भाज्या खात असाल तर व्हा सावध! पोटाचे गंभीर आजार टाळण्यासाठी जाणून घ्या तज्ज्ञांचा सल्ला
पावसाळा सुरू होताच वातावरणात गारवा वाढतो, हिरवळ बहरते आणि बाजारात ताज्या भाज्यांची रेलचेल दिसून येते. मात्र, या हंगामात दिसायला ताज्या वाटणाऱ्या काही भाज्या आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतात. पावसाळ्यात वाढलेली आर्द्रता, दूषित पाणी आणि जीवाणूंची वाढ यामुळे अन्नपदार्थ सहज दूषित होतात. विशेषतः भाज्यांवर बुरशी, जंतू आणि सूक्ष्म कीटक वाढण्याचा धोका अधिक असतो.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, या दिवसांत चुकीच्या पद्धतीने साठवलेल्या किंवा व्यवस्थित स्वच्छ न केलेल्या भाज्या खाल्ल्यास अन्न विषबाधा, जुलाब, उलट्या, पोटदुखी, अपचन आणि इतर पचनसंस्थेशी संबंधित समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे पावसाळ्यात कोणत्या भाज्यांबाबत विशेष काळजी घ्यावी आणि त्या सुरक्षितपणे कशा वापराव्यात, हे जाणून घेणे आवश्यक आहे.
पावसाळ्यात का वाढतो संसर्गाचा धोका?
पावसाळ्यात वातावरणातील आर्द्रता मोठ्या प्रमाणात वाढते. दमट हवामानामुळे जीवाणू, बुरशी आणि फंगस यांची वाढ झपाट्याने होते. शेतातील चिखल, साचलेले पाणी आणि दूषित वातावरणामुळे भाज्यांवर सूक्ष्मजंतू चिकटण्याची शक्यता अधिक असते.
Related News
शरद पवारांचे खासदार शिवसेनेत येणार? चर्चांवर एकनाथ शिंदेंचं मोठं वक्तव्य
मोठी बातमी! नाशिकात शिंदेंचं ‘ऑपरेशन टायगर’ फसलं? 15 नगरसेवकांचा उद्धव ठाकरेंना शब्द
Oil Crisis : स्वतःकडे तेल कमी, तरी जगासाठी भारत ठरणार तारणहार? जाणून घ्या मोठं कारण
आमिर खानच्या तिसऱ्या लग्नावरून नितेश राणे ठाम; ‘मी माझ्या वक्तव्यावर कायम’
चपात्या तव्यावरून काढताच कडक होतात? कणिक मळताना फक्त ‘हे’ 2 पदार्थ मिसळा
17 दिवसांच्या उपोषणानंतर सोनम वांगचुकांची तब्येत बिघडली; हायकोर्टाची तातडीची दखल
गुंतवणूकदारांची चांदी! ‘या’ शेअरने दोन दिवसांत दिला 36% परतावा
“हा प्रश्न मला नाही, देवेंद्र फडणवीसांना विचारा”; जयंत पाटील यांच्या वर्षा भेटीवर सुप्रिया सुळेंची प्रतिक्रिया
School Sex Education : आठवड्यातून दोन तास नाही, तर दोनदा 20 मिनिटांचे वर्ग; तज्ज्ञ समितीची शिफारस
Delimitation Bill : 50% फॉर्म्युल्याने महाराष्ट्राला मोठा फायदा? सुप्रिया सुळे यांनी मांडलं खासदारकीचं गणित
Ladki Bahin Yojana : लाडकी बहीण योजनेची SIT मार्फत चौकशी करा; सुप्रिया सुळे यांची सरकारकडे मोठी मागणी
मुंबई हादरली! कोस्टल रोड टनेलमध्ये कारला आग, 500 हून अधिक गाड्या अडकल्या
याशिवाय अनेक भाज्यांच्या पानांमध्ये किंवा फटींमध्ये लहान कीटक आणि अळ्या लपून बसू शकतात. बाहेरून भाज्या स्वच्छ दिसल्या तरी त्यामध्ये सूक्ष्म दूषित घटक असू शकतात. त्यामुळे भाज्या खरेदी करताना आणि वापरताना अधिक दक्षता घेणे गरजेचे आहे.
हिरव्या पालेभाज्यांकडे विशेष लक्ष
मेथी, पालक, कोथिंबीर, शेपू, चाकवत यांसारख्या पालेभाज्या पोषक असल्या तरी पावसाळ्यात त्यांच्यामध्ये जंतू आणि कीटक राहण्याची शक्यता वाढते.
या भाज्या खाणे टाळता येत नसेल तर त्या अनेक वेळा स्वच्छ पाण्याने धुवाव्यात. गरज असल्यास स्वच्छ पाण्यात थोडे मीठ किंवा व्हिनेगर मिसळून काही मिनिटे भिजवून ठेवाव्यात आणि नंतर पूर्णपणे शिजवूनच सेवन करावे.
