‘Byju’s’ संस्थापक बायजू रवींद्रन यांना 6 महिन्यांचा तुरुंगवास
भारतातील एडटेक क्षेत्रात एकेकाळी सर्वाधिक चर्चेत असलेली कंपनी म्हणजे Byju’s. ऑनलाइन शिक्षण क्षेत्रात मोठी क्रांती घडवून आणणाऱ्या या कंपनीने काही वर्षांत प्रचंड यश मिळवलं होतं. मात्र आता त्याच कंपनीचे संस्थापक Byju Raveendran गंभीर कायदेशीर संकटात सापडले आहेत. सिंगापूरच्या न्यायालयाने बायजू रवींद्रन यांना न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी सहा महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली आहे. याशिवाय त्यांना 90 हजार सिंगापूर डॉलर्स म्हणजेच सुमारे 70,500 अमेरिकन डॉलर्स इतका खर्च भरण्याचेही आदेश देण्यात आले आहेत.
ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार, रवींद्रन यांनी न्यायालयाच्या आदेशांचे वारंवार उल्लंघन केल्याने हा कठोर निर्णय घेण्यात आला. एकेकाळी भारतातील सर्वात यशस्वी स्टार्टअप उद्योजकांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या बायजू रवींद्रन यांच्यासाठी हा मोठा धक्का मानला जात आहे.
Related News
Meta चा मोठा धमाका! Facebook, Instagram वापरण्यासाठी आता मोजावे लागणार पैसे; 10 भन्नाट फीचर्स लॉन्च
Wi-Fi राउटर बनले नवे ‘जासूस’! फोन नसतानाही तुमच्या हालचालींवर नजर, 99.5% अचूकतेने ओळखणारे BFId तंत्रज्ञान समोर
Byju Raveendran Crisis: 6 महिन्यांचा तुरुंगवास, 22 अब्ज डॉलरची कंपनी झाली शून्यावर!
Oakter Studio AC 5000: कमी किंमतीत Powerful Cooling, इनव्हर्टरवरही चालणार भन्नाट AC
50x झूम, 6500mAh बॅटरीसह Motorola Edge 70 Pro+ भारतात ‘या’ दिवशी होणार लाँच
आजच करा या 7 Powerful सेटिंग्ज; Netflix, YouTube आणि Prime वरून मुलांपासून Adult Content कायम दूर
Summer Mobile Tips: उन्हाळ्यात फोन ओव्हरहीट होतोय? ‘ही’ एक चूक ठरू शकते धोकादायक
iPhone 18 Pro की Pro Max? जाणून घ्या 5 धक्कादायक फरक आणि कोणता आहे सर्वात पॉवरफुल
नेमकं प्रकरण काय?
सिंगापूरमधील न्यायालयात हे प्रकरण मालमत्ता आणि कॉर्पोरेट मालकीशी संबंधित आहे. न्यायालयाने आपल्या निकालात नमूद केले की, बायजू रवींद्रन यांनी एप्रिल 2024 पासून अनेक वेळा न्यायालयीन आदेशांचे पालन केले नाही. विशेषतः त्यांच्या मालमत्तेबाबत आणि काही कंपन्यांमधील मालकीसंदर्भातील माहिती देण्याचे आदेश धुडकावल्याचा आरोप त्यांच्यावर आहे.
न्यायालयाने रवींद्रन यांना स्वतःहून अधिकाऱ्यांसमोर शरण जाण्याचे आदेश दिले आहेत. तसेच ‘Beeaar Investco Pte’ या कंपनीवरील आपली कायदेशीर मालकी सिद्ध करणारी कागदपत्रे सादर करण्यासही सांगितले आहे. ही कंपनी संबंधित कॉर्पोरेट गुंतवणुकीत समभागधारक असल्याचे सांगितले जाते.
या प्रकरणात न्यायालयाने स्पष्टपणे म्हटले की, वारंवार आदेश न पाळणे आणि माहिती न देणे हे न्यायालयाचा अवमान मानले जाते. त्यामुळेच सहा महिन्यांच्या कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली.
कतार इन्व्हेस्टमेंट अथॉरिटीची भूमिका
या प्रकरणात कतार इन्व्हेस्टमेंट अथॉरिटीच्या उपकंपनीने न्यायालयात अवमान याचिका दाखल केली होती. कतारचा हा सार्वभौम संपत्ती निधी बायजूसमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या मोठ्या गुंतवणूकदारांपैकी एक होता.
