सावधान! ड्रायव्हिंग करताना नवीन गाणी शोधण्याची सवय बेतू शकते जीवावर; रिसर्चमध्ये मोठा खुलासा
वाहन चालवताना संगीत ऐकणे अनेकांसाठी प्रवासाचा आनंद वाढवणारा अनुभव असतो. लांबचा प्रवास असो किंवा रोजचा ऑफिसचा रस्ता, अनेक चालक गाणी ऐकत वाहन चालवतात. मात्र, ड्रायव्हिंग करताना मोबाईलवर नवीन गाणी शोधणे, ट्रॅक बदलणे किंवा स्क्रीनवर स्क्रोल करण्याची सवय जीवघेणी ठरू शकते. एका संशोधनाच्या आधारे वाहन चालवताना होणाऱ्या या प्रकारच्या विचलनाबाबत गंभीर इशारा देण्यात आला आहे.
रस्ते सुरक्षेशी संबंधित अभ्यासात ड्रायव्हिंगदरम्यान मोबाईल स्क्रीनकडे पाहणे आणि गाणे बदलण्यासाठी फोन हाताळणे यामुळे चालकाचे लक्ष काही क्षणांसाठी का होईना, पण रस्त्यावरून हटते, असे अधोरेखित करण्यात आले आहे. हे काही सेकंद अपघाताच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे ठरू शकतात. त्यामुळे वाहन सुरू करण्यापूर्वीच प्लेलिस्ट तयार करून ठेवणे आणि ड्रायव्हिंग करताना फोनला हात न लावणे हा सर्वात सुरक्षित पर्याय मानला जातो.
गाणी ऐकणे धोकादायक की गाणी शोधणे?
ड्रायव्हिंग करताना गाणी ऐकणे आणि गाणी शोधण्यासाठी मोबाईलचा वापर करणे या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. संशोधनातील निरीक्षणांनुसार, मुख्य धोका केवळ संगीत ऐकण्यात नसून, नवीन गाणे शोधण्यासाठी चालकाने फोनच्या स्क्रीनवर लक्ष केंद्रित करण्यात आहे.
Related News
मुलगा सांभाळत नसेल तर संपत्तीतून बेदखल करा! सुप्रीम कोर्टाचा मोठा निर्णय
पुणे हादरलं! जुन्नरमध्ये 10 वर्षीय चिमुकलीवर अत्याचारानंतर हत्या; संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
पुणे ‘हाउसफुल’! प्रदूषण-ट्रॅफिकवर नितीन गडकरींचं मोठं वक्तव्य; मनसेने थेट सत्ताधाऱ्यांना घेरलं
धनुष्यबाण चिन्ह गोठवा! कपिल सिब्बल यांची सर्वोच्च न्यायालयात मोठी मागणी; युक्तिवादाने खळबळ
वजन वाढतंय, केस गळतायत? ‘ही’ लक्षणं थायरॉईडची तर नाहीत ना?
Pune News : बावधनमध्ये खड्ड्यांचा कहर! पाण्याने भरलेल्या रस्त्यांतून वाहनचालकांची दमछाक
CM Vijay : ‘योग्य वेळी भ्रष्टाचाराची फाईल उघडीन’; मुख्यमंत्री विजय यांचा डीएमकेला थेट इशारा
तुकाराम मुंढेंच्या FDAचा ‘हॉटेल चुल मटण’ला दणका; थेट परवाना निलंबित, नेमकं काय घडलं?
Shivsena Supreme Court Hearing : ‘राजकीय पक्ष वेगळा, विधीमंडळ पक्ष वेगळा’; सिब्बलांच्या युक्तिवादाने शिंदे गटाची कोंडी?
