चव भारी पण आरोग्यावर भारी? मसालेदार पदार्थांमुळे शरीरावर काय परिणाम होतो? जाणून घ्या
मसालेदार आणि तिखट पदार्थ म्हटलं की अनेकांच्या तोंडाला पाणी सुटतं. झणझणीत मिसळ, तिखट भाजी, चटपटीत चाट, मसालेदार चिकन किंवा गरमागरम वडापाव अशा पदार्थांचा आस्वाद घेणाऱ्यांची संख्या मोठी आहे. भारतीय खाद्यसंस्कृतीत तर मिरची आणि विविध मसाल्यांना विशेष महत्त्व आहे. मसाल्यांमुळे पदार्थाला चव, सुगंध आणि खास तिखटपणा मिळतो. मात्र, कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा आरोग्यासाठी त्रासदायक ठरू शकतो.
मिरचीमध्ये आढळणाऱ्या कॅप्सायसिन या घटकामुळे तिखटपणा जाणवतो. कॅप्सायसिन शरीरातील काही विशिष्ट रिसेप्टर्स सक्रिय करते. त्यामुळे तोंडात किंवा घशात उष्णता आणि जळजळ जाणवते. काही लोकांना तिखट पदार्थ सहज पचतात, तर काहींच्या शरीरावर त्याचा लगेच परिणाम होतो. त्यामुळे मसालेदार पदार्थांचा परिणाम प्रत्येक व्यक्तीच्या शरीरानुसार वेगवेगळा असू शकतो.
मसालेदार पदार्थ खाल्ल्याने शरीरावर काय परिणाम होतो?
मर्यादित प्रमाणात तिखट पदार्थ खाल्ल्याने प्रत्येकालाच त्रास होईल असे नाही. मात्र, खूप तिखट किंवा वारंवार मसालेदार पदार्थ खाल्ल्यास काही लोकांमध्ये पचनाशी संबंधित समस्या निर्माण होऊ शकतात. विशेषतः ज्यांचे पोट संवेदनशील आहे किंवा ज्यांना आधीपासून आम्लपित्ताचा त्रास होतो, त्यांनी अधिक काळजी घेणे गरजेचे आहे.
Related News
‘माज, दादागिरी तुमच्या राज्यात’; मराठीला विरोध करणाऱ्यांवर पुष्कर जोग भडकला
भीषण अपघात! विमान हेलिकॉप्टरला धडकलं; हवेतच विमानाचे तुकडे-तुकडे
Prithviraj Chavan : 2014 मध्येच मविआ सरकारचा प्रस्ताव! पृथ्वीराज चव्हाणांच्या गौप्यस्फोटाने राजकारणात खळबळ
पॅलेट गन पीडितासह राहुल गांधींचा पोलीस ठाण्याबाहेर ठिय्या; FIR नोंदवण्याची मागणी
दीपिकाने मागितला चित्रपटाच्या नफ्यात 10% वाटा? ‘स्पिरीट’च्या वादात निर्मात्यांचा मोठा आरोप
निलेश राणे रवींद्र चव्हाणांच्या पैशांवर निवडून आले; वैभव नाईकांचा जोरदार पलटवार
गुजरातच्या माधोपुरा बँकेकडे महाराष्ट्रातील नागरी बँकांचं नेतृत्व? संजय राऊतांचा गंभीर आरोप
श्वेता तिवारीचा राज ठाकरेंना थेट सवाल; ‘मराठी माणूस असण्याचा अर्थ आता हाच झाला आहे का?’
कोरोनानंतर कॅन्सरवर मोठी झेप! Moderna च्या mRNA लसीने मेलेनोमाविरोधात दाखवला आश्वासक परिणाम
जयपूरमध्ये ‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या कार्यकर्त्यांना हुसकावलं; मारहाणीच्या आरोपाने गावात तणाव
इमरान खान यांची पुन्हा जेलमध्ये रवानगी; रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर अवघ्या 6 तासांत काय घडलं?
चंद्रकांत दादांच्या कामाचं ऑडिट भोवलं! राष्ट्रवादीच्या दोन नगरसेवकांचा निधी शून्य; महायुतीतील वाद चव्हाट्यावर
तिखट पदार्थ खाल्ल्यानंतर सर्वात आधी तोंड आणि घशात जळजळ जाणवू शकते. काही वेळा ही जळजळ कमी होण्यासाठी लोक पाणी पितात; मात्र कॅप्सायसिन पाण्यात सहज विरघळत नसल्यामुळे केवळ पाणी प्यायल्याने प्रत्येकाला अपेक्षित आराम मिळेलच असे नाही.
ॲसिडिटी आणि छातीत जळजळ वाढू शकते
जास्त मसालेदार पदार्थ खाल्ल्यानंतर काही व्यक्तींना ॲसिडिटी, आम्लपित्त किंवा छातीत जळजळ जाणवू शकते. तिखट पदार्थांमुळे काही लोकांमध्ये ॲसिड रिफ्लक्सची लक्षणे वाढू शकतात. विशेषतः रात्री उशिरा किंवा मोठ्या प्रमाणात तिखट जेवण केल्यास काहींना अस्वस्थता जाणवू शकते.
जर मसालेदार पदार्थ खाल्ल्यानंतर वारंवार छातीत जळजळ होत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. आपल्या आहारातील तिखटपणाचे प्रमाण कमी करून शरीराची प्रतिक्रिया पाहणे योग्य ठरू शकते.