कोबी आणि फुलकोबी खाताना सावध
कोबी आणि फुलकोबी या भाज्या वर्षभर उपलब्ध असतात. मात्र पावसाळ्यात त्यांच्या पानांमध्ये अळ्या, कीटक किंवा जंतू वाढण्याचा धोका अधिक असतो.
या भाज्या वापरण्यापूर्वी त्यांची पाने वेगळी करून कोमट पाण्यात मीठ किंवा व्हिनेगर घालून काही वेळ भिजवावीत. त्यानंतर स्वच्छ धुऊन चांगल्या प्रकारे शिजवणे आवश्यक आहे.
मशरूम टाळणे अधिक सुरक्षित
मशरूमला अनेकजण पौष्टिक अन्न मानतात. मात्र दमट वातावरणात मशरूममध्ये सूक्ष्मजंतूंची वाढ जलद होऊ शकते.
मशरूम दूषित पाणी आणि ओलावा पटकन शोषून घेत असल्याने त्यामध्ये बॅक्टेरिया वाढण्याचा धोका असतो. त्यामुळे पावसाळ्यात विशेषतः रस्त्यावरील किंवा विश्वासार्ह नसलेल्या ठिकाणांहून विकत घेतलेले मशरूम खाणे टाळावे.
जमिनीखाली वाढणाऱ्या भाज्याही स्वच्छ धुवा
बटाटा, कांदा, गाजर, बीट, मुळा यांसारख्या भाज्या जमिनीखाली वाढतात. पावसाळ्यात जमिनीत ओलावा जास्त असल्याने या भाज्यांवर मातीसोबत जीवाणूही चिकटलेले असू शकतात.
या भाज्या वापरण्यापूर्वी काही मिनिटे मिठाच्या किंवा व्हिनेगरच्या पाण्यात भिजवून ठेवा. त्यानंतर वाहत्या पाण्याखाली नीट धुवून मगच सोलून किंवा कापून वापरा.
वांगी आणि टोमॅटो लवकर खराब होऊ शकतात
पावसाळ्यात वांगी आणि टोमॅटोसारख्या पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेल्या भाज्या लवकर सडू शकतात.
बाहेरून ताज्या दिसणाऱ्या या भाज्यांच्या आतमध्ये कीटक किंवा खराब झालेले भाग असू शकतात. त्यामुळे वापरण्यापूर्वी त्या काळजीपूर्वक तपासा. खराब झालेला भाग काढून टाका आणि भाज्या स्वच्छ धुऊनच वापरा.
भाज्या साठवण्याची योग्य पद्धत
भाज्या बाजारातून आणल्यानंतर लगेच फ्रिजमध्ये ठेवू नका.
- प्रथम त्या स्वच्छ पाण्याने धुवा.
- पाणी पूर्णपणे निथळू द्या.
- स्वच्छ कापडाने कोरड्या करा.
- त्यानंतरच हवाबंद डब्यात किंवा योग्य पिशवीत ठेवून फ्रिजमध्ये साठवा.
ओल्या भाज्या थेट फ्रिजमध्ये ठेवल्यास त्यावर बुरशी आणि फंगस लवकर वाढू शकतो.
भाज्या पूर्णपणे शिजवून खा
पावसाळ्यात शक्यतो कच्च्या भाज्यांचे सेवन कमी करावे. सलाड बनवताना भाज्या अत्यंत स्वच्छ धुतलेल्या असाव्यात.
शिजवताना भाज्या पूर्णपणे शिजल्या आहेत याची खात्री करा. अपूर्ण शिजलेल्या भाज्यांमध्ये असलेले काही जीवाणू जिवंत राहू शकतात आणि त्यामुळे पोटाच्या तक्रारी निर्माण होऊ शकतात.
पोटाच्या तक्रारी टाळण्यासाठी आणखी काही उपाय
- ताज्या आणि दर्जेदार भाज्यांचीच खरेदी करा.
- कापलेल्या किंवा खराब झालेल्या भाज्या टाळा.
- स्वच्छ पाणी वापरूनच भाज्या धुवा.
- स्वयंपाकघर आणि भांडी स्वच्छ ठेवा.
- शिळ्या किंवा दीर्घकाळ बाहेर ठेवलेल्या भाज्या वापरू नका.
- बाहेरचे कच्चे सलाड आणि स्वच्छतेबाबत शंका असलेले पदार्थ खाणे टाळा.
पावसाळ्यात आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी केवळ कोणत्या भाज्या खाव्यात यापेक्षा त्या कशा स्वच्छ करायच्या, कशा साठवायच्या आणि योग्य प्रकारे शिजवायच्या, हे अधिक महत्त्वाचे ठरते. पालेभाज्या, कोबी, फुलकोबी, मशरूम, वांगी, टोमॅटो तसेच जमिनीखाली वाढणाऱ्या भाज्या वापरताना योग्य स्वच्छता आणि सुरक्षिततेचे नियम पाळल्यास पोटाच्या अनेक समस्या टाळता येऊ शकतात.
टीप : हा लेख सर्वसाधारण आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. आहारात मोठे बदल करण्यापूर्वी किंवा पचनाशी संबंधित त्रास असल्यास डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