Mumbai Mayor Ritu Tawde : महापौरांच्या प्रसिद्धीसाठी 25 लाखांचा खर्च! रितू तावडेंनी दिलं स्पष्टीकरण, म्हणाल्या…
मोदींच्या मंत्रिमंडळात मोठा भूकंप? दोन डझनहून अधिक मंत्र्यांना धक्का, नव्या चेहऱ्यांना संधी
आमदारांना कार, ड्रायव्हर, इंधनासाठी दरमहा 75 हजार; मुख्यमंत्री विजयांचा मोठा निर्णय!
नवीन गाणे ऐकण्याची इच्छा झाल्यानंतर अनेक चालक मोबाईल अनलॉक करतात. त्यानंतर म्युझिक अॅप उघडणे, गाण्याचे नाव टाइप करणे, कलाकार शोधणे किंवा अनेक ट्रॅकमधून आवडते गाणे निवडणे अशा अनेक क्रिया केल्या जातात. या प्रक्रियेदरम्यान चालकाचे लक्ष रस्त्याऐवजी स्क्रीनवर केंद्रित होते.
रस्त्यावर वाहन चालवताना पुढे अचानक एखादी व्यक्ती, दुचाकीस्वार, वाहन किंवा अडथळा आला, तर त्यावर प्रतिक्रिया देण्यासाठी चालकाला काही क्षण लागतात. मात्र, मोबाईलमध्ये गुंतलेला चालक हा धोका उशिरा ओळखू शकतो. त्यामुळे अपघाताची शक्यता वाढू शकते.
‘कॉग्निटिव्ह डिस्ट्रॅक्शन’ म्हणजे काय?
ड्रायव्हिंगदरम्यान मोबाईलचा वापर केल्यामुळे केवळ डोळे रस्त्यावरून हटत नाहीत, तर चालकाचे मानसिक लक्षही दुसऱ्या कामाकडे वळते. याला ‘कॉग्निटिव्ह डिस्ट्रॅक्शन’ म्हणजेच मानसिक विचलन असे म्हटले जाते.
उदाहरणार्थ, चालक गाडी चालवत असताना एखादे नवीन गाणे शोधत असेल, तर त्याच्या मनात गाण्याचे नाव, कलाकार किंवा पुढील ट्रॅक याबाबत विचार सुरू असतात. त्याच वेळी वाहनाचा वेग, समोरची वाहतूक, सिग्नल आणि रस्त्यावरील परिस्थिती याकडे लक्ष देणे आवश्यक असते. या दोन गोष्टी एकाच वेळी करण्याचा प्रयत्न केल्यास ड्रायव्हिंगवरील एकाग्रता कमी होऊ शकते.
संशोधनासाठी अपघातांच्या आकडेवारीचा अभ्यास
दिलेल्या संशोधनानुसार, अमेरिकेतील नॅशनल हायवे ट्रॅफिक सेफ्टी ॲडमिनिस्ट्रेशनच्या ‘फेटॅलिटी ॲनालिसिस रिपोर्टिंग सिस्टीम’ म्हणजेच FARS मधील 2017 ते 2022 या कालावधीतील जीवघेण्या रस्ते अपघातांच्या आकडेवारीचा अभ्यास करण्यात आला.
संशोधकांनी अपघातांच्या तारखा आणि वेळांची तुलना संगीत क्षेत्रातील नवीन गाणी आणि अल्बम रिलीज होण्याच्या तारखांशी केली. तसेच डिजिटल म्युझिक स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्मवरील लोकप्रिय गाण्यांच्या ट्रेंडचाही अभ्यास करण्यात आला. या डेटाच्या तुलनेत लोकप्रिय संगीत रिलीज झाल्यानंतरच्या कालावधीत रस्ते अपघातांशी संबंधित काही नमुने आढळल्याचे संशोधनात नमूद करण्यात आले आहे.
मात्र, अशा अभ्यासातून प्रत्येक अपघाताचे थेट कारण मोबाईलवर गाणे शोधणेच होते, असा निष्कर्ष काढता येत नाही. रस्ते अपघातामागे वेग, मद्यपान, हवामान, रस्त्यांची स्थिती, वाहतुकीची गर्दी आणि इतर अनेक कारणे असू शकतात. त्यामुळे संशोधनातील निष्कर्षांचा अर्थ सावधपणे समजून घेणे आवश्यक आहे.