पोटदुखी आणि अपचनाचा त्रास
अति मसालेदार पदार्थांमुळे काही व्यक्तींना पोटात जळजळ, पोटदुखी, गॅस किंवा अपचनाचा त्रास होऊ शकतो. प्रत्येक व्यक्तीची पचनशक्ती वेगळी असल्याने एकाला सहज पचणारा पदार्थ दुसऱ्याला त्रासदायक ठरू शकतो.
विशेषतः खूप तिखट पदार्थ एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात खाण्याची सवय असल्यास पोटाच्या संवेदनशीलतेनुसार समस्या जाणवू शकतात. त्यामुळे चव आवडते म्हणून तिखटपणाचे प्रमाण सातत्याने वाढवणे टाळणे चांगले.
जुलाब किंवा आतड्यांशी संबंधित समस्या
काही लोकांना जास्त तिखट पदार्थ खाल्ल्यानंतर शौचास वारंवार होणे किंवा जुलाबाची समस्या जाणवू शकते. यामागे शरीराची कॅप्सायसिनला असलेली संवेदनशीलता कारणीभूत असू शकते.
तिखट पदार्थ खाल्ल्यानंतर प्रत्येक वेळी जुलाब, पोटदुखी किंवा पोटात अस्वस्थता जाणवत असेल, तर त्या पदार्थांचे सेवन कमी करणे योग्य ठरेल. वारंवार होणाऱ्या त्रासामागे इतर पचनाशी संबंधित कारणेही असू शकतात.
संवेदनशील पोट असणाऱ्यांनी अधिक काळजी घ्यावी
ज्यांना आधीपासून पचनाच्या समस्या जाणवतात, त्यांच्यासाठी अतितिखट पदार्थ त्रासदायक ठरू शकतात. अशा व्यक्तींनी आपल्या शरीराला कोणते पदार्थ आणि किती तिखटपणा सहन होतो, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.
एकाच पदार्थामुळे प्रत्येकाला समान त्रास होईल असे नाही. त्यामुळे इतर व्यक्ती तिखट पदार्थ खातात म्हणून आपणही त्याच प्रमाणात तिखट खावे, असे नाही. आपल्या शरीराची प्रतिक्रिया समजून घेणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
हॉट सॉस आणि पॅकेज्ड मसाल्यांबाबतही सावध राहा
फक्त हिरवी किंवा लाल मिरचीच नव्हे, तर बाजारात मिळणारे हॉट सॉस, चिली सॉस आणि काही पॅकेज्ड मसाले यांचाही वापर मर्यादित ठेवणे योग्य आहे. अशा उत्पादनांमध्ये मिरचीसोबत मीठ आणि इतर घटकांचे प्रमाण जास्त असू शकते.
त्यामुळे पदार्थाची चव वाढवण्यासाठी सॉस किंवा मसाला मोठ्या प्रमाणात वापरण्याऐवजी योग्य प्रमाणात वापरणे चांगले. विशेषतः दररोजच्या आहारात अशा पदार्थांचा वापर होत असल्यास प्रमाणाकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
तिखट पदार्थ पूर्णपणे बंद करण्याची गरज आहे का?
तुम्हाला मसालेदार पदार्थ आवडत असतील तर ते पूर्णपणे बंद करण्याची गरज प्रत्येक व्यक्तीसाठी असेलच असे नाही. मात्र, प्रमाण आणि शरीराची प्रतिक्रिया या दोन गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत.
जर तिखट पदार्थ खाल्ल्यानंतर कोणतीही अस्वस्थता होत नसेल, तरीही अतिप्रमाणात सेवन टाळावे. दुसरीकडे, तिखट खाल्ल्यानंतर वारंवार ॲसिडिटी, छातीत जळजळ, पोटदुखी किंवा जुलाब होत असतील, तर तिखट पदार्थांचे प्रमाण कमी करणे योग्य ठरेल.
मसालेदार पदार्थ खाताना कोणती काळजी घ्यावी?
- एकाच वेळी खूप तिखट पदार्थ खाणे टाळा.
- आपल्या शरीराला किती तिखटपणा सहन होतो, हे लक्षात घ्या.
- हॉट सॉस आणि पॅकेज्ड मसाल्यांचा वापर मर्यादित ठेवा.
- रात्री मोठ्या प्रमाणात तिखट आणि जड पदार्थ खाणे टाळणे काही लोकांसाठी फायदेशीर ठरू शकते.
- तिखट पदार्थांसोबत संतुलित आहार घेण्याचा प्रयत्न करा.
- वारंवार त्रास होत असल्यास स्वतःहून दुर्लक्ष न करता डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
वारंवार त्रास होत असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
तिखट पदार्थ खाल्ल्यानंतर अधूनमधून थोडी जळजळ होणे आणि प्रत्येक वेळी तीव्र त्रास होणे यात फरक आहे. जर मसालेदार पदार्थ खाल्ल्यानंतर वारंवार पोटदुखी, छातीत जळजळ, आम्लपित्त, जुलाब किंवा पचनाशी संबंधित समस्या होत असतील, तर त्याकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे.
मसालेदार पदार्थ हे आपल्या आहाराचा भाग असू शकतात; मात्र त्यांचे सेवन किती करायचे हे आपल्या शरीराची सहनशीलता आणि एकूण आहारावर अवलंबून असते. त्यामुळे चवेसोबत आरोग्याचाही विचार करा आणि तिखट पदार्थांचा आस्वाद प्रमाणात घ्या.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/popcornla-junk-food-samjhtaay-thamba-hay-health-benefits-vachoon-whal-thak/
