इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉट : पर्यावरण संवर्धन आणि वाढत्या जागतिक प्रदूषणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी विमान वाहतूक क्षेत्रात मोठे बदल घडत आहेत. या बदलांच्या दिशेने नेदरलँड्समधील Amsterdam Schiphol विमानतळाने एक ऐतिहासिक आणि क्रांतिकारी पाऊल उचलले आहे. येथे जगातील पहिल्या पूर्णपणे इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉटचा यशस्वी वापर करण्यात आला असून, या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने इंजिन बंद असलेल्या एका मोठ्या Airbus A320 विमानाला थेट रनवेपर्यंत ओढून नेले.
ही घटना केवळ तांत्रिक प्रगती नसून, भविष्यातील हरित विमान वाहतुकीची दिशा दाखवणारी मोठी झेप मानली जात आहे. या नव्या प्रणालीमुळे विमानांचे इंधन वापर मोठ्या प्रमाणात कमी होणार असून, कार्बन उत्सर्जन आणि विमानतळावरील ध्वनी प्रदूषणावरही नियंत्रण मिळवता येणार आहे.
काय आहे इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉट?
सामान्यतः विमान गेटवरून रनवेपर्यंत जाताना (ज्याला “टॅक्सीइंग” म्हणतात) विमानाची मुख्य इंजिने सुरू ठेवावी लागतात. यामुळे मोठ्या प्रमाणात इंधन जळते आणि प्रदूषणही होते. मात्र इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉट हे संपूर्ण चित्र बदलते.
Related News
पुण्यात 14 दिवसांची कडक जमावबंदी! मोर्चे-सभांना बंदी, इंधन बचतीसाठी प्रशासनाचे धक्कादायक निर्बंध
सुप्रीम कोर्टाचा ऐतिहासिक निर्णय! आठवड्यातील 2 दिवस Work From Home, Virtual Hearing मुळे न्यायव्यवस्थेत मोठा बदल
2019 पासून घोड्यावरून ऑफिसला; संभाजीनगरच्या युसूफ यांचा भन्नाट जुगाड चर्चेत
CM Devendra Fadnavis Bullet Ride: 3 मंत्र्यांची बाइकवरून विधानभवनात दमदार एन्ट्री, इंधन बचतीचा मोठा संदेश
इंधन बचतीसाठी मोठा संदेश! PM मोदींच्या आवाहनानंतर हायकोर्टाचे न्यायमूर्ती 2 किमी सायकलवरून कोर्टात
PM Narendra Modi : 7 मोठी आवाहनं! ऑनलाइन क्लासेस, WFH, सोनं खरेदी टाळा; मोदींच्या वक्तव्याने देशभर खळबळ
Trending News: 1 सायकल आणि मोठा संदेश! SP धर्मेंद्र सिंह यांची दमदार ‘नो व्हेईकल’ मोहीम देशभर चर्चेत
पेट्रोल-डिझेल बचतीसाठी सरकार अक्शन मोडमध्ये; आशिष शेलार यांची मोठी घोषणा
हा टॅक्सीबॉट एक शक्तिशाली इलेक्ट्रिक वाहन असून तो विमानाच्या पुढील चाकाशी जोडला जातो. त्यानंतर विमानाला बाहेरून ओढत रनवेपर्यंत नेले जाते. या प्रक्रियेत विमानाची इंजिने पूर्णपणे बंद असतात आणि ती फक्त टेक-ऑफच्या अगदी आधी सुरू केली जातात.
विशेष म्हणजे हा टॅक्सीबॉट पायलटद्वारे कॉकपिटमधूनच नियंत्रित केला जातो, त्यामुळे बाह्य चालकाची आवश्यकता राहत नाही. ही प्रणाली अधिक सुरक्षित, आधुनिक आणि पर्यावरणपूरक मानली जात आहे.
कसे काम करते हे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान?
इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉट विमानाच्या पुढील नोज व्हीलला जोडला जातो. त्यानंतर विमानाला साधारण 42 किलोमीटर प्रतितास वेगाने रनवेपर्यंत नेले जाते. रनवेवर पोहोचल्यानंतर टॅक्सीबॉट वेगळा होतो आणि परत टर्मिनलकडे नेण्यात येतो.
Amsterdam Schiphol विमानतळावरील सर्वात लांब Polderbaan रनवे (सुमारे 3.8 किलोमीटर) येथे या प्रणालीची चाचणी यशस्वीरीत्या पार पडली. या लांब अंतरामुळे इंधन बचतीचा सर्वाधिक फायदा येथे दिसून आला.