नवीन गाणे शोधताना वाढतो धोका
आज Spotify, YouTube Music, Apple Music यांसारख्या प्लॅटफॉर्मवर काही सेकंदांत हजारो गाणी उपलब्ध होतात. त्यामुळे चालकांना प्रवासात सतत नवीन गाणी शोधण्याची सवय लागली आहे. एखादे गाणे आवडले नाही तर लगेच पुढील ट्रॅक, त्यानंतर दुसरा ट्रॅक अशी गाणी बदलण्याची प्रक्रिया सुरू राहते.
यामध्ये समस्या अशी की प्रत्येक वेळी फोनच्या स्क्रीनवर टॅप करणे, स्क्रोल करणे किंवा टाइप करणे आवश्यक असू शकते. ही छोटी वाटणारी कृती ड्रायव्हिंगदरम्यान मोठा धोका निर्माण करू शकते.
Shorts आणि Reelsमुळे धोका आणखी वाढतोय
सध्या संगीत ऐकण्यासोबतच शॉर्ट्स आणि रील्स पाहण्याचे प्रमाणही मोठ्या प्रमाणात वाढले आहे. अनेकदा गाणे शोधताना चालकाला संबंधित व्हिडिओ किंवा रील्स दिसतात आणि त्याकडे लक्ष जाण्याची शक्यता असते.
गाडी चालवताना अशा व्हिडिओकडे पाहणे विशेषतः धोकादायक आहे. कारण व्हिडिओ पाहताना चालकाचे डोळे आणि मानसिक लक्ष दोन्ही रस्त्यापासून दूर जाऊ शकते. त्यामुळे वाहन चालवताना मनोरंजनापेक्षा सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे.
सुरक्षित ड्रायव्हिंगसाठी काय काळजी घ्याल?
ड्रायव्हिंग करताना मोबाईलचा वापर टाळण्यासाठी काही सोपे नियम पाळता येतात. सर्वप्रथम वाहन सुरू करण्यापूर्वीच आवडती गाणी किंवा प्लेलिस्ट निवडून ठेवावी. प्रवासादरम्यान गाणे बदलण्याची गरज भासणार नाही, अशी प्लेलिस्ट तयार करणे अधिक सुरक्षित ठरू शकते.
गाणे बदलणे आवश्यक असल्यास वाहन सुरक्षित ठिकाणी थांबवूनच फोन हाताळावा. शक्य असल्यास वाहनाच्या अधिकृत इन-बिल्ट सिस्टम किंवा सुरक्षित व्हॉइस कमांडचा वापर करता येतो. मात्र, व्हॉइस कमांड वापरताना देखील चालकाचे लक्ष रस्त्यावरच असणे महत्त्वाचे आहे.
फोनपासून अंतर ठेवा, जीवाची काळजी घ्या
ड्रायव्हिंग करताना मोबाईल फोन हातात घेणे, मेसेज वाचणे, सोशल मीडिया पाहणे, नवीन गाणी शोधणे किंवा व्हिडिओ पाहणे टाळणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे. प्रवास सुरू करण्यापूर्वी नेव्हिगेशन, संगीत आणि इतर आवश्यक सेटिंग्ज पूर्ण करून ठेवाव्यात.
शेवटी, एखादे गाणे काही मिनिटांनी ऐकले तरी चालते; मात्र रस्त्यावर झालेल्या एका चुकीची किंमत संपूर्ण आयुष्यभराची असू शकते. त्यामुळे ‘ड्रायव्हिंग करताना फोन नाही’ हा नियम प्रत्येक चालकाने स्वतःसाठी आणि इतरांच्या सुरक्षिततेसाठी पाळणे गरजेचे आहे.