विशेष म्हणजे, बायजूस आर्थिक अडचणीत असताना आणि कंपनीत मोठ्या प्रमाणावर नोकरकपात सुरू असताना ही गुंतवणूक करण्यात आली होती. मात्र त्यानंतर कंपनीची आर्थिक परिस्थिती आणखी बिघडत गेली. अनेक गुंतवणूकदारांनी कंपनीच्या व्यवहारांबाबत प्रश्न उपस्थित केले.
या सुनावणीत कतार होल्डिंग्जचे प्रतिनिधित्व ड्र्यू अँड नेपियर या कायदेशीर फर्मने केले, तर बायजूस इन्व्हेस्टमेंट्सच्या बाजूने फर्व्हेंट चेंबर्सने युक्तिवाद केला.
अब्जाधीश ते कायदेशीर संकट
Byju Raveendran हे नाव काही वर्षांपूर्वी भारतीय स्टार्टअप जगतात यशाचं प्रतीक मानलं जात होतं. शिक्षक म्हणून करिअर सुरू केलेल्या रवींद्रन यांनी डिजिटल शिक्षण क्षेत्रात मोठी झेप घेतली. त्यांच्या कंपनीने शाळकरी विद्यार्थी, स्पर्धा परीक्षा आणि व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी ऑनलाइन शिक्षण प्लॅटफॉर्म तयार केला.
कोविड काळात ऑनलाइन शिक्षणाची मागणी वाढल्यानंतर Byju’s ची लोकप्रियता प्रचंड वाढली. कंपनीचं मूल्यांकन अब्जावधी डॉलर्सपर्यंत पोहोचलं आणि ती भारतातील सर्वात मौल्यवान स्टार्टअप कंपन्यांपैकी एक बनली.
मात्र त्यानंतर कंपनीसमोर आर्थिक संकट उभं राहिलं. मोठ्या प्रमाणावर घेतलेली कर्जे, वाढती आर्थिक जबाबदारी, महसूल आणि नफ्यातील तफावत, तसेच कर्मचाऱ्यांच्या कपातीमुळे कंपनी अडचणीत आली.
अमेरिकेतही मोठं संकट
Byju’s विरोधातील संकट फक्त भारत किंवा सिंगापूरपुरतं मर्यादित नाही. अमेरिकेतही कंपनीविरोधात मोठी कायदेशीर लढाई सुरू आहे. अमेरिकन कर्जदाते सुमारे 1.2 अब्ज डॉलर्सच्या थकीत कर्जाच्या वसुलीसाठी प्रयत्न करत आहेत.
हे प्रकरण भारतीय स्टार्टअप इतिहासातील सर्वाधिक चर्चेत राहिलेल्या कर्जफेडीतील अपयशांपैकी एक मानले जाते. अनेक परदेशी गुंतवणूकदारांनी कंपनीविरोधात विविध देशांत कायदेशीर दावे दाखल केले आहेत.
विशेष म्हणजे, Byju’s च्या आर्थिक व्यवहारांवर आणि निधीच्या वापरावरही प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे कंपनीची प्रतिमा मोठ्या प्रमाणात खराब झाली आहे.
भारतीय स्टार्टअप जगतासाठी धडा?
Byju’s ची कहाणी ही भारतीय स्टार्टअप जगतासाठी एक महत्त्वाचा धडा मानली जात आहे. काही वर्षांत झपाट्याने वाढ, मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक आणि आक्रमक विस्तार यामुळे कंपनीने जागतिक स्तरावर ओळख निर्माण केली होती. मात्र आर्थिक शिस्त, व्यवस्थापनातील पारदर्शकता आणि दीर्घकालीन टिकाव या बाबींकडे दुर्लक्ष झाल्याची टीका आता होत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, स्टार्टअप कंपन्यांनी केवळ मूल्यांकन वाढवण्यावर भर न देता नफा, विश्वासार्हता आणि नियामक नियमांचे पालन यांनाही तितकेच महत्त्व दिले पाहिजे.
पुढे काय होणार?
सिंगापूर न्यायालयाच्या निर्णयानंतर बायजू रवींद्रन यांच्यासमोरील कायदेशीर अडचणी आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. त्यांनी न्यायालयात अपील करणार का, तसेच पुढील कायदेशीर रणनीती काय असेल याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
दरम्यान, Byju’s कंपनीचे भवितव्य, गुंतवणूकदारांचे पैसे आणि कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्यांबाबतही प्रश्न कायम आहेत. भारतीय स्टार्टअप क्षेत्रात मोठं नाव कमावलेल्या या कंपनीचं भवितव्य आता न्यायालयीन निर्णयांवर आणि आर्थिक पुनर्बांधणीवर अवलंबून असणार आहे.