65% पर्यंत इंधन बचत
या नव्या तंत्रज्ञानामुळे विमानांच्या ग्राउंड ऑपरेशनमध्ये तब्बल 65 टक्क्यांपर्यंत इंधन बचत होत असल्याचे दिसून आले आहे. ही बचत केवळ आर्थिक दृष्टिकोनातूनच नाही तर पर्यावरणासाठीही अत्यंत महत्त्वाची आहे.
विमान इंजिन बंद असल्याने कार्बन डाय ऑक्साईड (CO₂), नायट्रोजन ऑक्साईड (NO₂) आणि इतर हानिकारक वायूंचे उत्सर्जन मोठ्या प्रमाणात कमी होते. परिणामी, हवामान बदलाच्या संकटाशी लढण्यासाठी हे एक प्रभावी पाऊल ठरते.
पर्यावरणासाठी मोठा दिलासा
विमानतळ परिसर हा नेहमीच उच्च ध्वनी आणि वायू प्रदूषणाचा स्रोत मानला जातो. मात्र इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉटच्या वापरामुळे इंजिनचा आवाज कमी झाल्याने परिसरातील ध्वनी प्रदूषण लक्षणीय घटले आहे.
यामुळे विमानतळावर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना अधिक शांत आणि सुरक्षित वातावरण मिळत आहे. तसेच आसपासच्या नागरिकांनाही याचा सकारात्मक परिणाम जाणवत आहे.
आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि विकास
ही प्रणाली मे 2026 मध्ये अधिकृतपणे सादर करण्यात आली. या प्रकल्पात EasyJet, Airbus, Menzies Aviation आणि Smart Airport Systems यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांचा सहभाग आहे.
Amsterdam Schiphol विमानतळ सध्या जगातील एकमेव विमानतळ आहे जिथे पूर्णपणे इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉट कार्यरत आहे. यापूर्वी 2022 पासून KLM एअरलाइन्सच्या Boeing 737 विमानांसाठी हायब्रिड टॅक्सीबॉट वापरले जात होते. आता ही तंत्रज्ञान आणखी प्रगत टप्प्यावर पोहोचले आहे.
भविष्यातील योजना
विमानतळ प्रशासनाने पुढील काळात इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉट्सची संख्या वाढवण्याची घोषणा केली आहे. 2026 च्या अखेरपर्यंत आणखी तीन नवीन टॅक्सीबॉट्स सेवेत दाखल होणार आहेत.
यानंतर ही प्रणाली इतर प्रकारच्या विमानांसाठीही विस्तारित केली जाईल. सध्या Embraer आणि Boeing 737 विमानांसाठी प्रमाणन प्रक्रिया सुरू आहे. भविष्यात संपूर्ण विमानतळ प्रणाली या तंत्रज्ञानावर आधारित असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
हरित विमानवाहतुकीकडे मोठे पाऊल
जागतिक विमान उद्योग सध्या Net Zero Emission लक्ष्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. अशा परिस्थितीत इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉटसारखी तंत्रज्ञाने अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
इंधन बचत, कमी प्रदूषण आणि कमी आवाज यामुळे हे तंत्रज्ञान भविष्यात जागतिक विमानतळांसाठी एक महत्त्वाचे मानक ठरू शकते. इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉटसारख्या नवकल्पनांमुळे विमान वाहतूक अधिक पर्यावरणपूरक आणि कार्यक्षम होत आहे. अनेक विकसित देश आता या प्रणालीकडे गंभीरपणे लक्ष देत असून, आपल्या विमानतळांवरही अशा तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याच्या दिशेने पावले उचलत आहेत. भविष्यात इतर आंतरराष्ट्रीय विमानतळांवरही याचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे हरित विमानवाहतूक, कार्बन उत्सर्जन कमी करणे आणि टिकाऊ विकास या उद्दिष्टांना गती मिळेल. हे तंत्रज्ञान विमान उद्योगासाठी एक नवा टप्पा आणि भविष्यातील दिशा ठरू शकते.
Amsterdam Schiphol विमानतळावर सुरू झालेला इलेक्ट्रिक टॅक्सीबॉटचा वापर हा विमानवाहतुकीतील एक ऐतिहासिक टप्पा आहे. Airbus A320 सारख्या मोठ्या विमानाला इंजिन बंद ठेवून रनवेपर्यंत नेण्याची ही यशस्वी चाचणी भविष्यातील हरित आणि स्मार्ट विमानतळांची नवी दिशा दाखवते.
